Меккайиъ ва мединайиъ гъафи аята

Меккайиъ ва мединайиъ гъафи аята

Меккайиъ ва мединайиъ гъафи аята

Фуну аятар фу вахтна гьаъдар вуш, фици аьгъю апIуз шулу?

Гирами Кьур’андин вари 114 сура меккайиндариз ва мединайиндариз жара шула. Гьятта саспи сурйирин саб пай аятар Меккайиъ, хъа тмундарсана, кIуруш, Мединайиъ гьаъдарра кмиди а. Хъа гьаз дурар жара дапIна ва фици аьгъю апIуз шулу? Му суалназ гьаму макьалайиъ жаваб тувдихьа.

ВаритIан асас риваятдиинди, Пайгъамбар Мединайиз гъягъяйиз гьау аятар вари меккайиндар ву, хъа гьижра дапIну, Мединайиз гъушхъанмина гьау аятар, - мединайиндар. Му риваятдиинди, аятар ва сурйир гьау вахт гьисабназ гъадабгъура, хъа фуну йишваъ гьаънуш, дидиз лигурадар. Гьаци вуйиган, Мекка гъибису вахтна гьау аятарра мединайиндар шула.

Кьюбпи риваят.

Меккайиъ айи вахтна гьаъдар, гьадушвандар шула, хъа Мединайиъ айиган гьаъдар, думу йишвандар. Му риваятдиъ анжагъ, фуну йишв вуш, гьаддиз лигура, хъа вахтназ лигурадар. Гьаци вуйиган, сафариъ ади гьау аятар, сурйир я меккайиндар, ясана мединайиндар шуладар, дурариз «сафарий» кIуру, яни сафариъ айиган гьаъдар.

Шубубпи риваят.

Мекканлуйирихьна вуйи илтIикIувал ади гьау вагь’ю мекканлу аятар шула, хъа мединайин агьлуйирихьна илтIикIувал айидар - мединайиндар. Му риваятдиинди наан ва фу вахтна гьапIнуш лигурадар, фикир тувра анжагъ му илтIикIуб шлихьна вуш.

Сурйир ва аятар меккайиндар вуш, мединайиндар вуш, фицдар лишнариинди аьгъю апIуз шулу?

Меккайин сурйирин ва аятарин лишнар: думу аятариъ улихь аьсрарикан ктибтури шулу; - душваъ гьацира «альБакьарайиъ» ктарди имбу сурйириъ Адам пайгъамбаринна иблисдин тарих ктибтури шулу

Мединайиъ гьау сурйирна аятар аьгъю апIбан лишнар:

- дурариъ гьамциб илтIикIуб шулу;

- душваъ фарзарикан ктибтура ва гъапIу гунагьнан фициб аьзаб аш, гьаддикан кIури шулу.

- Гьацира Мединайин вари сурйириъ мунафикьарикан кIваин апIура, анжагъ «Аль-Аьнкабут» сурайиъ ктарди. Магьа гьаму саягъниинди инсандихьан, фундар Меккайиндар вуш, хъа фундарсана мединайиъ айиган гьаъдар вуш, аьгъю апIуз шулу. ДумутIанна гъайри, гьарсаб сурайин эввелиъ думу наан гьапIнайиб вуш, дибикIна. Хъа саспи китабариъ сурйириъ айи аятарин кьадарра дибикIнади шулу. Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз чан Гирами Каламдикан шлубкьан гизаф аьгъю апIуз, мялуматвал гъадабгъуз кюмек туври

АЬГЬМАД МЯГЬЯМЕДОВ

2026-04-01 (Шавваль 1447 г.) №4.


Сабур апlин, эй инсан

Му дюньяйиъ вари бихъур, сар абана баб ктарди, уж’вал апlин дурариз аку дюньяйиъ имиди.   Дерд-хажалат дурарик каш, саб ширин гаф сюгьбат апlин. Артухъ увуз дурар ккундуш, гарцlил кивну саб мак апlин.   Уву аьхю апlури, дурар гьарган увухъ гъахьну, гьамус...


Жигьил имамарин рякъ

Ляхла гъулан имам Гьясан Гюлмягьямадовдихъди вуйи ич интервью   Ассаламу аьлайкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Гьар ражари ихь жигьил имамарикан бикlруган, гизаф разиди, юкIв алтIабгну шулза. Гьаму кьадар дюн’яйин леззетари инсанар ккагънайи вахтна, ихь живанар, вари гъитну, диндин аьгъювалар...


Ляха гъулаъ цlийи мист

Гирами Рамазандин вазли вари шагьрар-районариъ ушварин вазлиз бахш дапIнайи аьхю серенжемар кlули гъушну. Табасаран райондиъра, варирайондинси, кIул’инди-кIул’инди гъуларинра жямяаьтлугъ ифтарар гъахьну. Гьадрарин арайиъ Ляха гъулаъ вари жямаьтлугъ уч духьну гъубху ифтарра...


Гъудгнин жикlруган карагьат вуйи ляхнар

Гъудгнин жикlурайи кас карагьат вуйи, яна дарапlди гъитуб ужи вуйи ляхнарихьан ярхла духьну ккунду. Магьа гъудгнин жикIбаъ карагьат вуйи ляхнар:   Шид исраф апlуб. Мисалназ, шид гъюру крандикк гъудгнин жикlурайири, думу тамамди абццну, явашди гъудгнин жикlуруш, думу вахтна фукьан шид зяяди...


«Ишракь» гъудган

Му гъудган жямяаьтдихъди апIуб суннат дар. Бязи аьлимари «зугья» ва «ишракь» гъудгнар саб ву кIура, хъа аьхю пай аьлимари, «ишракь» гъудган - думу ригъ гьудубчIвбалан кьяляхъ гъудгнар апIуз карагьат вуйи вахт ккудубшган апIру суннат-гъудган ву,...