Аслияб гьумералде

ГIараб мацIалда гIуцIараб тарихияб мажлис

ГIараб мацIалда гIуцIараб тарихияб мажлис

ХIурматиял магIарулал, инкъилаб ккелалде цебе букIараб заманалде раккани, нилъее якъинлъула тIубараб Дагъистаналъулго хъвай-хъвагIай гIараб мацIалда букIараблъи. Гьелде тIаде цо дагьа-макъабго гIажамалдаги букIун буго.

 

Балагьеха, гьадигIан гIемер батIи-батIиял мацIал жанир ругеб Дагъистан данде гьабун букIун буго гIараб мацIалъ. ЖамагIатаз цоцахъе ритIулел рукIа, гIадамаз хъвалел ратаниги, гIалимзабазда гьоркьоб ккараб гIелмияб бахIс бугониги, гьабураб шаргIияб хIукмуялъул документ батаниги, кинабго букIана гIараб мацIалда. Цо жамагIаталъ цогидалъухъе битIараб кагъатги годекIаниб цIалулаан гIараб мацIалда. Гьеб заманалда рукIарал гIалимзабаз гIарабалда гIуцIулаан назмабигицин.

Амма инкъилаб ккун хадуб хъвай-хъвагIай цин латиналде, хадуб кирилицаялде сверизабуна. Цинги гIараб мацIалъул гьокоги нахъи гиризе байбихьана. Гьелде тIадеги, совет союзалъул заманалда гIарабият тIубанго гьукъана, букIараб гIараб литератураги тIагIинабуна. Гьединал ишаз цебе букIараб гIарабияталъул къуватаб кунчIи свинабуна. Цинги раккана цоги-цогидал мацIалги, ингилис, паранг ва цогидал. Аслияб къагIидаялда кинабго хъвай-хъвагIай гIурус мацIалде, ай кирилицаялде сверана.

Гьедин букIана союзалъул къуват биххизегIан. Гьеб загIиплъун хадуб ахирисел рухIалги ракIарун байбихьана Дагъистаналъ гIарабият цIи гьабизе. Рагьана мадрасабигун мажгитал, байбихьана гIарабият хъалкъалда малъизе. Гьедин, дагь-дагьккун рухI гъун, цIикIкIана гьелде гъира бугел гIолилалги, цебе букIараб даражаялде бахинчIониги гьелъул цо бащалъиялдегIаги бахинехъин бугин абуни, мекъи ккеларо.

 

 

 

 

Гьелъие нугIлъи гьабула гьал къоязда Дагъистаналъул исламияб университеталда (ДИУ) тIобитIараб гIараб мацIалъул форум-мажлисалъги. ГIезегIанго сонал руго гьеб идараялда жаниб гIараб мацI лъадариялда тIадчIей гьабулелдаса. Дагьал чIахIиял курсазе дарсалцин цохIо гIараб мацIалда цIалула, жалго мугIалимзабазги цоцазда гIараб мацIалда кIалъазе хIаракат бахъула.

Гьениб гIуцIараб мажлисалда гьабулеб кинабго кIалъай букIана цохIо гIараб мацIалда. Мавлидалги гьебго гIарабалда, гIалимзабаз цере рахъун гьарулел насихIаталги гIарабияталда.

 

 

 

 

Жиндирго гIахьаллъиялдалъун гьеб мажлис кIодо гьабуна Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-афандиясги. Гьеб цIалул идараялъе аслу лъурав, гьеб кьучIдасанго гIуцIарав чи ккола АхIмад-афанди. ГьабсагIатги гьелда хадуб бугеб аслияб бербалагьи къотIизе тун гьечIо шайихас.

Гьединаб мажлис Дагъистаналда тIоцебесеб нухалда гIуцIанин абизе бегьула. Хьул буго хадубккунги гьединал мажлисал гIемерлъилин, гьелдаса пайда босулелги цIикIкIинин абураб.

 

ГIабдуллагь МухIаммадов

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


Бицунелда хадуб халккве

НекIсиял египеталъулазул букIун буго хвалда хурхун абулеб берцинаб рагIи: хварал чагIи Алжаналъул кавабахъ ратаразда дандчIвайдал гьезие кьолеб букIун буго кIиго суал, цинги гьезул жавабазда рекъон, хIукму гьабулеб букIун буго Алжаналде лъугьине гьезие ихтияр кьелищ яги кьеларищ абун: «1)...


Куркъиялъул пайда

Риидалил заман тIаде щведал базараздагун тукабазда загьирлъула бищунго хириял нигIматазул цояб - куркъи. Гьелъул къимат гьабула лъикIаб махIалъухъ, гьуинаб ва беэнаб тIагIамалъухъ. Амма куркъи ккола тIагIамаб гьуинлъи гуребги, сахлъиялъе гIемерал пайдаял жал гъорлъ бугеб къиматаб кванил...


РухIияб бечелъи магIишаталда бараб гьечIо

БетIергьан Аллагьас ﷻ инсанасе кьураб бищун кIудияб къиматаб нигIмат буго гIакълу. Гьебги ккола лъикIалда лъикIабинги, квешалда квешабинги абун, лъикIаб ккун, квешаб тун гIумру тIами. ГIакълу гьечIесда гьеб кIиябго батIа бахъизе лъаларо, гьелъул гIаксалда, квешаб лъикIабин ва лъикIаб квешаб батилан...


Жиндир ругъун нахъе хутIулеб

Абугьурайратица бицун буго цо нухалъ Аварагасухъе ﷺ вачIанин цояв ва абунин: «Я Аллагьасул ﷻ расул ﷺ, цо кинаб бугониги малъа-хъвай гьабе дие», - ян. Абулелъулги гьев чи ццим бахъун вукIинчIо, гIодове виччан вукIана.   Аварагас ﷺ абуна: «Ццим бахъине биччаге», - ян. Гьев чи вукIана жеги...


Суал-жаваб

Улул гIазмаби абурал аварагзаби щал кколел ва гьеб рагIул магIна щиб? УлулгIазми абураб рагIул магIна ккола, кутакаб цIакъ бахъиялъулги, сабруялъулги, цIодорлъи-бегIерлъиялъулги бетIергьаби, ай гьел хасиятал жиделъ рукIарал чагIи абураб. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда нилъер хириясде ﷺ хитIаб...