Исламдиъ сабпи митингдин натижа
Исламдиъ сабпи митингдин натижа
Аллагьу Тааьлайин ччвурнахъан!
Уьсман ибн Аьффан халиф вуйи вахтари гизаф ужувлан ляхнар арайиз гъафну. Дугъан ляхнариъ ухьуз Ислам диндиз фициб гъуллугъ дапlну ккундуш, ужуб нумуна улупна. Думу халиф вуйи вахтна гирами Калам тамамди саб дафтриз уч гъапlну, Пайгъамбарин ﷺ мист яркьу гъапlну, мусурмнари дин яркьу апlури Африкайиз, Андалусийизкьан (Испания) гъурукьну.
Тирмизийихьан вуйи гьядисдиъ дупнаки, Пайгъамбари ﷺ Табукдиз дявдиз кьушум гьязур апlруган, Уьсман асгьябди агъзур динар (гъизилин манатар) гъахну. Пайгъамбари ﷺ дурар гьисаб апlури, гъапну: «Уьсманди гъидихъантина фу гъапlишра, дугъаз зарар тувруб адар!»
Амма, му ляхнариз дилигди Уьсман асгьябдин вахтна гьюкуматдиъ футна абхъу. Уьсман асгьябдин гъюдли хасият, халифдин утканвал дурари чпин чlуру ляхнариз ишлетмиш апlури гъахьну. Хъа варитlан читниб 656-пи йисан майдин вазлиъ гъахьи гьядисйир вуйи.
Думу ляхнарикан Пайгъамбари ﷺ дупнади гъахьну. Ибн Уьмарин гафариланмина Тирмизийи Пайгъамбари ﷺ саб ражари футнайикан улхури, Уьсман асгьябдиина улупури, гъапну: «Душваъ (футнайиъ) думу (Уьсман) гьякьсузди йивну кlиди».
Халифди Пайгъамбарин ﷺ гьаму гафарра хура: «Я Уьсман, белки Аллагьу Тааьлайи ув’ин ккуртт алабхьур (халифатдин улихь гьаур), эгер мунафикьариз думу увлан илдибтуз ккун гъабхьиш, гьичра миилдибтан, гьеле уву узухъди гюрюшмиш хьайизкьан (яни кечмиш хьайизкьан)».
Мунафикь
Ислам диндин душмнар, чlуру ксари халифдиз гъаршу ляхнар артухъ апlуз хъюгъю. Дурарикан сар Аьбдуллагь ибн Сабаъ кlурур вуйи – Йемендиан вуйи иудей, Уьсман асгьябдин вахтна, мусурманвал кьабул гъапlунза кlури, лицурайи мунафикь.
Футнайин сабпи лишнар Уьсман асгьябдин вахтна лап яркьу шулайи, хъа мунафикь Аьбдуллагь кlурурин ччвур машгьур гъабхьи. Думу мусурмнар яшамиш шулайи жюрбежюр йишвариз гъягъюри ва гьар гъушу йишваъ Уьсман асгьябди ляхин гьякьлуди дарди гъабхура кlури, футна ипри гъахьну. Гьамци мусурмнарин юкlвариъ шаквал ипнийи. Думутlанна гъайри, дугъу инсанариз, халиф хьуз Уьсмантlан Аьли асгьяб артухъ лайикьлу ву, кlури гъахьну. Дугъу гьацира Пайгъамбари ﷺ Аьли асгьябдин гьякьнаан кlури гъахьи гафар хури, инсанар алдатмиш апlуз чалишмиш шули гъахьну.
Медина шагьриз дуфну, мусурмнар алдатмиш апlури, дугъу му шагьрин аьгьвалат аьгъю апlури гъахьну. Хъа думу Басрайиз, Куфайиз ва Шамдиз гъушну. Варишвариъ Уьсман асгьябди деркку инсанарилан футна апlури ва Уьсман асгьяб халиф хьуз лайикьлу дар кlури ктибтури гъахьну. Гьамци думу Ислам диндиъ сабпи футна яркьу апlуз себеб гъахьир вуйи. Аьбдуллагьдин футна артухъ хьубкьан, инсанарин арайиъ наразиваларра артухъ шуйи. Думу футнайиъ Византийин ва Персияйин улихь хьайидарра лапра аьшкьлуди иштирак шуйи.
Шамдиан утlурккну
Шамдиъ Аьбдуллагьдихъ фужкlа хъугъундар ва думу душв’ан утlуккну. Хъасин Египетдиз гъушну ва гьадушваъ чан кьюб маш гъивну, фици чаз Аьли асгьяб ва Пайгъамбарин ﷺ хизан ккундуш, ктибтури гъахьну. Гьаддихъди халифдиз инсанар къаршу дерккуз хъюгъну. Дугъу инсанариз кlури гъахьну: «Мугьяммад пайгъамбар Аллагьдин ﷻ улихь Иса пайгъамбартlан заанди даринхъа? Гьаци вуйиган, Иса пайгъамбартlан Мугьяммад пайгъамбар инсанарихьна кьяляхъ гъювал заан лайикьлуди ву. Хъа Мугьяммад пайгъамбар кьяляхъ гъюб мумкин ву чан халуйин бай Аьли асгьяб гъювал улупбиинди. Хъа Аьли пайгъамбарин ﷺ хизандихьна варитlан багахьлу ву» (Ибн Касир).
Хъасин халифдин сиясатдихъди рази дарударихьна, гьадрарин даккнишин артухъ апlбан бадали, Аьбдуллагьди чан агьлийир гьаъру. Гьациб къайдайиинди дурари чиб-чпиз халифдин ва дугъу деркку инсанарин нукьсанваларикан улхури гъахьну. Гьаци дугъу халифдиз къаршу вуйидар уч гъапlну.
Йемендиан ва Шамдиан учв утlурккган, думу касди Египетдиъ айидар халифдиз къаршу гъапlну. Дугъан уччвудар гафарихъ хъугъу ксар Мединайиз халиф Уьсмандиз къаршуди удучlвуз уч шулу. Гьамци диндин душмнари Уьсман йивну йикlуру. Гьеле Пайгъамбари ﷺ Уьсман асгьябдин заанвал улупури: «Уьсманди гъидихъантина фу гъапlишра, дугъаз зарар тувруб адар!» - кIури дупнашра.
Уьсман асгьяб йивну йикlбахъди фукьан ляхнар арайиз гъафну. Гьюзайфайи ктибтура: «Сабпи футна – Уьсман асгьяб йикlуб, хъа аьхиримжиб - Дажжал удубчlвуб. Валлагьи, фуну касдин кlваъ саб тикисибкьан Уьсман асгьяб йивну йикlувалин ниятниин разивал аш, думу Дажжалихъди гъягърур ву, эгер думу чlивиди имиди Дажжал удубчlвиш. Эгер Дажжал удубчlвайиз думу кечмиш гъахьиш, чан накьвдиъ айир Дажжалихъ хъугъди».
Думутlанна гъайри, мусурмнар суннитаризна шиитариз жара апlувалра гьаму вахтнайихъанмина ккебгъуб ву. Думу ляхинра Аьбдуллагь ибн Сабаъдиланмина арайиз гъафиб ву.
Аьли асгьябдизра къаршу удучlну
Дупну ккундуки, Аьли асгьяб халиф духьну ккунду, кlури лицури гъахьи Аьбдулла ибн Сабаъ Аьли асгьяб халиф гъахьиган, дугъазра къаршуди футна хьувалиъ себеб гъахьну. Думу ляхнар арайиз гъафиган, харижитар кlуру десте удубчlвну. Ибн Сабаъ, Уьсман асгьябдихъан хъюгъну, гьаму футнайин кlул гъахьну.
Уьсман асгьяб йивну гъакlихъан, дурари халиф яшамиш шули гъахьи хал ккидипну, гьюкуматдин факьв айи хал ккидипну.
- S.
Аьбдуллагьси футна апlури мусурмнарин арайиъ чlуру ляхнар ирчрайидарин кьадар гъийин йигъанра цlиб дар. Дурари митингар апlурхьа, вари за шулхьа кlури мусурмнарин арайиъ чlуру футна ипра. Хъа му гафарин кlулиъ айидар наан-вуш дусну, гьамрарин зиин аьхювал апlура. Дурариз ихь халкьдикан, яшайишдикан, мусурмнарин арайиъ сабвал дубхьну ккуниваликан фикиркьан ктар. Амма жигьиларин фикрариъ шаквал ипри, гьадрариланмина чпин чlуру ляхнар лап ужуйи кlули гъахура.
Гьюрматлу гъардшар ва чйир! Шейх Рамадан аль-Бутlийи бикlура, харижитарин ляхнар ахтармиш гъапlдариз аьгъяки, фици дурар Аьли асгьябдин терефкрар вуча, думу ккунидар вуча кlурайидар дугъаз душмнар гъахьнуш. Ислам диндиъ ухьуз, кIан-кIул аьгъяди, фикир дапlну ляхин апlин дупна. Хъа думу ляхнар диндин илмар аьгъдарди шлудар дар.
Рамадан аль-Бутlийи гьацира дибикlна, гьадму чlуру ляхнар апlури гъахьидарин асас пай вари хъял айидар, тербия адрудар гъахьну. Дурариз илим адайи, ужувлан пайра адайи ва сабур апIувалра адайи. Гьаддиз дурар Аьли асгьябдиз къаршуди удучlвну.
Гьадму вахтари гъахьи ляхнарилан гъузу саспи чlурувалар гъи ихь вахтнара а: сар мусурманди тмунуриз кяфир пувал ва гь.ж.
Гьаци вуйиган, илмар ухьу гьякьлу аьлимарихъан дургъну ккунду ва жвуву аьгъю гъапlубдихъди душну ккунду.
