Мусурмнарин читин гьял

Мусурмнарин читин гьял

Кьасумов Амир Мирзаевич,

Жулжагъ гъул.

 

Дагъустан Республикайин культурайин лайикьлу работник (2004 й).

РФ-йин журналистарин Союздин член (2005 й).

РФ-йин уьмуми образованияйин лайикьлу работник (2006 й).

РФ-йин президентин грантдин сагьиб (2009 й). РФ-йин мялимарин устадвалин бина конкурсдин дипломант (1 степен, 2017 йис.)

 

 

 

Асим гъакlну,

Кlуру хабар

Гъеебхьиган,

Кьурайшитар,

Гъахьну гьялак,

Дугъан келле

Гъабси дапlну,

Чяхир убхъуз.

 

Амриинди

Сар Аллагьдин

Уч гъахьнийи

Гизаф арфар,

Багахьна гъюз

Гъитундайи.

Йишвну  гъубгъу

Лап аьхю мархь,

Сели гъубху

Дугъан майит.

Душмнар мюгьтал

Гъахьи хъасин.

 

Сафар вазли

Пайгъамбрихьна

Гъафнийи сар

Амир кlурур

Ва гъапнийи:

-Гюрчег ву дин

Гьапlуб ухьуз

Сар Аллагьди.

Гьюжат мушвахь

Лазим шулдар.

Умуд кайиз,

Недждайинра

Агьалйири

Кьабул апlур.

Ва узухъди

Эгер гьаиш

Яв вакилар,

Ужу шуйи.

Дидкан зарал

Саризра ктар.

 

Ккунди адар

Ихь  Пайгъамбриз

Дугъан теклиф

Кьабул апlуз.

Амири кlур:

-Фикир мапlан,

Я Пайгъамбар,

Узу жаваб

Тувдиза. ЮкI

Махъарабхан.

 

Рякъюъ учlву,

Бир Мауьна

Гъуйдихъна гъюр.

Йишв адапlуз,

Эргвал йивуз

Шула гьязур.

Санур аьсгьяб

Гъушу  дишла

Ихь Пайгъамбрин

Кагъаз хьади

Аьхюрихьна.

 

Думу аьхюр

Кагъзиз лигдар,

Хъа жиниди

Гъапlу амур

Аьсгьяб йикlуз.

Дугъу дишла

Дих гъапlнийи

Бану  Сулайм

Тухумдиан

Вуйидариз

Бир Мауьна

Гъуйдихъ хъайи

Мусурман ксар

Йивну  йикlуз

Кюмекназ гъюз.

 

Ва дурари

Кьялаъ тlапlу

Бина дишла.

Гъушу вари

Шагьидарди.

Зийнар духьну,

Дахъна Ка`ба

Гъачlидаригъ.

Гъеерхьиган

Гьарйир-сесер,

Хъуркьу минди

Амр ва Мунзир.

Хабар хьайиз,

Ансар Мунзир

Йивну гъакlи –

Шагьидди гъуш.

Амри шулу

Душмнин йисир.

Мялум гъапlган

Амри  вуйиб

Мудар кlуру

Тухумдиан,

Деетнийи

Думу ансар.

Кьяляхъ гъягъру

Рякъюъ дугъу

Йивну гъакlний

Кьюр бутперез.

 

***

Йисирвализ

Диснайидар

Азад апlуз

Ихь Пайгъамбри

Гьар жюрейин

Дакьатаркан

Мусурмнархьан,

Жугьдарихьан.

Му ляхникан

Рази дайи

Бану Надир

Кlуру тухум.

 

Аллагьдикан

Ихь Пайгъамбри

Ккун апlура

Гъудгнин кьяляхъ

Жаза тувуб

Сабра дарди

Мусурман чвйир

Радждиъ гъакlи

Пис  душмандиз.

 

Кьабул гъапlу

Дугъан дюаь:

Цlийир хъахьру

Уьзур абхъну,

Гъийихнийи

Дурар вари.

 

***

 

 

 

 

 

 

Бану Надир

Кlуру тухум

Ву жугьдарин,

Футнайин кlул,

Ка хилин тlул.

Улупури

Чпи марччарси,

Пис жанаврар

Ву гьа дурар,

Гьарган кьяляхъ

Сес хъайидар.

 

Ихь Пайгъамбар,

Аьсгьябарра

Хъади, гъафи

Душман айи

Му мягьялиз,

Уч апlуз пул

Дукlнайи кьюр

Мяргьяматдиз.

 

Урнарихъна

Дуфну, гъапи

Думу тухмин

Вакилари:

-Учву дусай,

Уч дапlну пул

Хурча учу.

 

Гъафил дапlну,

Аьмал апlуз

Ккунди айи

Пис душмандиз.

Му ляхникан

Хабар дебккуз

Ихь  малаик

Жабраил гъюр:

-Гьялак йихь гьа,

Эй Мугьаммад,

Чlуру кьаст а

Пис душмандин.

 

Ихь Пайгъамбри

Кагъаз хьади

Гьау вакил

Жугьдарихьна.

Дидик кайи:

-Йицlуд йигъан

Жугьдар вари

Удучlври му

Мединай`ан.

 

Амма душмни

Ккебгъу дяви,

Инкар гъахьи,

Амма кьувват

Гьудрубкlрувал

Аьгъю хьибган,

Удучlвну  гъуш

Шама шагьриз,

Хьади мутму

Ва мал-къара

Гъабхуз шлубкьан.

 

Ихь Пайгъамбри

Гъапlнийи пай

Дараматар

Мусурмнариз.

Гъубзу девлет

Дигиш гъапlу

Яракьарихъ,

Уьбхюз кlури

Ихь ислам дин

Душмнарихьан.

626-пи

Йисандин вахт,

Шябандин ваз

Улубкьнайи.

Абусуфьян

Гьязур духьна

Хъана дявдиз.

Гъеебхьиган

Дидкан хабар,

Ихь Пайгъамбар

Учlву рякъюъ

Хъади кьушмар.

 

Пайдагъ хьайир

Вуйи Аьли,

Мединайиъ

Мистан имам

Вуди гъитур

Ву Аьбдуллагь.

 

Душман хъуркьу

Захран кlуру

Дерейизди.

Хабар гъабхьи

Мусурмнарин

Кьушмин кьувват

Вуйиб аьхюб.

Абусуфьян

Яваш гъахьи,

Хъасин дугъу,

Гьарай гъапlу:

-Кьурайшитар,

Гъи ихь жергйир

Ву лап зяиф.

Хъасин дарпуз

Ухьу гьяйиф,

Кьяляхъ гъярхьа

Гьарсар хулаз.

Лазим хьиган,

Уч апlурза.

 

Дидкан дишла

Хабар гъабхи

Чархачийи,

Ихь Пайгъамбар

Хъади кьушмар

Кьяляхъ гъафи,

Мюгькам апlуз

Шагьрин сяргьят,

Кючйириъра

Хьуз саламат

Аьсгьябариз

Теклиф диву.

 

2026-05-01 (Зуль Къаида 1447 г.) №5.


Гирами гъурбан машквар багахь шула

Мусурмнарин варитIан асас машквар улубкьура! Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз магьа аьгъзрариинди ихь гьюкуматдиан мусурмнари му гирами машквар Мекка ва Медина шагьрариъ адапIура.   Мусурман касдин кIваъ айи заан ниятарикан ва метлебарикан гьисаб шула. Улихь нумрайиъ гьяждихъди аьлакьалу...


Суал-жаваб

- Йиз дустран хизан ккебгъну сад йистlан дар. Дугъан хпирин абйир-бабари, чпин шуран бабкан гъахьи йигъ мубарак апIури, дугъаз машин хъапlуз мумкинвал тувру правйир тувну. Абйир-бабар гъушган, хпири чан жилирикан машин гъадабгъуб тlалаб апlуз хъюгъну. Жилири, яв машиндиъ мюгьтаж’вал адарав...


Кечмиш шлуган, имандихъ мягьрум апIру ляхнар

Инсан гьаму дюн’яйиллан гъягъювал лап читин ляхнарикан ву. Хъа варитIанна читин ляхин вуйиб, эгер инсан ислам диндиъ адарди кечмиш гъахьиш, гьадму ву.   Хъа фу себеб дубхьну инсан му жилилан мусурман дарди гъягъюз мумкин вуш, магьа исихъ улупурухьа: 1) гьярам вуйи бид`аь ляхнарихъди...


Дагъустанлуйирин сабвал

Ассаламу аьлейкум, йиз бицlи, амма аьхю рягьимлувал кlваъ айи халкь! Аьхиримжи гьяфтйириъ Дагъустандин жюрбежюр районариъ шту ккау гизаф йишвар гъахьну, гизаф кьадар зарар гъабхьну. Дурарикан лап аьхю зарар Хасавюртовский, Дахадаевский ва Дербентский районариз гъабхьну.   Табасаран...


Дишагьлийиин заанваликан 10 гьядис

Ислам диндиъ дишагьли заанди дерккна. Мусурман дишагьли, жвуван велед риш, уьмрин юлдаш хпир, дада, чи кIуру ччвурариинди дишагьли лазим вуйи кьадар заан дережайиинди дерккна.   Мисалназ, риш чан адаш женнетдиъ учIвбаз себеб шлу ляхнарикан ву; хпир себеб вуди, дугъан жилирин имандин гьацI...