ТIублан хъапIуб сунна вуйин?
ТIублан хъапIуб сунна вуйин?
Аьбдулла ибн Жяфарихьан гьядис дуфна: «Дугъриданна, Пайгъамбари ﷺ тIублан арччул хлихъ хъапIри гъахьну». Анасди ктибтну, Пайгъамбари ﷺ арсран тIублан гъибисну ва дидик, утIубкури, «Мугьяммадан расулаЛлагь» гафар гъидикIну (аль-Бухари ва Муслим).
Имам Нававийи гъапну: «Вари мусурмнарин арайиъ тIублан хъапIуб суннат вуйибдин фикир саб ву…».
ТIублан фуну хлихъ хъапIру?
ТIублан арччул хлихъси гагул хлихъра хъапIуз ихтияр а, аммаки аьлимарин арайиъ тIублан фуну хлихъ хъапIуб лайикьлу, фазилат ляхин вуш, саб фикир адар. Анасдихьан дуфнайи гьядисдиъ, Пайгъамбари ﷺ арсран тIублан арччул хлихъ хъапIри гъахьну, кIура (Муслим). Ихь гьякьлу абйирира тIублан арччул хлихъ хъапIри гъахьну, хъа гагул хлихъ хъапIрударра ади гъахьну. Имам Нававийи гъапну: «Арччул хлихъ тIублан хъапIуб ужуйира, уткандира ву» (лиг «Шаргь ан-Нававию», № 14\299).
ТIублан фуну тIубахъ хъапIру?
Имам Нававийи гъапну: «Мусурмнарин арайиъ жилижвуваз бицIи тIубахъ тIублан хъапIуб сунна ву. Хъа дишагьлийирикан кIуруш, дурарихьан чпиз ккуни тIубахъ хъапIуз шулу» (лиг «Шаргь Сагьигь Муслим», № 11\286).
Фициб тIублан хъапIуб ужу ву?
Жилариз арсран тIублан хъапIуб сунна ву, мидин гьякьнаан гьядисар а. Имам Аьгьмаддихьан гьерхну: «Фициб тIублан хъапIуб ужу ву?» Дугъу жаваб тувну: «ТIубланар гизафси арсрандар вуйи» (лиг «Мавсуаьту аль-Фикьгьияти», № 11\25).
Фициб тIублан хъапIуз хай шулдар?
Гъизилин тIублан хъапIуз жилириз гъадагъа дапIна. Аьли ибн ТIалибди гъапну: «Узуз гъябкъюнзуз, фици Пайгъамбари ﷺ арччул хилиъ шелк парчайин тики ва гагул хилиъ гъизилин тики гъибиснуш, ва дугъу гъапну: «Дугъриданна гьаму ва гьаму йиз умматдин жилариз гьярам ву». Абу Гьурайрайихьан дуфнайи гьядисдиъ дупна: «Дугъриданна Пайгъамбари ﷺ гъизилин тIублан жилариз гьярам гъапIну».
Ибн Гьяжари дибикIна: «Мугьяммад пайгъамбари ухьуз ургуб шейъ гьярам дапIна, ва гьадму гьярам дапIнайидарикан саб жилари гъизилин тIублан хъапIуб ву, хъа дишагьлийириз гьярам дар».
Ибн Гьяжари дупна: «Жилариз гъизил, цIиб кьадарнаъди вушра, гизаф кьадарнаъ вушра, гьярам ву» (Фатгьуль Бари, №10\391).
ТIубланин гъагъишин фукьан дубхьну ккунду?
Гьянафитарин фикир: тIублан 4,25 граммтIан артухъ дубхьну ккундар.
Маликитарин фикир: жилариз 2,957 грамм айи арсран тIублан хъапIуз ихтияр а, хъа зиина гъабхьиш, гьярам ву.
Шафиитарин фикир: гъагъишнан улупнайи кьадар адар, гизафси инсанари хъапIру тIубланин гъагъ хай шулу, хъа гизафси хъапIрударин гъагъналан артухъ вуйиб исраф ву. Имам Азраиюйи гъапну: «Гьякьлуб ву саб мискьалтIан артухъ даруб». Саб мискьал 4,25 грамм ву.
Гьянбалитарин фикир: Саб мискьал вушра, ясана думутIан артухъ вушра, душваъ харжиб адар, фицики дидин гьякьнаан хабар дуфнадар, хъа инсанари ишлетмиш апIру аьдатналан артухъ хай шулдар, артухъуб гьярам шула (лиг «Мавсуаьту аль-Фикьгьия», № 11\27).
Гьяжатханайиз тIублан хъади гъягъюз хай шулин?
Эгер тIубландик Аллагьдин ﷻ ччвур каш, хай шулдар. Анас ибн Маликди гъапну: «Гьяжатханайиз гъягъруган Пайгъамбари ﷺ тIублан хътапIури гъахьну» (Тирмизи).
Пайгъамбари ﷺ тIублан чан багахь хьайирихьна туври гъахьну, думу гизафси Муайкаб ибн Абу Фатима ад-Давси вуди шуйи.
Гъудгнин жикIруган тIублан рибшвну ккундин?
Эгер тIублан тIуб’ин алабсну, дидикк шид ккубчIвуз манигъ’вал аш, думуган тIублан, дидикк шид ккубчIвруси, рибшвну ккунду. Вари жандак жибкIруганра, яни гъусул апIруганра, эгер тIублан тIуб’ин алабснаш, гьамци дапIну ккунду.
Гъит Аллагьу Тааьлайи гьаму дупнайи суннайихъди гъягъюз ухьуз амур апIри! Амин!
