Мугьяммад пайгъамбарин гирами асарар Табасаран райондиъ хьиди

Мугьяммад пайгъамбарин гирами асарар Табасаран райондиъ хьиди

Гирами ватанагьлийир, газат урхурайи гьюрматлу дустар! Бязи вахтари Аллагьу Тааьлайин амриинди ихь кIваъ гьичра адру ляхнар арайиз гъюру. Аллагьу Тааьла Чан лукIарихьна аьхю рягьимлувал айир ву.

 

Пайгъамбарин ﷺ асарар йигъарикан сад йигъан Табасаран райондиъра шул кIури ухькан гьич сарихьанкьан фикиркьан апIуз даршлийи. Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз, ухьуз дициб мумкинвал тувра. Аллагьу Тааьлайин рягьимлувалиинди ухьу думу йигъаз лап иштагь ади ккилигидихьа.

Рамазандин вазлин аьхириъ, апрелин 17-20-пи йигъари Мугьяммад пайгъамбарин асарар Табасаран райондин Хючна гъулаъ айи спорткомплексдиъ варидариз рякъруганси дивди. Му гьядиса, гьелбетда, вари табасаран халкьдин тарихдиъ варитIан заан, варитIан мяналу ва варитIан берекет айи ляхин ву. Ккун апIурухьа Аллагьу Тааьлайикан думу йигъ ухьуз варидариз кьисмат апIуб.

Му макьалайиъ сабпи ражари ихь Дагъустандиз асарар хьади гъюваликан кIваин апIидихьа. Гьаз гъапиш, думу мусурмнарин тарихдиъ заан йишв гъибису вахт ву.

 

Урусиятдин мусурмнарин тарихдиъ цIии йигъ

25-пи авгъуст 2013-пи йис – му йигъ Урусиятдин мусурмнарин тарихдиъ таза девир ккебгърайи йигъси, мусурмнари чпин гьарурин уьмур таза гамар алдагъури ккебгъу йигъси убчIвну. Гьадму йигъан дагълуйириз чпин улариинди Пайгъамбарин ﷺ гирами кушар, дугъан хизандин ва гьацира адлу асгьябарин гирами асарар рякъюз мумкинвал гъабхьну.

Аьраб Эмиратариан Пайгъамбарин ﷺ асарар хуру кIури гъеебхьган, шлин кIваъ сацIибкьан гирами Пайгъамбарихьна ﷺ ккунивал ади вуш, дурар вари кIаантIан шад гъахьнийи. Пайгъамбарин ﷺ гирами асарар спецрейсдиъди Абу Дабийиан Мягьячгъала шагьриз хьади гъафнийи. Гьацира Дагъустандиз жюрбежюр аьраб гьюкуматариан Пайгъамбарин ﷺ насларикан вуйи 50 кас гъафнийи. Дурарин улихь гьучIвну, Пайгъамбарин ﷺ асарар уьрхюрайи шейх Аьгьмад бин Мугьяммад аль-Хазражира гъафнийи. Му Пайгъамбарин ﷺ асарар – кушар, палтар ва жара мутмйир хьади гъафи багьалу хялар аэропортдиъ Дагъустандин муфтий Аьгьмад афандийи ва Правительствойин гъуллугъчйири аьхю гьюрматниинди кьабул гъапIнийи. Дурар гюрюшмиш апIуз гьацира гизаф кьадар мусурмнар уч гъахьнийи. Дагъустандиз инсанариз улупуз ягъчIвурихьна Пайгъамбарин ﷺ асарар хьади гъафну. Дурар, инсанариз улупбан бадали, Аьли Аьлиевдин ччвурнахъ хъайи спорткомплексдиъ дивнийи. Саб Кафари Кавказдиан ваъ, хъа вари Урусиятдиан йигъ-йишв дарпиди, инсанар гъюйи. Му серенжемди вари дагъустанлуйир сабвалихьна сатIи гъапIну. Дупну ккундуки, мициб аьхю мянфяаьтнан ва берекетнан ляхин Дагъустандиъ гьелелиг гъабхьиб дайи. Жигьил, бицIир, яшлур дарпиди, вари Пайгъамбарин ﷺ асарарихъди гюрюшмиш хьуз, берекет гъадабгъуз гьялак гъахьнийи. Инсанари, мициб мумкинвал тувбан Аллагьу Тааьлайиз гьямд апIури, кIваантIан дюъйир апIуйи.

 

Пайгъамбарин ﷺ кушар жикIбан церемония

26-пи авгъуст 2013-пи йис – му йигъ варитIан маракьлу ва ухьу ккилигурайи ляхин гъапIу, Пайгъамбарин ﷺ кушар гъижикIу йигъ ву. Му ляхин апIуз мумкинвал Дагъустандин муфтий Аьгьмад-гьяжи афандийиз тувнийи.

Кушар жикIбан бадали чпин гьадму ляхниз герек вуйи вари шартIар тамам дапIну, жикIуз хъюгъну. Сабпи ражари кушар лизи парчайигъян гъидиржну ва гьадму ляхниз гьязур дапIнайи аьхю ичI айи чанаъ ивру. Хъасин гьязур дапIнайи алатариан дидиъ Зам-замдин шид убзру. Гирами кушар дижикIну, шид турбйирианмина кранарихъна гъюру ва бутылкйириъ урзру. Му берекетнахъди тамам дубхьнайи шид, иншаАллагь, варидариз пай гъапIну.

Гьаму церемонияйин кьяляхъ хялар, уч духьнайидарин улихь удучIвну гъулхну ва Дагъустандин муфтийиз, РД-йин главайиз ва гьацира му ляхниъ иштирак гъахьи имбу ксариз аьхю вуйи чухсагъул къайд гъапIну.

Дуфнайи гирами хялари, дагъустанлуйир гьякь рякъ дибиснайи, гужли иман айи, Пайгъамбарин ﷺ рякъюъди гъягъюрайидар вуди гъяркъюнчуз, гъапну.

 

Халкьди чухсагъул гъапну

Пайгъамбарин ﷺ асарариз лигуз гъафи халкьдин сан-гьисаб адайи, кьадар адрукьан гъюри-гъярайи махлукьат саб дакьикьайиъкьан яваш гъабхьундайи. Лигуз гъюрудар йигъ-йишв дарпиди гъюйи. Дурариз читинвалар алалахьри кIури, душваъ кюмекчйир йигъ-йишв дарпиди лихури гъахьнийи. Ихь республикайин тарихдиъ мициб мумкинвал ухьуз дархьузра мумкинвал вуйи, эгер му ляхниз республикайин улихь хьайидарин ва Дагъустандин гьюкуматдин кюмек дайиш. Республикайин улихь хьайидар чпира Пайгъамбарин ﷺ асарариз лигуз, берекет гъадабгъуз гъафнийи.

Дагъустанлуйириз мициб мубарак машквар ва шаду йигъар тувбаъ, жвувра иштирак духьну, ихь адлу дагъустанжви сенатор Сулейман Керимов тафавутлу гъахьну. Думу касди гьаму аьхю серенжем ккебгъну ккудубкIайиз шлу харжар вари чаина гъидиснийи. Магьа нубатнан ражарира думу касди Аллагьу Тааьлайихьан чаз аьхю саваб гъазанмиш гъапIну. Дюн’яйиъ фукьан вушра девлетлу ксар а, амма дурарикан цIидаризтIан чпин дакьатар мициб хайирлу ляхниз ишлетмиш апIуз мумкинвал туврадар.

Сулейман Керимовди Дагъустан бадали гизаф ужудар ляхнар гъапIну. Агъзрариинди мусурмнари, гьадму кас себеб духьну, гьяж тамам гъапIну. Гьаму кас себеб духьну, Дагъустандин диндин рякъра гизаф яркьу ва гужал гъабхьну.

 

Пайгъамбарин ﷺ асарар уьрхрур – Аьгьмад аль-Хазражи

Мугьяммад пайгъамбарин асарар уьрхюрайир Аьгьмад бин Мугьяммад аль-Хазражи кIуру жви ву. Думу ва дугъан хизан ансарарин насларикан, Хазраж ва Авс тухмиан ву. Дурар Мадина шагьрин агьларикан ву. Дурари, дин кьабул дапIну, Пайгъамбар ﷺ ва имбу мугьажирар, яни Меккайиан гьижра гъапIдар, чпихьна кьабул гъапIну.

Учухъди вуйи интервьюйиъ Аьгьмад бин Мугьяммад аль-Хазражийи, Урусиятдиз дуфну, Дагъустандиан вуйи гьякьлу мусурмнарихъди гюрюшмиш хьуз лап шад вуза, кIури гъапну.

«Узу кIваантIан чухсагъул кIураза Дагъустандин муфтийиз, Республикайин улихь хьайидариз, гьаму ляхнар кIули адагъбаз шерик гъахьидариз варидариз ва Пайгъамбарихьна ккунивал ади, гьаму асарариз лигуз гъафи вари дагъустанлуйиризра».

Гьямд ибшри Аллагьдиз ﷻ, Дугъу ихь гирами Пайгъамбарин ﷺ жандикан жара гъахьи тикйир ва гьацира Пайгъамбарин ﷺ ккурттар ва жара дугъан хизандин мутмйир ихь йигъаз уьрхбан. Пайгъамбарин ﷺ асарарихъди аьлакьалу гизаф аьламатнан ва маракьлу ихтилатар а. Дурар асас ляхнар ву. Му асарар вари дюн’яйиъ фукьан аш, мялум дар, гьаз гъапиш дурар сарира гьисаб гъапIундар. Гьядисдиъ дупна, Пайгъамбари ﷺ, чан аьхиримжи гьяж дапIну, чан кIул алдапIну кIури. КIул алдапIурайириз дугъу сабпи нубатнаан арччул тереф алдапI гъапнийи. Хъасин дугъу чан берекетнан кушар асгьябариз пай гъапIнийи, гьаруриз саб-кьюб куш. Ухьухьна дуфнайи мялуматвалариъ, кушар гъурукьу асгьябар фужар вуш ва шлиз фукьан гъурукьнуш, улупнадар. Амма дурар вари Ислам дин хъапIрайи гьюкуматариъ, сифте Ислам дарабгъну гъахьи сабпи йишвариъ, асас вуди мугьажирарин ва ансарарин агьлуйир дин тарабгъуз, яркьу апIуз гъушу йишвариъ айибдин ихь саб шак’валра дубхьну ккундар. Дурар гизаф гьюкуматариъ а, амма дурарин кьадар фукьан вуш, саризра аьгъдар».

 

Гирами асарарин берекет, иншаАллагь, Дагъустандиъ гьаргандиз гъубзди

Дагъустандиан Пайгъамбарин ﷺ асарар адагъну гъахруган, гизафдариз лап гъагъиди вуйи. Хъа юкIвариъ сикинвал ипрайиб саб дюшюш вуйи: ихь юрдариъ гьаргандиз берекет гъубзди, гьаз гъапиш асарар уьрхрударин арайиъ гьамус Дагъустандин муфтий, шейх Аьгьмад-афандира гъахьну. Аьгьмад аль-Хазражийи гирами Пайгъамбарин ﷺ кушраан вуйи чIар Агьмад афандийихьна тувну. Гьамус думу чIар Дагъустандиъ а. ИншаАллагь, ухьуз дидкан аьхю берекет а.

 

Дагъустандин муфтий Аьгьмад афанди асарар уьрхрур гъахьну

Шейх Аьгьмад бин Мугьяммад аль-Хазражийи гьаргандиз уьбхюз кIури Дагъустандин муфтий Аьгьмад афанди Аьбдуллаевдиз Пайгъамбарин ﷺ куш тувну. Му серенжем 30-пи авгъустди Мягьячгъала шагьрин кIулин мистаъ кIули гъубшну.

Гьаму куш тувувалихьна шейхди гьацира гьадму ляхин тасдикь апIру документра тувну. Му серенжемдиъ мистаз дуфнайи вари мусурмнарин улихь му асарарин санад аш-шариф гъурхну.

«Узу шейх Аьгьмад-афандийихьна узухьна сильсилайиинди гъурукьу асарар тувраза, дурар ухьухьна Пайгъамбарихьанмина гъафидар ву», - гъапну Аьгьмад аль-Хазражийи. Дугъу чан улхбаъ дагъустанлуйириз ислягьвал ва берекет ккун гъапIну. «Узу гьаму гирами мутмуйин жавабдарвал учв’ин, дагъустанлуйириин илипураза. Узу учвуз, гьаму шагьидарра хьади, му уьбхюб васият апIураза», - гъапнийи дугъу.

Думу йигъан гьацира рягьматлу шейх Саид-афандира кIваин гъапIнийи. Аьгьмад Хазражийи думу касдиз аьхю кьимат тувнийи ва, Дагъустандиъ айи диндин кьувватнак, диндин илмарик шейх Саид-афандийи аьхю шил гъибтну, гъапнийи. Дугъу ккергъу ляхнари гъи бегьер тувра, дугъан ляхин улихь гъябгъюра ва шейх Аьгьмад афандийи давам апIура.

Чан нубатнаан Дагъустандин муфтий Аьгьмад-афандийи Аьгьмад ибн Мугьяммад Хазражийиз мициб багьаллу пешкеш тувбан аьхю чухсагъул къайд гъапIну.

«Гьаму гъи шулайи ляхни нубатнан ражну Дагъустан берекетнан йишв вуйиб улупура. Узу вари мусурмнарикан туба апIуб ккун апIураза. Гъит гьаму йигъ ичв уьмрин таза ккебгъувал ибшри», - гъапну РД-йин муфтийи.

Магьа гьамциб къайдайиинди 2013-пи йисан гирами асарарихъди аьлакьалу серенжемар кIули гъушну. Ихь райондиъра му серенжемар заан дережайиинди, Аллагьу Тааьла ва Пайгъамбар ﷺ рази шлуганси кIулиз адагъуз шул кIури, умуд кивраза.

Думу йигъаз аьхю умудниинди ккилигурухьа, гьюрматлу ватанагьлийир!

 

 

Ансар Рамазанов

2026-02-01 (Шябан 1447 г.) №2.


Дагъустандин Муфтийи тебрик апlура

Ассаламу аьлайкум ва рагьматуллагьи ва баракатугь! Гьюрматлу гъардшар ва чйир! Гьюрматлу ватанагьлийир!   Кlваъ аьхю шадвал ади учву вари улубкьурайи гирами Рамазандин вазлихъди - гирами Каламдин, ушв бисбан, рягьимлувалин ва аьфв апlру вазлихъди - тебрик апlураза. Му Аллагьу Тааьлайи Чан...


Шейх аль-Ислам Закария аль-Ансари

Шейх аль-Ислам Зайнуддин Абу Ягь’я Закария аль-Ансари Египетдин Сунайка шагьриъ гьижрайиинди 823-пи йисан бабкан гъахьну. Бязи тарихчйири думу гьижрайиинди 824-пи, хъа тмундари 826-пи йисан бабкан гъахьну, кIури дибикIна.   БицIи вахтнахъан ккебгъну дугъу Кьур’ан ва Шариаьтдин...


Тагьажуд гъудгнин заанваликан

Тагьажуд – хъитlирхбандин гъудгниъ кьяляхъ сацlибкьан нивкl апlбалан кьяляхъ гвачlниндин гъудган хьайиз апlру суннат гъудган ву.   Тагьажуд суннат апlру вахт Тагьажуд гъудгнин вахт гвачlниндин гъудгнин вахт улубкьайиз ву. Нивкl фукьан вахтна давам гъабхьишра, эгер гвачlниндин гъудгнин...


Аьдат дарш шариаьт?

Ассаламу аьлайкум, йиз ватанагьлийир! Аьхиримжи вахтари ихь халкьдин, иллагьки жигьиларин арайиъ, аьдатарин гьякьнаан гьарган гьюжатар шула. Саспидари вари аьдатар саб дупну адагъурхьа кlура, хъа тмундарисана ихь аьхю абйириланмина гъафиб чlур апlурдархьа кlури, жаваб тувра.   Магьа гьамци...


Йисандин натижйир

Ассаламу аьлайкум! Жвуву апlурайи ляхниъ саб натижа гъабхьиган, кIвазра рягьят шулу, лихузра аьшкь гъюру. Жвуву фу ляхин гъапlнуш, фунубсана ляхин дапlну ккунш ва фтиз фикир тувну ккундуш лигури гъахьиш, гьадмукьан ляхнин мянара, марццивалра заануб шул.   Табасаран райондиъ гьар цlийи йисан...