Аслияб гьумералде

ГIолохъанго пайда босе

ГIолохъанго пайда босе

ГIолохъанго пайда босе

ГIолеб гIел ккола инсанияталъул гIумруялъул къисмат жинда тIад гIуцIараб аслияб кьучIлъун ва мугъчIвалеб хIубилъун. Щай абуни, гIумруялда дандчIвай гьабизе хIадурлъулел гIадамал, ригьалде рахарал херал чагIи ккола гIумруялъулгун къо-мех лъикI гьабулеб заманалда ругел. Лъимал ккола гIумруялда дандчIвай гьабизе хIадурлъулел, жеги гIумруялъулгун дандчIвай гьабичIеб гIел. ГIумругун къеркьолеб чIагояб къуватин абуни ккола гIолохъанаб гIел.

 

ГIолохъанаб гIел бокьухъе рукIаян, гьезул ургъел гьабичIого чIарал нухмалъулел ккола цохIо халкъалъе гуребги, жалго жидеегоги хиянат гьабулеллъун. ГIун бачIунеб гIел лъикIаб нухдасан иналъул жамгIияталда жаниб кIудияб кIвар буго.

Имам Муслимица бицараб кьучIаб хIадисалда буго аварагас ﷺ абунилан: «Анкьго чи вуго Аллагьасул гIаршалъул гурони цоги рагIад гьечIеб, къиямасеб къоялъ гIаршалъул рагIдукь рукIине ругел: гьезда гьоркьоса ккола гIадлу битIарав ханги, Аллагьасе тIагIаталда гIумру арав гIолохъанчиги», - абун. ГIадлу битIарав ханасда хадувго рехсон вуго Аллагьасул ﷻ нухда чIарав гIолохъанчиги. Гьелдалъун гьеб хIадисалъ нилъеда бичIчIизабула Аллагьасул ﷻ нухда чIарав гIолохъанчи гIадлу битIарав ханасда хадусеб даражаялда, жамагIаталъе хIажатав ва пайда цIикIкIун кьолев вукIин. Живго аварагас ﷺ ислам тIибитIизабулеб заманалдагицин гьесда сверухъ чIарал гIадамазул гIемерисел гIолохъанаб гIел букIана. Гьезул берцинаб дагIваталъул баракаталдалъун 1400 соналъ цебего тIибитIараб исламияб диналдалъун жакъаги миллионал гIадамаз пайда босулеб буго.

Гьединлъидал росдае букIа, шагьаралъе букIа, улкаялъе букIа къимат кьола гIолохъанаб гIелалъул хьвада-чIвадиялъухъ балагьун. ЛъикIаб гIамал-тIабигIаталъул гIемерисел гIолохъаби жанир ругеб росу, шагьар, улка лъикIаблъун рикIкIуна, квешаб гIамал-хасияталъул цIикIкIун ругони квешаблъунги рикIкIуна. Гьединлъидал нилъеца кIвар бахъизе ккола нилъер гIун бачIунеб гIел лъикIаб тIабигIат-гIамалалда куцазе.

Аллагь ﷻ разилъаяв кIудияв гIалимчм ва вали ГIабдулкъадир Сафадияс хъвалеб буго: «Дунялалда дагьабго заманалъ лазатги босун, хадуб абадияб гIакъуба щолеб гьеб лазаталъул пайда щиб?» - абун. Гьединго дунялалда дагьаб заманалда захIматги бихьун хадуб абадияб нигIмат щолебги букIаго бихьараб захIматалъул заралги щибилан.

Исламалъул тIогьиб бугеб бищунго хирияб гIамаллъун рикIкIуна гъазават. Амма гъазаватазулги бищун хирияб гъазават ккола инсанас жиндирго нафсалде данде гьабулеб гъазават. Аварагас ﷺ абулеб буго: «ХIакъав гъазаватчи ккола нафсалдехун гъазават гьабулев чи», - ян. Нафсалде данде гъазават гьабизе гIолохъабазе захIмат бугилан абуниги, гьеб захIматги кидаго букIунеб гуро. ГIолохъанчиясги квешлъиялдасаги гьукъун лъикIлъиялда нафс куцазе байбихьараб мехалъ, гьесие дагь-дагьккун бигьалъизе ва хадуб лъикIаб гIамал гьуинлъизеги буго.

Амма гIолохъанлъиялъ гуккарал, пасалъиялда гIумру тIамулезда гьоркьорги ратизе бегьула жалго мекъаб нухда рукIинги ва Аллагьасул ﷻ нух хIакъаб букIинги лъалел, херлъун хадуб диналде руссинилан хьулазда божун чIаралги. Гьезда лъазе ккола гьединал хьулал жиделъ раккизарулеб щайтIан букIин. ГьечIони, жалго ургъеха, херлъидал дин гьабилин чIарал гIолохъабазул, бищун дагьаб 70 % херлъизегIан хутIичIого хола.

Херлъун хадуб дин гьабизе лъугьарав цониги чи дуда ватизе гьечIо гIолохъанаб мехалда дин гьабичIого теялда пашманлъарал гурони. Херлъараб мехалъ гьабулеб динги хераб букIунеблъиги хIисаб гьабизе ккела. ГIадада гурелъул нилъер хирияв аварагас ﷺ васият гьабураб: «Дуца херлъилалде цебе дурго гIолохъанлъиялдаса пайда босе», - абун.

 

МухтарахIмад МухIаммадов

 

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Телефоназул унти

Жиндир хIакъалъулъ гIемер бицунеб унти ккола телефоназда нилъ рараллъун рукIин.   Нилъер лъималги цIакъго унтун руго гьеб унтиялъ. Гьединаб унти букIин загьирлъула: Смартфоналдаса ри-кӀкӀад ругеб мехалда яги гьеб кIочон хутIани ургъалабазулъе ккей. Телефоналде гIемер халгьаби. Цо-цояз...


Имам Маликилги ШафигIилги тIабигIат

Имам Малик ворхатав, берцинаб лагаялъул чи вукӀана. Гьев гӀахьаллъулел мажлисал гIодоре риччарал, лъаялъул цӀурал рукӀана. Байбихьуда имам Маликица лъазабулаан хӀадисазул кьучӀ: хIадисал рицунезул гӀадамазул гӀумру, асарал.   Имам Маликил 20 сон букӀана шаргӀалъул фатваби кьезе байбихьараб...


Мунагь теялде рачунел ишал

ГъалатI ккеялдаса инсан цIунарав гьечIо. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ инсан вижун вуго мунагьалде кколевлъун.   Мунагь гьабиялда цоял къанагIатлъула, цогидал гIемерго даимлъула. Кинниги мунагь гьабиялдалъун инсанасул Аллагьасул ﷻ гурхIелалдаса хьул къотIизе бегьуларо. КигIан захIматал ишазулъгицин...


Бекерулеб заманалъул хIикмат

Замана сверула сагIтал тирула, Сон хехго бачIуна, херлъун ватула. (Инхоса ГIалихIажи)   Халкъалда гьоркьоб гIемер бицунеб жолъун ккола ахираб мехалда заман хехго унеб бугилан абун. ХIакъикъаталдаги гьедин букIин бихьулебги буго. Щибго ургъел гьечIого нилъ рукIаго ун батула анкь, моцI,...


Аварагасги ﷺ тIадчIей гьабулеб букIараб

Къунуталъ (магьдина) какилъ хасаб бакI ккола ва гьеб ккола ШафигIияб мазгьабалда бищунго кIвар бугел суннатазул цояб. Гьеб буго рогьалил какил кIиабилеб ракагIаталда, рукугIалдаса хадуб цIалулеб хасаб дугIа. Гьединго къунут цIалула витрулъул какда, рамазан моцIалъул ахирисеб бутIаялда ва балагь...