Мусурмнарин читин гьял

Мусурмнарин читин гьял

Кьасумов Амир Мирзаевич,

Жулжагъ гъул.

 

Дагъустан Республикайин культурайин лайикьлу работник (2004 й).

РФ-йин журналистарин Союздин член (2005 й).

РФ-йин уьмуми образованияйин лайикьлу работник (2006 й).

РФ-йин президентин грантдин сагьиб (2009 й). РФ-йин мялимарин устадвалин бина конкурсдин дипломант (1 степен, 2017 йис.)

 

 

 

Асим гъакlну,

Кlуру хабар

Гъеебхьиган,

Кьурайшитар,

Гъахьну гьялак,

Дугъан келле

Гъабси дапlну,

Чяхир убхъуз.

 

Амриинди

Сар Аллагьдин

Уч гъахьнийи

Гизаф арфар,

Багахьна гъюз

Гъитундайи.

Йишвну  гъубгъу

Лап аьхю мархь,

Сели гъубху

Дугъан майит.

Душмнар мюгьтал

Гъахьи хъасин.

 

Сафар вазли

Пайгъамбрихьна

Гъафнийи сар

Амир кlурур

Ва гъапнийи:

-Гюрчег ву дин

Гьапlуб ухьуз

Сар Аллагьди.

Гьюжат мушвахь

Лазим шулдар.

Умуд кайиз,

Недждайинра

Агьалйири

Кьабул апlур.

Ва узухъди

Эгер гьаиш

Яв вакилар,

Ужу шуйи.

Дидкан зарал

Саризра ктар.

 

Ккунди адар

Ихь  Пайгъамбриз

Дугъан теклиф

Кьабул апlуз.

Амири кlур:

-Фикир мапlан,

Я Пайгъамбар,

Узу жаваб

Тувдиза. ЮкI

Махъарабхан.

 

Рякъюъ учlву,

Бир Мауьна

Гъуйдихъна гъюр.

Йишв адапlуз,

Эргвал йивуз

Шула гьязур.

Санур аьсгьяб

Гъушу  дишла

Ихь Пайгъамбрин

Кагъаз хьади

Аьхюрихьна.

 

Думу аьхюр

Кагъзиз лигдар,

Хъа жиниди

Гъапlу амур

Аьсгьяб йикlуз.

Дугъу дишла

Дих гъапlнийи

Бану  Сулайм

Тухумдиан

Вуйидариз

Бир Мауьна

Гъуйдихъ хъайи

Мусурман ксар

Йивну  йикlуз

Кюмекназ гъюз.

 

Ва дурари

Кьялаъ тlапlу

Бина дишла.

Гъушу вари

Шагьидарди.

Зийнар духьну,

Дахъна Ка`ба

Гъачlидаригъ.

Гъеерхьиган

Гьарйир-сесер,

Хъуркьу минди

Амр ва Мунзир.

Хабар хьайиз,

Ансар Мунзир

Йивну гъакlи –

Шагьидди гъуш.

Амри шулу

Душмнин йисир.

Мялум гъапlган

Амри  вуйиб

Мудар кlуру

Тухумдиан,

Деетнийи

Думу ансар.

Кьяляхъ гъягъру

Рякъюъ дугъу

Йивну гъакlний

Кьюр бутперез.

 

***

Йисирвализ

Диснайидар

Азад апlуз

Ихь Пайгъамбри

Гьар жюрейин

Дакьатаркан

Мусурмнархьан,

Жугьдарихьан.

Му ляхникан

Рази дайи

Бану Надир

Кlуру тухум.

 

Аллагьдикан

Ихь Пайгъамбри

Ккун апlура

Гъудгнин кьяляхъ

Жаза тувуб

Сабра дарди

Мусурман чвйир

Радждиъ гъакlи

Пис  душмандиз.

 

Кьабул гъапlу

Дугъан дюаь:

Цlийир хъахьру

Уьзур абхъну,

Гъийихнийи

Дурар вари.

 

***

 

 

 

 

 

 

Бану Надир

Кlуру тухум

Ву жугьдарин,

Футнайин кlул,

Ка хилин тlул.

Улупури

Чпи марччарси,

Пис жанаврар

Ву гьа дурар,

Гьарган кьяляхъ

Сес хъайидар.

 

Ихь Пайгъамбар,

Аьсгьябарра

Хъади, гъафи

Душман айи

Му мягьялиз,

Уч апlуз пул

Дукlнайи кьюр

Мяргьяматдиз.

 

Урнарихъна

Дуфну, гъапи

Думу тухмин

Вакилари:

-Учву дусай,

Уч дапlну пул

Хурча учу.

 

Гъафил дапlну,

Аьмал апlуз

Ккунди айи

Пис душмандиз.

Му ляхникан

Хабар дебккуз

Ихь  малаик

Жабраил гъюр:

-Гьялак йихь гьа,

Эй Мугьаммад,

Чlуру кьаст а

Пис душмандин.

 

Ихь Пайгъамбри

Кагъаз хьади

Гьау вакил

Жугьдарихьна.

Дидик кайи:

-Йицlуд йигъан

Жугьдар вари

Удучlври му

Мединай`ан.

 

Амма душмни

Ккебгъу дяви,

Инкар гъахьи,

Амма кьувват

Гьудрубкlрувал

Аьгъю хьибган,

Удучlвну  гъуш

Шама шагьриз,

Хьади мутму

Ва мал-къара

Гъабхуз шлубкьан.

 

Ихь Пайгъамбри

Гъапlнийи пай

Дараматар

Мусурмнариз.

Гъубзу девлет

Дигиш гъапlу

Яракьарихъ,

Уьбхюз кlури

Ихь ислам дин

Душмнарихьан.

626-пи

Йисандин вахт,

Шябандин ваз

Улубкьнайи.

Абусуфьян

Гьязур духьна

Хъана дявдиз.

Гъеебхьиган

Дидкан хабар,

Ихь Пайгъамбар

Учlву рякъюъ

Хъади кьушмар.

 

Пайдагъ хьайир

Вуйи Аьли,

Мединайиъ

Мистан имам

Вуди гъитур

Ву Аьбдуллагь.

 

Душман хъуркьу

Захран кlуру

Дерейизди.

Хабар гъабхьи

Мусурмнарин

Кьушмин кьувват

Вуйиб аьхюб.

Абусуфьян

Яваш гъахьи,

Хъасин дугъу,

Гьарай гъапlу:

-Кьурайшитар,

Гъи ихь жергйир

Ву лап зяиф.

Хъасин дарпуз

Ухьу гьяйиф,

Кьяляхъ гъярхьа

Гьарсар хулаз.

Лазим хьиган,

Уч апlурза.

 

Дидкан дишла

Хабар гъабхи

Чархачийи,

Ихь Пайгъамбар

Хъади кьушмар

Кьяляхъ гъафи,

Мюгькам апlуз

Шагьрин сяргьят,

Кючйириъра

Хьуз саламат

Аьсгьябариз

Теклиф диву.

 

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Суал-жаваб

- Жилир убхърур вуйиз. Гьадму себеб вуди дугъхьан жара хьуз ккундузуз. Ипlруб-алабхьруб тувра, амма гьаци вушра, дугъу арагъ убхърувалиан сарун дугъахъди яшамиш хьуз ккундарзуз. Узуз тlалакьдин гафар тувну йиз хулаз гьаъ гъапиган, гъярхьивалар шулайич. Гьамдин гьякьнаан узу имамдихьна душну...


Шуран абйир-бабариз даккунди вушра, думу хпирди гъадагъуз шулин?

Никягь апIувалин шартIарикан саб риш чан вали касди швуваз тувувал ву. Хъа дугъан вали ксарикан сарпир вуди шуран адаш шула. Эгер адашиз ккундарш, думу шурахъди фици никягь диврухъа?   Жара рякъяр агури лицуб герек дар. Эгер гьадму шурахъди гележег ккабалгуз ккундуш, сабпи нубатнаан дугъан...


Хизан, хизан…

Ихь аьхю абйириланмина ухьухьна хизан бадали дурубкьнайиб саб ву: эгер увуз хизан уьбхюз ккундуш, читинвалар алахьруган, ккюгъну ккунду ва дурар гьял апlуз чарйир агури ккунду. Гьяйифки, му гафарин вари гъаври адар. Жилири му гафар анжагъ хпиризтlан кайидар дар кlура, хъа хпирисана му гафар жилириз...


Гирами Кьур’андиан вуйи насигьятар

Гирами Кьур’ан инсаниятдин аьхиризкьан варидариз насигьят вуди дебккнайиб ву. Аллагьу Тааьлайин душваъ дупнайи гафарихъди гъягъюри гъахьиш, инсандиз му жилиинра, аьхиратдиъра аьхю ужувлар шул. Магьа ичв фикриз гирами Кьур’андин «Гьюжурат» сурайиан вуйи насигьятар туврача....


Жаназа гъудган шли дапlну ккуниб ву?

Жаназа гъудган мусурмнарин жямяаьтдиин али фарз ву (фарз аль-кифая). Гьаддиз, эгер жямяаьтдин арайиан сар касдикьан жаназа-гъудган алапlиш, имбударилан фарз алдабхъура ва дурариз гунагьра шулдар. Хъа сарикьан думу ляхин дарапlиш, вари жямяаьт гунагьнаъ шулу.   Жаназа-гъудган сар касди апlуб...