Мусурман касдин палат

Мусурман касдин палат

Ассаламу аьлейкум, йиз дагълу халкь! Му макьала бикlурайир уьмрин саб кьадар тажруба айи, гизаф йисари жямяаьтдин кlакIнаъ ади гъахьи ва гъийин девриъ саспи ляхнариин мюгьтал духьнайи яшлу кас ву.

 

Му макьалайиъ сацlиб жигьиларин алахьру ккурттарикан улхуз ккундузуз. Хъа му палат алабхьбакан улхайиз саб суал: Жигьиларин ягь-намус набшдикlан? Дурариз аьхюдарихьан начди гьаз имдайкIан? Саспи вахтари хулаъ сарди дусну гизаф фикрар апlури шулза. Эгер улихь вахтарин абйириз гъийин жигьиларин къайда гъябкънийиш, дурарихьан сабур апlуз гьич даршлийи.

Улихьнаси узура, хъана шубурсана кьаби ксар ликри кючейианмина гъягъюрайча. Саб йишвахь шубур риш дуснайи. Я Аллагь, гьаму яшлуйир багхьантина гъягъюри, али йишвлан гьич сацlибкьан гъиришвундар. Мициб аьгьвалат гьаз шулайиб вуйкIан? Мурариз абйир-бабари яшлуйирихьна вуйи гьюрматнакан фукlара кlурадайкlан?

Гьамус ихь темайихьна гъюраза. Баяри мистариъ гъудгнар апlруган, бязидарин юкьяр ачмишди шулу. Гьаму мистаз гъюруганкьан сацlиб ярхиб алабхьуз шулдайкlан? Ракааьтнаан за шлуган, футболка ис апIури, артухъ гьяракат гьаз апlурухъа? Гьаму дюшюш гьар ражари текрар шула.

Шубарикан кlуруш, дурарикан саспидарин гьял хъанара чlуруди ву. Саспи дюшюшариъ кlул за апlуз гучl шулу. Гьамус хъанара гьамциб суал: му уткан шубарихъ адаш, чве, мирас-варис хътайкlан?

Узу му макьалайиъ диндин терефнакан кlурадарза, гьаз гъапиш дидкан пуз узу аьлим дарза. Му гафар аьдати табасаран халкь гъаври шлуганси кlураза.

Узу 10-пи классдиъ айиган, учу жилиин дусну фу-вуш тамшйир апlурайи вахтна, багхьантина аьхю жилар гъягъюри гъахьну, амма учуз дурар гъяркъюндайчуз. Аьхюдар багхьантина гъягъюрайи вахтна учу за дархьувал гъябкъю ич адаш, дишлади учухьна дуфну, элегунчухъди. Аьхю чухсагъул чаз! Думуган учуз гьарйир гьаз апlура кlури, фикир шуйи, хъа аьхю гъахьиган му гафарин лап ужи гъаври шулу.

Хъа гьамус гьяйиф дициб имдар! Варидарикан аьхюдар духьна, сари тмунуриз ужувлан гаф гъапиганра, гиран апlуру. Сану гъуншдихьан тмуну гъуншдиз фукlара пуз шули имдар, гъулажвувхьан тмунуриз гаф апlуз шули имдар – сар касдизра гафкьан гъадабгъуз ккундар.

Саб ужуб, гъул-жямяаьтдин арайиъ аьхю гьюрмат айи хизандианра кмиди гьамус лап гьюрматсузвал кайи веледар удучIура. Дурариз, ичв абйир сабурлудар, абурлудар вуйи гъапиган, сарун думу вахтар амдар кlури, жавабар тувру.

Гьамус гъийин насларихьна илтlикlураза: эгер гьамусяаьт ухьу туврайи тербия ужуб дархьиш, ухьлантина гъюрайи насларин уьмур лапра читниб хьибди. Гъи Аллагьу Тааьлайи ухьуз тувнайи нази-ниъматариз милиганай-гьа, дурар саб дупну имдар хьузра мумкин ву. Ихь тарихдиан аьгъяхьузки, фицдар заманйир гъахьнуш, фицдар дигиш’валар гъахьнуш, хъа думуган гьапlур?

Инсан, му жилиин учвтlан алдар кlури, фурс кади, яшамиш духьну ккундар. Аллагьу Тааьлайи тувнайи ниъматариз гьямд апlури, жвувхьан шлу гьюрмат апlури, халкьдиз мянфяаьт туври духьну ккун.

Гьаддиз,гьарсар кас чаз гъапи ужувлан гаф бисури, чlурубдихьан ярхла шули духьну ккунду.

Гьаму палат алабхьбан гьякьнаанра гьаци ву. Сацlиб юруш алди, мусурман касдин лишан улупру саягъ палат алабхьуруш, ужи хьибдаринхъа? Вари гьяятдиъ айидар яв шурахьинди лигруганси ваъ. Йиз фикриан, адашди, дадайи, чвуччву му ляхнариз дикъатниинди фикир тувну ккун.

Эгер йиз риш чIиркIар ккидирчну гъягъюруш, думу узуз аьйиб даринхъа? Эгер йиз шуру фукlа чlуруб гъапlиш, думу йиз хизандиз айиб даринхъа?

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз мусурманвалин лишнарихъан хъчlихуз, думу рякъ давам апlуз кюмек туври.

 

Ансар Рамазанов

2026-09-01 (Рабиуль авваль 1448 г.) №9.


ГЪУДГАН

 Кучlвуб   Сар Аллагьдин Амриинди, Сар Аллагьдиз Аманатди, Сар Аллагьдик Умуд кади, Бисми дапlну, Бикlурайир Гъудгникан ву Жулжагъ Амир, Аллагьдин лукl, Аьраблин хтул; Эзбер гъапlур Насигьятдин Нур туврайи Аьршдин калам, Шариаьтдин Гьюкум, къанун; Дикъатлуди Уьбхюз...


Ипни хьуз кIури ушв гъибисуриз саваб айин?

Ушв бисувал лап аьхю саваб айи ибадатарикан саб ву. Ушв бисувалин хусуси шартI ният вари ушв батIил апIру вари дюшюшарихьан ярхла хьуб ву.   Гьаци вуйиган, ахсрар ккивхъанмина лавландин гъудгнин вахтназкьан инсанди ушв батIил шлу дюшюшар гъапIундарш, дицирин ушв бисувалин шартIар тамам...


Эдеблуваликан кьюб гаф

Гьязряти Уьмари гъапну: «Сифте эдеб бисай, хъа илим аьгъю апlинай». Илимдинтlан нафсдин эдебар гизаф ву, эдеб адарш, илимдиканра мянфяаьт дархьуз мумкин ву. Ислам дин чаин жа-жара шейэрикан дапIнайи хьуб бару али шагьрик мисал ву. Сабпиб – гъизиликан, кьюбпиб - арсракан, шубубпиб...


СУАЛ-ЖАВАБ

- Магьа гирами Пайгъамбар ﷺ бабкан духьнайи ваз улубкьна. Ич гъулаъ аьхю мажлис гъабхьну. Йиз аьхюну бай узуз думу мажлиснаъ иштирак махьан, хай шлуб дар кlури, удукьну дугъужвну. Чиб-чпин арайиъ гизаф дерд шлу гафарра гъахьнийич. Му жигьилариз гьапlнайкlан? Гьамус Аллагь ва Пайгъамбар ﷺ кlваин...


Кьур’андин фуну аят аьхиримжи вуди гьапIну?

Аллагьу Тааьлайи гирами Кьур’андин аьхиримжи аят вуди фунуб гьапIнуш, аьлимарин арайиъ жюрбежюр фикрар а:   Аьхю пай аьлимарин гафариинди думу «Бакьара» сурайин 281-пи аят ву:   وَاتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَا...