ШайтIаналдаса гIамал
Ццим бахъин ккола инсанасул тIабигIияб рекIел хIал, нилъер диналда жибги муъминчиясе кIудияб хIалбихьилъун рикIкIунеб. Ццим бахъун лъугьараб заманалда жиндаго тIад кверщел гьабизе бажари ккола, хирияв Аварагас ﷺ абураб кинниги, черхалъул загьирияб гуреб, унго-унгояб къуваталъулаб (рухIияб) гIаламат.
Ццим бахъин буго чиясе кутакалда зарал гьабулеб тIабигIат. Гьелъ хвезабизе бегьула инсанасул рухIияб хIалги, цогидазулгун гьоркьор ругел лъикIал хIалалги. ХIалуцараб ццим бахъараб заманалда инсанасул жиндирго черхалда тIад кверщел гьаби загIиплъула, гьеб сабаблъун лъугьине бегьула: хадув живго пашманлъулел рагIаби абун, ургъичIого, гIедегIалихъе гьабизе бегьула битIунищ ккелеб, мекъийищ букIинеб лъалареб къваригIел гьечIеб иш, аскIор ругезе чорхойгун рекIей зарал, къотIизаризе бегьула гIагарлъиялъулгун ва гьудул-гьалмагъзабазулгун бухьенал.
Гьеб масъалаялда тIасан бищунго машгьурал хIадисазул цоялда буго Абу Гьурайратица бицараб: «Цогияздаса бергьунев гуро хIакъикъаталдаги къуватаввлъун, къуватав вуго ццим бахъараб мехалъ жиндирго напсалда кверщел гьабун бажарулев», - абун (Бухари). Гьединго Аварагас ﷺ якъинго бихьизабуна ццим бахъинабулеб бакI: «Ццим бахъин шайтIаналдаса буго, шайтIанги цIаялдаса буго», - абун (Абу Давуд). Гьелъ, ццин бахъиналъул аслу шайтIаналъ васвас гьабураб букIин бичIчIиялъ инсанасе кумек гьабула жиндирго унго-унгояб къасд квешал пикрабаздаса бацIцIад гьабизе ва ццидал гьалглъи гIодобе буссинабизе.
Ццим бахъинги буго гIемерисел квешал ишазе байбихьилъун. Цо нухалъ пуланав асхIабас Аварагасда ﷺ гьарула жиндие насихIат гьабеян. Аварагас ﷺ гьесда абула: «Ццин бахъунге», - ян. Гьев чияс нахъеги такрар гьабула жиндирго гьари ва гьеб нухалъги Аварагас ﷺ: «Ццин бахъунге», - ян абула, гьедин чанго нухалъ такрар гьабуниги щибаб нухалда жаваб гьабула хирияв Аварагас ﷺ «Ццин бахъунге» абураб насихIат гьабиялдалъун.
Гьеб насихIаталъулъ бихьизабураб буго ццим бахъунгутIи Аллагь ﷻ разилъиялде ва хвасарлъиялде нух букIинги. Гьеб хIадисалъул цогидаб риваяталда бицунеб буго Абу Дардаица Аварагасда ﷺ абунин: «Я Аллагьасул Расул ﷺ, кинаб гIамалалъ дун Алжаналде гIагар гьавизе ва жужахIалъул цIаялдаса рикIкIад гьавизе рес бугебали бице?» - ян. Жаваб гьабун Аварагас ﷺ абула: «Ццим бахъунге, мун Алжаналда вукIина», - ян (Бухари).
Ццим бахъин къинабиялъухъ Аллагьасул ﷻ рахъалдасан бугеб ажру-кири лъаялъги кумек гьабула муъминчиясе гьеб гIодобе буссинабизе. Аварагас ﷺ абун буго: «Къиямасеб къоялъ Жиндирго махлукъаталда цебе хитIаб гьабун Аллагьас ﷻ ихтияр кьола, ццим бахъиндал гьулчизабизе ресги букIаго гьеб гIодобе буссинабурал чагIазе, жидее рокьарал хIурулгIинзаби тIаса рищизе». (Тирмизи)
«ФатхIул Мубиналда» хъван буго: «Ццим бахъин ккола рецIел босизе бугеб кутакаб гъираялъ рекIелъ би гьалдей», - ян.
Имам Журжанияс баян гьабулеб буго ццим бахъунин рекIелъ бугеб би къуватаб къагIидаялъ кьабизе байбихьараб мехалъ ва инсанас жиндирго гьеб ццим къватIибе кьабун хадуб цо кинабалиго парахалъиги щолин гьесие.
Имам Гъазалияс ццималъул бицунаго абулеб буго: «Чиясул ццим бахъараб мехалъ гьесул рекIелъ би байбихьула гьалдезе ва гьеб байбихьула бидурихьаздасан тIубараб чорхолъе чвахизе. Хадуб гьеб бахуна черхалъул тIасияб рахъалде (ботIролъе), гьелъул хIасилалда байбихьула гьесул гьумерги багIарлъизе», - абун.
Цоги, имам Гъазалияс абун буго, ццимги рокьиги цоцалъ хурхарал жал ругин, чиясул ццимги бахъунин жиндие бокьулеб жоялъе хIинкъи бугеб жоялда абун. Гьединлъидал, хIажат гьечIелдалъун ццим бахъинчIого букIиналъул нухазул цояб ккола дунялалъул жалазде бугеб рокьи дагьлъизаби.
Ццим бахъин лъугьиндал гьеб гIодобе буссинабизе хIалтIизаризеги руго Аварагас ﷺ рихьизарурал чанго къагIидаби:
- «АгIузубиЛЛагь» бахъи. Ццим бахъиндал, тIоцебе гьабизе рекъараб буго шайтIаналдаса Аллагьасдалъун ﷻ цIуни гьаби. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго (магIна): «ШайтIаналъ квешал пикраби рехун васвас лъугьинабизе байбихьулеб бугони, дуца Аллагьасда ﷻ аскIоб цIуни гьабе, Гьев вуго кинабго рагIулев ва кинабго лъалев» (суратул «АгIраф», 200 аят).
– Какие чури. Лъималазулъ буго инсанасул гьалаглъараб хIал гIодобе биччазабулеб асар гьаби. Гьелъул хIакъалъулъ Аварагас ﷺ абуна: «Ццим бахъин шайтIаналдасан буго, шайтIанги цIадудасан бижараблъун ккола. ЦIа лъеца свинабула. Гьединлъидал, ццим бахъарав чи вугони гьес какие чуре», - ян (АхIмад).
– Чорхол хIал хиси. РухIги черхги цоцада хурхараллъун руго, гьединлъидал, чорхол хIал хисиялъ кумек гьабула эмоционалияб хIал хисизабизеги. Гьелъул хIакъалъулъги Аварагас ﷺ абуна: «Нужер цонигияв вахъунчIун вугеб хIалалда ццим бахъун лъугьани, гьев гIодов чIезе виччай. Гьесул ццим бахъин гIодобе буссинчIони, вегизе виччай», - ин (АхIмад).
– РуцIцIунчIей. Ццим бахъун лъугьиндал чиясухъа абун ккезе бегьула кутакалда ракI хвезабулел рагIаби, жидедалъун хъизангун ратIалъизе рес бугел, иманалдаса вахъун ккезе бегьулел, хьандеялъул калимаби. Гьелъ «Нужер цонигияв ццин бахъун лъугьани, вуцIцIун чIа абе!» (Имам АхIмад).
– «Ла хIавла ва ла къуввата илла биЛлагь». ЛъикIаб гьабизеги квешаб тезеги хIавлу-къуват гьечIо Аллагьасдасан ﷻ гурони. Абу Гьурайратица бицараб хIадисалда рехсараб кинниги: «Щив чи вугониги жинца Ла хIавла ва ла къуввата илла биЛлагь» абурал рагIаби рехсон, гьев чиясе щвезе буго 99 унтиялдаса сахлъи, жидеда гьоркьоса бищун дагьабги – ургъел ва рахIатхвей бугеб», - абун.
– Тавбу гьаби. Ццим бахъиндал «Астагъфируллагь» абун тавбуялъул рагIабаздалъун Аллагьасде руссиналъ кумек гьабула гьеб чучлъизе.
Хирияб Къуръаналда ТIадегIанав Аллагьас ﷻ ццим бахъин къинаби рехсолеб буго хIакъикъиял диниял муъминзабазул гIаламатазул цояблъун ва гьединал чагIи Жиндие рокьулинги бичIчIизабулеб буго.
Аллагьас ﷻ кумек гьабеги щивасе! Амин!
