Аслияб гьумералде

ЖужахI тIадаб гIамал

ЖужахI тIадаб гIамал

ЖужахI тIадаб гIамал

Гьереси бицин буго бищун къабихIал мунагьаздасан ва инсанасул гIайибазул вахIшилъиялдасан цояб. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ нилъеде амру гьабулеб буго гьерсидаса цIуни гьабеян.

 

Щибго гуреб дунялалъул ишазе гIоло гьереси бицунелги камуларо, хасго кIудияб мунагьлъун ккола гьересиялдалъун даран-базар ва цогидаб иш гьабулаго кIиго чиясда гьоркьоб бицараб. ХIакъикъияв бусурманчияс кидаго битIараб бицине ккола кигIан жиндие хайир гьечIеб бугониги. ИсмагIил ибну ВаситIица абуна: «Авараг ﷺ накълулъун хадуб, дида Абубакар-асхIабас бицунеб рагIана цо нухалъ Аварагас ﷺ абунин: «Нужеца гьереси бициналдаса цIуни гьабе, гьеб къосарал чагIигун цадахъ букIуна, гьеб кIиябгоги жужахIалъулъ буго», - ян. Абу-Умаматица бицараб цоги хIадисалда буго: «Гьереси нифакъалъул бутIаялдасан цо бутIа буго», - ян.

ГIабдуллагь ибну Жаррадица Аварагасда ﷺ цо нухалъ цIехон буго: «Я Аллагьасул ﷻ расул ﷺ, муъминчияс зина гьабулищ», - абун. Аварагас ﷺ абуна: «Цо-цо лъугьуна», - ян. Нахъеги цIехана ГIабдуллагьица: «Гьереси бицунищ муъминчияс», - абун. Аварагас ﷺ абуна бицунарин ва гьелдаго нахърегIизабун Аллагьасул ﷻ гьаб магIнаялъул рагIиги абуна: «Гьереси бицуна Аллагьасул ﷻ аятазде иман лъоларел чагIаз», - ян.

Аварагас ﷺ жиндир дугIая-лъулъги абулаан: «Я дир Аллагь ﷻ, Дуца дир ракI нифакъалдаса, гIаврат зинаялдаса ва мацI гьересиялдаса бацIцIад гьабе», - ян.

Малик ибну Динарица абуна: «Цояб нахъе инегIан, гьереси ва ритIухълъи ракIалда жаниб цоцадехун рагъ гьабулеб букIуна», - ян.

Бухарияс бицараб хIадисалда буго: «Цо нухалъ макьилъ дида бихьана дихъе цояв вачIарав гIадин, гьес диде «ТIаде вахъа», - ян абуна, дун гьевгун тIаде вахъана, гьеб мехалъ дун вугоан кIиго чиясда аскIов, гьезул цояв вугоан вахъун чIун, цогияв гIодов чIун. Вахъун чIарасул кодоб бугоан маххул гьабураб газалъ бакулеб алат, гIодов чIарасул кIалдиса гIодобе гъажалде щвезегIан къазабулеб, цинги нахъеги цIан, цогияб рахъалдехунги гьебго куцалда къазабулеб. Дун тIаде вахъине гьавурасдехун дица абуна: «Гьаб щиб?» - абун. Гьес абуна: «Гьав вуго гьерсихъан, къиямасеб къоялде щвезегIан жиндие хабалъ гIазаб гьабулев», - абун.

Инсанасул калам буго мурадлъун бугеб жоялде нух. Кинаб бугониги лъикIаб мурадалде нухлъун букIине бегьула гьересиябги битIарабги калам. Гьересияб калам абуни гьелъулъ хIарамаб букIуна, амма къасдлъун бугеб жоги хIалалаб батани, гьересиялдалъун гурони нух бачине ресги батичIони, гьеб мехалда гьереси бицин хIалалаб букIуна. Къасдлъун бугеб жо, бусурманчиясул би цIуниялда релълъун тIадаб батани, гьереси бицинги тIадаб букIуна. Гьединлъидал руго цо-цо бакIал жиделъ гьереси бицине рухса кьурал. Гьелде тIоритIел гьабула Умму-Кулсумица бицараб: «Дида рагIана Аллагьасул ﷻ расулас ﷺ абулеб: «Лъабго бакIалда гурони гьереси бицине рухса кьоларо», - ян. Гьездасан ккола: «Бицунеб рагIиялдасан бусурбабазда ялъуни кIиго халкъалда гьоркьоб маслахIат гьабиги бокьун кIалъалев, рагъул майданалда тушманасда тIад бергьенлъи босизелъун кIалъалев. Щайгурелъул, рагъ буго хIиллаялда тIад гIуцIараб ва рос-лъадиялъ цоцазда гьоркьоб маслахIат, цоцазул разилъи букIинелъун бицунеб», - ян. Бухарияс бицараб цоги хIадисалда буго: «КIиго чиясда гьоркьоб маслахIат гьабизелъун гьересиялдалъун лъикIаб рагIи бицарав яги мацI гьабурав чи гьерсихъан кколаро», - ян. Гьаб лъабабго бакI буго хIарамаб букIиналда гъорлъа бахъараб.

 

АхIмад Къурбанов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


Тебетараб хоно

Инсанасул гӀумруялъе хӀажа-табщинаб бижарав, нилъеда рикӀкӀун хIалкIоларел гӀемерал нигӀматал нилъее кьурав, гӀаламалъулго БетӀергьан Аллагьасе ﷻ буго рецц. Гьединал нигIматазул цояб ккола гӀанкӀодул хоно - гӀадатияб ва хӀалтӀизабизе рес бугеб, сахлъиялъе гӀемераб пайда кьолеб...


ГIараб мацIалда гIуцIараб тарихияб мажлис

ХIурматиял магIарулал, инкъилаб ккелалде цебе букIараб заманалде раккани, нилъее якъинлъула тIубараб Дагъистаналъулго хъвай-хъвагIай гIараб мацIалда букIараблъи. Гьелде тIаде цо дагьа-макъабго гIажамалдаги букIун буго.   Балагьеха, гьадигIан гIемер батIи-батIиял мацIал жанир ругеб Дагъистан...


КIудияб бергьенлъи щвела

ЗулкъагIида ккола бусурбабазул моцIрол календаралъул анцIила цоабилеб. Жибго «къагIада» абураб рагIул магIна ккола «гIодов чIей», яги хIалтIи гьабичIого чIей. Гьедин моцIалда цIар тарабги букIана гьеб заманалда гIадамал рагъ-кьал гьабиялдаса нахъекъан чIолеллъун...


Бергьенлъиялъул къо

Дагъистаналъул тарих ккола гIасрабаз жидерго ракьал ва рухIиял къиматал цIунараб халкъазда гьоркьоб бахIарчилъиялъул ва къвакIиялъул цIар араб ракь. Бищун захIматал балагьазул заманалда Дагъистаналъул бусурбаби цогидал халкъазул ва диналъул вакилзабазда цадахъ рахъана хIажатазе кумек гьабизе ва...


ХIафиз ибн Башкъул КъуртIуби

Имам, хIафиз, факъигь, тарихчи Абулкъасим Халаф ибну ГӀабдулмалик ибну МасгӀуд ибну Муса ибну Юсуф ибну Дакъагь ибну Наср ал-Ансари ал-Хазражи ал-Андалуси. Гьесул тIокIцIар ккола ибну Башкъул КъуртIуби. Гьев гьавуна гьижрияб 494 соналъ.   Ибну Башкъулица гӀелму босизе байбихьана гӀолохъанаб...