Аслияб гьумералде

Тасаввуфалъул хIакъикъат

Тасаввуфалъул хIакъикъат

Тасаввуфалда тIасан бицунеб хабар батIи-батIияб буго. Масала, цояз абула гьеб мекъаб бугин, цогидаз гIорхъолъа арал жал гIунтIизарула. Гьединлъидал нилъ раккизе ккола гIалимзабазул тIахьазде, гьезул рагIабазде.

«Тасаввуф» ва «суфи» абураб рагIи ХIасанул Басриясул заманалда баккана. Амма гьеб цIар тIибитIана имам Маликил заманалда, исламалъул кIиабилеб гIасруялъул тIоцебесеб бащалъиялда. Гьеб нахъа баккараб бугин абураб жоялъ магIна кьоларо тасаввуф МухIаммад аварагасул заманалда букIинчIилан абураб. Тасаввуф ккола шаргIиял гIелмабазул цояб, жидер цIарал нахъа ракканиги, хIакъикъат МухIаммад аварагасул заманалдаго рукIарал. Масала, калам яги гIакъида, усул, мусталахIул хIадис, тафсир, гIулумул Къуръан, балагъат, магIан, мантIикъ, нахIви, сарф, тасаввуф - ракI бацIцIад, рухI камил гьабиялде инсан вачунеб гIелму - гьал киналго гIелмабазул цIарал аварагасул заманалда рукIинчIо, амма гьезул магIнаги хIакъикъатги аварагасул заманалда букIана

Гьал киналго гIелмабазда гьоркьосаги босун, тасаввуф аварагасул заманалда букIинчIин абулев чияс цогидал шаригIаталъул гьал гIелмабиги МухIаммад аварагасул заманалда рукIинчIин абизе ккела. Тасаввуф аварагасул заманалда букIинчIин абулевги ккола жинда я тасаввуф, яги ислам, яги исламияб тарих, яги исламиял гIелмаби лъаларев чи.

Тасаввуф МухIаммад аварагасулги гьесул асхIабзабазулги заманалда букIараб жо бугищ?

Нилъеца цебеккун бицана тасаввуф ихIсан кколилан. Гьединлъидал ихIсанги, иман-исламго гIадин, Аллагьасул рахъалдасан ЖабрагIил малаикги рещтIун, гьес МухIаммад аварагасе суалалги кьун, аварагас жавабалги кьун, асхIабазабазда малъараб жо ккола.

Дунялалдаго машгьурав имам, исламияб тарихалъул кIудияв гIалимчи Ибну Халдуница «Альмукъаддимат» абураб тIехьалда хъвалеб буго: «Тасаввуф ккола исламияб миллаталда жиб загьирлъараб гIелму, тасаввуфалъул аслуги суфизабазул нухги исламияб умматалъул цересел, кIудиял гIадамазулъ, асхIабзабазулъ, тIабигIиназулъ гьездаса хадур рачIаразулъги хIакъаб, битIараб нухлъун букIуна. Гьеб асхIабзабазулъги тIибитIун букIана», - абун.

Доктор АхIмад ГIалвашица хъвалеб буго: «АсхIабзабиги табигIиналги, гьезда суфизабиян абичIониги, хIакъикъаталда суфизабилъун рукIана», - абун. ХIакъикъаталдаги, тасаввуфалъул имамзабаз хъварал тIахьалги цIаларав, гьез сунде халкъ ахIулеб бугебалиги бихьарав чияс, асхIабзабазулъ тасаввуф букIинчIин кидаго абиларо.

Исламалъул имамзабаз, агьлу-суннат валь-жамагIаталъул гIалимзабаз абулеб буго тасаввуф гIелму исламалъе рухI гIадаб жо бугин, тасаввуф цадахъ гьечIони, иманги исламги камиллъуларин, гьезул хIакъикъаталдеги инсан щоларин абун.

Дунялалдаго машгьурав гIалимчи МухIаммад СагIид Рамазан аль-БутIияс «Гьаза Валиди», «Ассалафият», «ШархI аль-хIикам аль-гIатIаият», «Фикъгьу ссират» абурал тIахьазда хъвалеб буго: «ХIакъикъияб тасаввуф исламалъул жанисеб ракIги рухIги гIадаб жо ккола», - абун.

АРСЛАНГIАЛИ ГIУМАРОВ

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


ЛъикIалъе аслу

Аварагас ﷺ абунин имам Муслимидасан бицун буго: «БетIергьан Аллагь ﷻ вацIцIадав вуго, бацIцIадаб гурони Жинца къабулги гьабуларо. Аллагьас ﷻ муъминзабазде, расулзабазда амру гьабуралдалъун амруги гьабуна “Ва, гьал расулзаби, нужеца бацIцIадаб кванай ва лъикIал гIамалалги гьаре”,...


Шайих Ахlмад-афанди

Дагъистан гвангъараб Файизалъул нур, Дуниялго цIураб Иршадалъул бакъ. ГIаламго баччарав Къуватав устар, ХIакъалде ахIулев ГIелмудал ралъад. Дир хирияв устар, АхIмад-афанди. ХIакъаб иршадалъул Камилав устар. Нижер ургъел гьабун ГIумру кIочарав, Нижер ургъел гьабун Гьарделев...


ТалихIаллъун рукIине ккани…

Исламалъ нилъеда малъула ТIадегIанав Аллагьас кьураб, кигIан гьитӀинабги нигIматалъухъ шукру гьабизе. Нилъедайин абуни, Аллагьас Жиндир рахIмуялдалъун кьураб нигIмат, нигIматлъунцин бихьулеб гьечӀо. Аллагьас Къуръаналда абун буго (магIна): «Нужеца шукру гьабуни, Дица нужее цIикIкIинабила,...


ТIаса лъугьайин гьарилищ?

Гъибат-бугьтан гьаби ккола мацIалъ гьарулел мунагьазул бищунго гIемеразул цояб. ГIемерисеб мехалъ инсанас бигьаго абула диналъул вацасул яги яцалъул хIакъалъулъ рагIаби, ТIадегIанав Аллагьасда цебе гьеб мунагь кигIан кIудияб букIине бегьулебали хIисаб гьабичIого.   ТIадегIанав Аллагьас ﷻ...


ГIибадаталъулъ кIвахIаллъи

Имам Гъазалияс «ИхIяу гIулуму ддин» абураб тIехьалда хъван буго: «Гьелъие кумек гьабулеб алатлъун ккола гIибадаталъе хIаракат бахъулел гIадамазул лъикIлъабазул хIакъалъулъ бицунел харбазухъ гIенекки. Гьелдасаги лъикIаб – гьединал гIадамазулгун гьудуллъи гьаби (кинаб гIамал,...