Мусурман касдин палат

Мусурман касдин палат

Ассаламу аьлейкум, йиз дагълу халкь! Му макьала бикlурайир уьмрин саб кьадар тажруба айи, гизаф йисари жямяаьтдин кlакIнаъ ади гъахьи ва гъийин девриъ саспи ляхнариин мюгьтал духьнайи яшлу кас ву.

 

Му макьалайиъ сацlиб жигьиларин алахьру ккурттарикан улхуз ккундузуз. Хъа му палат алабхьбакан улхайиз саб суал: Жигьиларин ягь-намус набшдикlан? Дурариз аьхюдарихьан начди гьаз имдайкIан? Саспи вахтари хулаъ сарди дусну гизаф фикрар апlури шулза. Эгер улихь вахтарин абйириз гъийин жигьиларин къайда гъябкънийиш, дурарихьан сабур апlуз гьич даршлийи.

Улихьнаси узура, хъана шубурсана кьаби ксар ликри кючейианмина гъягъюрайча. Саб йишвахь шубур риш дуснайи. Я Аллагь, гьаму яшлуйир багхьантина гъягъюри, али йишвлан гьич сацlибкьан гъиришвундар. Мициб аьгьвалат гьаз шулайиб вуйкIан? Мурариз абйир-бабари яшлуйирихьна вуйи гьюрматнакан фукlара кlурадайкlан?

Гьамус ихь темайихьна гъюраза. Баяри мистариъ гъудгнар апlруган, бязидарин юкьяр ачмишди шулу. Гьаму мистаз гъюруганкьан сацlиб ярхиб алабхьуз шулдайкlан? Ракааьтнаан за шлуган, футболка ис апIури, артухъ гьяракат гьаз апlурухъа? Гьаму дюшюш гьар ражари текрар шула.

Шубарикан кlуруш, дурарикан саспидарин гьял хъанара чlуруди ву. Саспи дюшюшариъ кlул за апlуз гучl шулу. Гьамус хъанара гьамциб суал: му уткан шубарихъ адаш, чве, мирас-варис хътайкlан?

Узу му макьалайиъ диндин терефнакан кlурадарза, гьаз гъапиш дидкан пуз узу аьлим дарза. Му гафар аьдати табасаран халкь гъаври шлуганси кlураза.

Узу 10-пи классдиъ айиган, учу жилиин дусну фу-вуш тамшйир апlурайи вахтна, багхьантина аьхю жилар гъягъюри гъахьну, амма учуз дурар гъяркъюндайчуз. Аьхюдар багхьантина гъягъюрайи вахтна учу за дархьувал гъябкъю ич адаш, дишлади учухьна дуфну, элегунчухъди. Аьхю чухсагъул чаз! Думуган учуз гьарйир гьаз апlура кlури, фикир шуйи, хъа аьхю гъахьиган му гафарин лап ужи гъаври шулу.

Хъа гьамус гьяйиф дициб имдар! Варидарикан аьхюдар духьна, сари тмунуриз ужувлан гаф гъапиганра, гиран апlуру. Сану гъуншдихьан тмуну гъуншдиз фукlара пуз шули имдар, гъулажвувхьан тмунуриз гаф апlуз шули имдар – сар касдизра гафкьан гъадабгъуз ккундар.

Саб ужуб, гъул-жямяаьтдин арайиъ аьхю гьюрмат айи хизандианра кмиди гьамус лап гьюрматсузвал кайи веледар удучIура. Дурариз, ичв абйир сабурлудар, абурлудар вуйи гъапиган, сарун думу вахтар амдар кlури, жавабар тувру.

Гьамус гъийин насларихьна илтlикlураза: эгер гьамусяаьт ухьу туврайи тербия ужуб дархьиш, ухьлантина гъюрайи насларин уьмур лапра читниб хьибди. Гъи Аллагьу Тааьлайи ухьуз тувнайи нази-ниъматариз милиганай-гьа, дурар саб дупну имдар хьузра мумкин ву. Ихь тарихдиан аьгъяхьузки, фицдар заманйир гъахьнуш, фицдар дигиш’валар гъахьнуш, хъа думуган гьапlур?

Инсан, му жилиин учвтlан алдар кlури, фурс кади, яшамиш духьну ккундар. Аллагьу Тааьлайи тувнайи ниъматариз гьямд апlури, жвувхьан шлу гьюрмат апlури, халкьдиз мянфяаьт туври духьну ккун.

Гьаддиз,гьарсар кас чаз гъапи ужувлан гаф бисури, чlурубдихьан ярхла шули духьну ккунду.

Гьаму палат алабхьбан гьякьнаанра гьаци ву. Сацlиб юруш алди, мусурман касдин лишан улупру саягъ палат алабхьуруш, ужи хьибдаринхъа? Вари гьяятдиъ айидар яв шурахьинди лигруганси ваъ. Йиз фикриан, адашди, дадайи, чвуччву му ляхнариз дикъатниинди фикир тувну ккун.

Эгер йиз риш чIиркIар ккидирчну гъягъюруш, думу узуз аьйиб даринхъа? Эгер йиз шуру фукlа чlуруб гъапlиш, думу йиз хизандиз айиб даринхъа?

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз мусурманвалин лишнарихъан хъчlихуз, думу рякъ давам апlуз кюмек туври.

 

Ансар Рамазанов

2026-06-01 (Зуль хижжа 1447 г.) №6.


Жигьилариз ягъурлу рякъ ибшри

Ассаламу аьлайкум, гьюрматлу жигьилар! Магьа мектеб ккудубкlну, гьарури чан уьмрин жилгъа ктабгъру вах улубкьна. Шли урчlвубпи класс ккудубкlну, хъа шли - тамамди йицlисабпи класс. Ва гьамус сарун мектебдин кьяляхъ ярхи уьмрин яркьу рякъюъ учlвру вахт ву. Гьарури чаз чан кlваз хуш вуйи рякъ...


Суал-жаваб

- Йиз суалназ яркьуди жаваб тувуб ккун апlураза. Фуну гъулаз, шагьриз саламдиз гъушишра, гъи варийишвариъ инсан кечмиш хьпахъди аьлакьалу суалар читинди дугъужвна. Иллагьки гьаму саб суалназ, шариаьтдиъ улупнайиси, кьатl`иди жаваб тувайчва: инсан кечмиш духьну 52 кlуру йигъ къайд апlуз хай шулин...


Ипни хьуз кIури ушв гъибисуриз саваб айин?

Ушв бисувал лап аьхю саваб айи ибадатарикан саб ву. Ушв бисувалин хусуси шартI ният вари ушв батIил апIру вари дюшюшарихьан ярхла хьуб ву.   Гьаци вуйиган, ахсрар ккивхъанмина лавландин гъудгнин вахтназкьан инсанди ушв батIил шлу дюшюшар гъапIундарш, дицирин ушв бисувалин шартIар тамам апIувал...


Мугьяррам, цIийи йисандин сабпи ваз

Мугьяррам мусурман календариинди цIийи йисандин сабпи ваз ву. Думу дявйир апIуз, ифи удубзуз ва гьамцдар жара чIуру ляхнар гъахуз гъадагъа дапIнайи юкьуб вазликан сабунуб ву. Мугьяррам гирами ваз вуйиваликан Кьур’андин сурайиъ дибикIна. Гьаддиз гьарсар мусурман кас гьадму ваз Аллагьдин ﷻ...


Гирами Кьур’ан кlваълан гъапlну

Ассаламу аьлайкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Гирами Калам инсаниятдиз Аллагьу Тааьлайи туву варитlан аьхю савкьат ву. Му гирами Калам гьарсар мусурман касдин терефнаан аьхю гьюрмат айиб, варитlан заанди дебккнайиб ву.   Хъа гирами Калам кlваълан гъапlу касра Аллагьу Тааьлайин улихь заанди...