Накьв аку апIру ляхнар

Инсанди чан уьмрин муддатнаъ вари уч гъапIу малмутму, девлет, учв кечмиш гъахьиган, гьаму дюн’яйиин гъибтди. Дугъан хизанарикан, веледарикан, дустарикан, гъуншйирикан гьич сар касра дугъахъди накьвдиз гъягъюз рази даршул. Хъа накьвдиъ дугъаз кюмек анжагъ чан ужувлан ляхнар шул.

ДумутIанна гъайри, дугъан ужудар ляхнариан накьв аку апIур. Хъа дурарикан саспидариан, мисалназ, гъудгниан, сабур апIувалиан, имбудартIан хъанара артухъ акв тувур.

Аллагьу Тааьлайи дупна (мяна):

«Ичв фунуб вушра ляхниъ сабур апIбиинди, гъудган апIбиинди Аллагьу Тааьлайихьна илтIикай…» (сура Аль-Бакьара, 45-пи аят).

Аллагьу Тааьлайи гьаму аятдиъ лукIарикан, гьаму дюн’яйиъра, Аьхиратдиъра ужувлар артухъ хьпан бадали, сабур ва гъудган апIувал амур апIура. Мукьатиль ибн Гьяйанди му аятдин мяна гьамциб ву гъапну:

«Гъюз имбу уьмур бадали, сабур ва гъудган апIувал ишлетмиш апIинай».

Гьацира аьлимари кIураки, му аятдиъ «сабур апIинай» кIуру гафнан мяна чIурубдихьан жвув уьрхюб ву, гъапну, ва гьаддиз Аллагьу Тааьлайи гъудгнихъди сабур апIувалра улупна. Гьацира Ибн Абу Хатимди Уьмар ибн Аль-Хаттабдин гафар хура:

«Сабур апIувал кьюб жюрейинуб шулу: ужуб сабур – жвуван уьмриъ читинвалар алахьган ва хъанара ужуб сабур – Аллагьу Тааьлайи гъадагъа дапIнайи ляхнарихьан жвув уьрхюб»

Пайгъамбари гъапну:

«Гъудган - думу акв ву, садакьа – далил ву, хъа сабур нур ву» (Муслим).

КIваантIан гъапIу гъудган себеб вуди инсан чIурубдихьан ярхла шулу, гьякь рякъюхъна гъюзра себеб шулу ва дугъан рякъра акуб шул. Гьацира дициб къайдайиинди гъапIу гъудган дугъан нур ву ва думу касдин накьв, Гъиямат йигъан дугъан маш аку апIру акв ву.

Садакьайикан улхуруш, Гъиямат йигъан дугъан харжарикан гьерхган, дугъаз садакьа далил хьибди. Гьацира садакьа инсандин Аллагьдихъ хъугъувалин далил ву, гьаз гъапиш анжагъ хъугъу касдитIан садакьа тувурдар, хъа мунафикь касдихьан садакьа тувуз шулдар, эгер туврашра, кIваантIан шулдар. Сабур гьарвахтна заанди дебккнайи лишнарикан вуди гъабхьну.

накьв аку апIру ляхнарикан шула. Умму Саламайихьан вуйи гьядисдиъ дупна, Пайгъамбар Абу Саламайихьна гъафиган, дугъан улар сарун хъяркьрайи, Пайгъамбари дугъан улар хъяркьну, гъапну ДумутIанна гъайри, мирасари, багахьлуйири, веледари, абйир-бабари дугъхъан апIру дуаьра

Дугъриданна, инсандиан рюгь адабгъруган, дидихъди уларин рябкъювалра гъябгъюру».

Ва гьадму вахтна дугъан хизанарра хьайиган, Пайгъамбари гъапи:

«Ужувлан гафартIан мапIанай, гьаз гъапиш малаикари учву кIуруб тамам хьпан бадали «амин» кIура». Хъасин Пайгъамбари давам гъапIу: «Я Аллагь, Абу Саламайин гунгьарин аьфв апIин, ва думу Увуз багахь вуйидарин арайиъ за апIин…! Дугъан накьв яркьу ва аку апIин!» (Муслим).

Гьаци вуйиган, гьарсар мусурман кас чан накьв аку апIру ляхнар шлукьан гизаф апIуз чалишмиш духьну ккунду. Думу читин йигъ ву, думу читин йишв ву, хъа накьвдиъ гъахьиган, ухьхьан сарун гьич фукIара дигиш апIуз шулдар. Гъачай ухьхьан ибадат апIуз шули имиди, ихь жандиъ кьувват имиди, му ляхнарикан фикир апIурхьа.

МУСЛИМ АЬБДУЛАЕВ