Аслияб гьумералде

ГIараб мацIалда гIуцIараб тарихияб мажлис

ГIараб мацIалда гIуцIараб тарихияб мажлис

ХIурматиял магIарулал, инкъилаб ккелалде цебе букIараб заманалде раккани, нилъее якъинлъула тIубараб Дагъистаналъулго хъвай-хъвагIай гIараб мацIалда букIараблъи. Гьелде тIаде цо дагьа-макъабго гIажамалдаги букIун буго.

 

Балагьеха, гьадигIан гIемер батIи-батIиял мацIал жанир ругеб Дагъистан данде гьабун букIун буго гIараб мацIалъ. ЖамагIатаз цоцахъе ритIулел рукIа, гIадамаз хъвалел ратаниги, гIалимзабазда гьоркьоб ккараб гIелмияб бахIс бугониги, гьабураб шаргIияб хIукмуялъул документ батаниги, кинабго букIана гIараб мацIалда. Цо жамагIаталъ цогидалъухъе битIараб кагъатги годекIаниб цIалулаан гIараб мацIалда. Гьеб заманалда рукIарал гIалимзабаз гIарабалда гIуцIулаан назмабигицин.

Амма инкъилаб ккун хадуб хъвай-хъвагIай цин латиналде, хадуб кирилицаялде сверизабуна. Цинги гIараб мацIалъул гьокоги нахъи гиризе байбихьана. Гьелде тIадеги, совет союзалъул заманалда гIарабият тIубанго гьукъана, букIараб гIараб литератураги тIагIинабуна. Гьединал ишаз цебе букIараб гIарабияталъул къуватаб кунчIи свинабуна. Цинги раккана цоги-цогидал мацIалги, ингилис, паранг ва цогидал. Аслияб къагIидаялда кинабго хъвай-хъвагIай гIурус мацIалде, ай кирилицаялде сверана.

Гьедин букIана союзалъул къуват биххизегIан. Гьеб загIиплъун хадуб ахирисел рухIалги ракIарун байбихьана Дагъистаналъ гIарабият цIи гьабизе. Рагьана мадрасабигун мажгитал, байбихьана гIарабият хъалкъалда малъизе. Гьедин, дагь-дагьккун рухI гъун, цIикIкIана гьелде гъира бугел гIолилалги, цебе букIараб даражаялде бахинчIониги гьелъул цо бащалъиялдегIаги бахинехъин бугин абуни, мекъи ккеларо.

 

 

 

 

Гьелъие нугIлъи гьабула гьал къоязда Дагъистаналъул исламияб университеталда (ДИУ) тIобитIараб гIараб мацIалъул форум-мажлисалъги. ГIезегIанго сонал руго гьеб идараялда жаниб гIараб мацI лъадариялда тIадчIей гьабулелдаса. Дагьал чIахIиял курсазе дарсалцин цохIо гIараб мацIалда цIалула, жалго мугIалимзабазги цоцазда гIараб мацIалда кIалъазе хIаракат бахъула.

Гьениб гIуцIараб мажлисалда гьабулеб кинабго кIалъай букIана цохIо гIараб мацIалда. Мавлидалги гьебго гIарабалда, гIалимзабаз цере рахъун гьарулел насихIаталги гIарабияталда.

 

 

 

 

Жиндирго гIахьаллъиялдалъун гьеб мажлис кIодо гьабуна Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-афандиясги. Гьеб цIалул идараялъе аслу лъурав, гьеб кьучIдасанго гIуцIарав чи ккола АхIмад-афанди. ГьабсагIатги гьелда хадуб бугеб аслияб бербалагьи къотIизе тун гьечIо шайихас.

Гьединаб мажлис Дагъистаналда тIоцебесеб нухалда гIуцIанин абизе бегьула. Хьул буго хадубккунги гьединал мажлисал гIемерлъилин, гьелдаса пайда босулелги цIикIкIинин абураб.

 

ГIабдуллагь МухIаммадов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Фарукъ абураб цIар щвей

Жинда Аллагь разилъаяв ГIумар-асхIаб исламалде вачIун хадуб, бусурбабазда бугеб хIал бихьун гьесул ракI хIалхьун букIинчIо. Бусурбабаз ислам боси балъго гьабулеб букIараб заманалда ГIумар-асхIаб Аварагасухъе ﷺ вачIана ва абуна: «Я, Бичасул Авараг ﷺ, нилъ битIараб нухда гьечIищ, хваниги чIаго...


ГIажаибаб мугIжизат

Къуръан ккола жибго бищун кIудияб мугIжизат. Ва щибаб нухалъ гьеб лъазабидал гIажаиблъизеги гьарула. Гьелда жаниб географиялъулги хIикматал руго.   Аллагьас ﷻ Къуръаналда абуна: وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُون   МагIна:...


Ахиралде щвана

Баракатаб РабигӀул аввал моцӀ ахиралде щвана. Гьаб моцӀги Авараг ﷺ гьавураб къоги, цогидал моцӀал гӀадин нилъеца тӀобитӀичIо. Цогидаб заманалде ккун гьаб моцIалъ чияс дагьаб бугониги цӀалун батани Аварагасул ﷺ хӀакъалъулъ, абизе бегьула гьес хайир босанин.   ГӀумруялъ гьесул хӀакъалъулъ цӀаланиги...


Мадраса рагьана МагIлибги

Хьаргаби районалъул МагIли росулъ рагьана цIияб мадраса. Гьелъие цIарги кьуна Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-афандиясул. Мадрасалда чIезарун руго киналго шартIал. Руго цIалул кабинетал, библиотека ва мутагIилзабазе хIажатабщинаб. Мадраса рагьиялъул хIурматалда тIобитIана динияб мажлисги....


Суал-жаваб

Хабалъ ракIгъеялъул как кин балеб? ШафигIияб мазгьабалъул кIудияв гIалим Сайид МухIаммад Журданияс «ФатхIул ГIаллам» абураб тIехьалда хъван буго: «Гьел суннатал каказдасан ккола хабалъ ракIгъезабиялъул какги. Аварагас ﷺ абун буго: «Хварасе тIоцебесеб сордоялдаса захIматаб...