Мусурмнарин читин гьял

Мусурмнарин читин гьял

Мусурмнарин читин гьял

Кьасумов Амир Мирзаевич,

Жулжагъ гъул.

Дагъустан Республикайин культурайин лайикьлу работник (2004 й).

РФ-йин журналистарин Союздин член (2005 й).

РФ-йин уьмуми образованияйин лайикьлу работник (2006 й).

РФ-йин президентин грантдин сагьиб (2009 й). РФ-йин мялимарин устадвалин бина конкурсдин дипломант (1 степен, 2017 йис.)

 

Шябандин ваз,

Пайгъамбрихьна ﷺ

Гъафну хабар:

Тухум бану

Мусталакар

Шула гьязур

Гьюжум апlуз

Мединайиз.

 

Ва мусурмнар

Удучlвнийи,

Гьязур духьну,

Жаваб тувуз.

Пайдагъ хьайир

Вуйи Аьли –

Дири, кlубан

Гьякь мусурман.

 

Му ражари

Умуд кади

Гъалибвалик,

Кьюб маш гъяйи

Агъдабнарра

Айи хайлин.

Кьушмарси чпи

Улупури,

Жара кьастар

Кlваъ айидар,

Гьич сабанра

Мурар дявдиъ

Гъахьидар дар.

 

Нагьл дерейиъ

Мурайси ччвур

Али булагъ.

Булагъдихъна

Уч духьну а

Душмнин кьушмар.

Ихь Пайгъамбри ﷺ

Теклиф дивну

Хушниинди

Кьабул апlуз

Ихь Ислам дин.

 

Теклиф кьабул

Гъапlундайи,

Гьюжум гъапlу

Дишла кьушми.

Мугъаятди

А мусурмнар,

Дубхьну чпиз гучl,

Гьергу душмнар.

 

Душмнарикан

Йицlур гъачlи,

Хъа хайлиндар

Йисирарди

Гъидиснийи.

Хъа гьацира

Хюрч гъабхьнийи:

Саб лиж девйир

Ва марччарин

Аьхю сюрйир.

 

Ихь Пайгъамбрин

Хпирин тухум

Йисир гъабхьи.

Йикьрар дапlну,

Деетнийи

Дишагьлийир.

Йицlуд йигъан

Кьушмар гъузу

Мурайси ччвур

Тувну айи

Му булагъдихъ.

 

***

Ва штун кlуллан

Шул гъалмагъал

Мухаджирин

Ва ансарин.

Ихь Пайгъамбриз

Уьмру кlуру:

-Тув ихтияр

Кlул алдабтlуз

Футнакрарин.

Ихь Пайгъамбри

Гъапи Уьмраз:

-Я кас, Уьмар,

Чан аьсгьябар

Чав йихура,

Пиди узуз.

 

***

Йишвандин вахт,

Учlву рякъюъ.

Ва, хъуркьиган,

Дийигънийи

Мединайихъ

Кьушмар вари.

Му арайиъ

Аьбдуллагьди

Чан адашдиз

Кlуру гьамци:

-Уву шагьриз

Гъитурдарза,

 

 

Аьгьт апlурза

Сар Аллагьдиз,

Уву вува

Пис футнакар.

 

Ихь Пайгъамбри ﷺ

Гьамци кlуру:

-Сабур апlин,

Тув ихтияр.

Вари кьушмар

Учlву шагьриъ

Ва дийигъу

Саб жергейиъ.

 

Ихь Пайгъамбри ﷺ

Насигьятнан

Гъапи гафар:

-Футна апlуб

Йикк ипlуб ву

Гъайри касдин.

Суал гъабхьи

Аьсгьябарин:

-Эгер думу

Лайикь шулуш

Пис гафариз?

 

Ихь Пайгъамбри ﷺ

Туву жаваб:

-Гьякь гафар вуш,

Шулу гъибат.

Кучlал шулу

Бюгьтан-футна.

 

 ***

Учв походдиз

Гъягъру вахтна,

Ихь Пайгъамбри ﷺ

Тупут ипри

Гъахьну, чахъди

Чан хпарикан

Фунур гъюруш.

Му ражари

Тупут гъабхьну

Аишайин.

 

Девейиин

Дапlна гьязур

Думу гъахуз

Уткан кьути.

Му вахтари

Дишагьлйири

Жин апlури

Шуйи чпин маш

Ягълухъихьди.

 

Эргвал йивру

Вахт гъабхьнийи,

Гьарсари чаз

Йишв гъабгнийи.

 

Му арайиъ

Аиша гъуш,

Читин дубхьну,

Цlибди ярхлаз.

Кьяляхъ гъафи

Аишайиз

Чан гардандикк

Гьибар ккимдруб

Аьгъю шулу.

 

Ва Аиша

Агуз гьибар

Чан гъушнийи,

Ва гъагнийи

Хайлин вахтна

Дугъу дурар.

Караванар

Рякъюъ учlвуз

Вахт гъабхьнийи.

Му ляхникан

Дарди хабар,

Аишайи,

Гъагу гьибар.

Гьарикк деур

Гъушу нивкlуз.

 

Кьяляхъ гъафи,

Фужкlа хьимдар,

Гъушну ярхлаз

Караванар.

 

Рас гъахьнийи

Мина аьсгьяб

Кьяляхъ гъузур

Юлдшарихъан.

Ва, Аиша

Илитну чан

Девейиин,

Рякъюъ учlву

Дишла мурар.

 

ГвачIиндин вахт

Улубкьиган,

Бина йивну

Айи йишваз

Хъуркьу аьсгьяб

Ва Аиша.

Мюгьтал гъахьи

Вари кьушмар,

Дяркъну дурар.

Гъарабгънийи

Дишла хабар.

Футна абхъу

Мединайиъ.

 

Ихь Пайгъамбри ﷺ

Дих гъапlнийи

Аьлдиз, Уьсмназ:

- Йипай узуз,

Ичв фикриан,

Аш фу бина

Гьаму хабриз.

 

-Узхьан харжиб

Пуз шуладар,

Йиз фикриан,

Аиша ву

Дугъри, гьякьлу,-

Гъапи Уьмру.

-Жил`ин фукьан

Ал ужудар

Дишагьлийир,-

Гъапи Аьлди.

 

Гьаму йигъан

Минбарихъан

Ихь Пайгъамбри ﷺ

Гъапи гафар

Лап пашманди:

- Шлихьан шулу

Кюмек апlуз,

Пуз, шли йиз кlваз

Гъапlнуш зиян?

Йиз хпирикан

Футна гъапlур

Йипай, фуж вуш.

 

Са`д гъудужву:

- Ихтияр вуш,

Кlури аза:

Тахсиркар вуш

Авс тухмиан,

Аьгьт апlурза

Узу дугъан

Кlул алдабтlуз;

Хазрадж кlуру

Тухмиан вуш,

Амур апlин,

Уву кlуруб

Апlурухьа.

 

Му гафари

Кьюбред тухмар

Гьялак гъапlу.

Ихь Пайгъамбри ﷺ,

Сабур туври,

Яваш гъапlу

Тухмар думу.

 

***

Кьюд йишв дубхьна

Аишайиз

Футнайикан

Дубхьну хабар,

Ишуб дебккуз

Шули адар.

Хъасин, гьерхну

Пайгъамбрихьан ﷺ,

Гъушу хулаз

Абин-бабан.

 

Дяркъну чан риш,

Дадайи кlур:

-Мишана, жан.

Аьгьт апlурза,

Инсанарин

Кlураб адру

Мелзар ву-гьа,

Яв жилириз

Уву ккунир

Вуйиган, му

Кlури ашул.

Жилириз яв

А хъанара

Жара хпарра,

Гьаддиз багьна

Абгурашул.

 

***

Хабарсузди

Вахт гъябгъюру,

Гвачlнин гъюру

Ихь Пайгъамбар ﷺ:

-Лиг, Аиша,

Ктарди гъабхьиш

Тахсир увук,

Сар Аллагьди

Рягьим апlур.

Эгер уву

Гъапlнуш тахсир,

Яв аьвф апlуб

Ккун апlина

Аллагьдикан.

 

Аишайи

Деркку нивгъар:

-Гьамус учву

Футнийирихъ

Хъугъри ачва.

Узу кlуруб

Ебхьурдарчвуз.

Юсуф кlуру

Ихь пайгъамбрин

Гафар кlваин

Апlарзачвуз:

«Вартlан ужуб

Вухьуз сабур,

Диди апlдар

Зат биябур».

Аллагьдихьна

Илтlикlурза,

Ккун апlурза

Кюмек тувуб

Узу уьрхюз

Футнайихьан.

Нягьякь ксарин

Гьякьлу диван

Апlри Дугъу.

 

***

 

Ихь Пайгъамбриз ﷺ

Гьапlу аят

Аьршдиан. Ва,

Инчl ккадапlну,

Гъапи дугъу:

-Шюкюр ибшри

Сар Аллагьдиз,

Я Аиша,

Увкан рази

Духьна Аллагь.

Дюз-дугъривал,

Гьякь`вал кавук,

Вардиз туври

Явсиб хас`ят.

 

Хъасин гъушу

Гъудгниз думу,

За гъахьнийи

Минбарихъна

Ва аьршдиан

Гьапlну айи

Аят гъурху.

Ихь Пайгъамбри ﷺ

Амур гъапlу

Аьсгьябариз:

Футна гъапlу

Кьюр жилижви,

Сар дишагьли

Арайиз хуз

Ва дурариз

Гъудгнин кьяляхъ

Жаза тувуз.

2026-02-01 (Шябан 1447 г.) №2.


Халкьдин гъайгъушнаъ хьидихьа

Рубас гъулан имам Ризван Гиреевдихъди интервью   Ассаламу аьлайкум, аьзиз ватанагьлийир! Ихь газат урхурайидар имамарихъди-аьлимарихъди таниш апlуб давам апlурахьа.   Ухьуз аьгъюганси, Гурихъ гъул аьлимариинди, шейхариинди машгьур ву. Душваъ гъахьи аьлимари, саб ихь Табасарандиъси,...


Тагьажуд гъудгнин заанваликан

Тагьажуд – хъитlирхбандин гъудгниъ кьяляхъ сацlибкьан нивкl апlбалан кьяляхъ гвачlниндин гъудган хьайиз апlру суннат гъудган ву.   Тагьажуд суннат апlру вахт Тагьажуд гъудгнин вахт гвачlниндин гъудгнин вахт улубкьайиз ву. Нивкl фукьан вахтна давам гъабхьишра, эгер гвачlниндин гъудгнин...


Гирами Рамазандин ваз

Гирами Рамазандин ваз. Му вахт Аллагьу Тааьлайи инсанариз вари вазарин арайиан заан дапIну дебккнайиб, ужувлан ляхнариз артухъди саваб туврайиб ва саб вазлин муддатнаъ мусурмнари ушв бисуз улупнайиб ву.   Гьар йисан му гирами ваз багахь шлуган, ихь газат урхрудариз гирами ушварин вазлиъ...


Дагъустандин Муфтийи тебрик апlура

Ассаламу аьлайкум ва рагьматуллагьи ва баракатугь! Гьюрматлу гъардшар ва чйир! Гьюрматлу ватанагьлийир!   Кlваъ аьхю шадвал ади учву вари улубкьурайи гирами Рамазандин вазлихъди - гирами Каламдин, ушв бисбан, рягьимлувалин ва аьфв апlру вазлихъди - тебрик апlураза. Му Аллагьу Тааьлайи Чан...


Сугьюриъ уьл ипIбан дережайикан

Сугьюриз гъудужвуб, сигьриндиккна уьл ипIуб - мурар ушв бисувалин суннатарик кахьри айидар ву. Саб бицIи тикисибкьан фукIа гъипIиш, суннат тамам гъапIу гьисаб шула. Эгер фукIа ипIуз ккунди адаш, гъудужвну, шидкьан убхъуб ужи ву.   Ибну Гьиббандихьан вуйи гьядисдиъ дупна: «Учву сугьюриз...