«Ислам» кIуру гафнан мяна фу ву?

«Ислам» кIуру гафнан мяна фу ву?

«Ислам» кIуру гафну «мютIюгъ» ва «сабдихъди гъягъюб» кIуру мяна тувра. Шариаьтдиинди, Ислам кIуру гафнаан мяна Аллагьдихьан ﷻ вуйи амрарихъди гъягъюб, Дугъу гьярам гъапIубдихьан ярхла хьуб. Аллагьдиз ﷻ ва Пайгъамбариз ﷺ мютIюгъ хьуб – гьаму ву.

Ислам диндин арканар

Ислам дин 5 мурхьликан ибарат дубхьнайиб ву:

1. Шагьадат. Аллагьу Тааьлайихъ ва Дугъан Пайгъамбарихъ ﷺ кIваантIан хъугъну шагьадат урхуб.
2. 2. Суткайин арайиъ хьуб гъудган апIуб.
3. 3. Закят тувуб.
4. 4. Рамазандин вазли ушвар дисуб.
5. 5. Гьяж ва уьмра апIуб, эгер жвуваз мумкинвал аш (рякъ хатIасузуб вуш, дакьатарна, сагъ’вал аш ва думу ляхнар кIулиз адагъуз кьувват аш).

Инсандикан гьаму дюн’яйиин ибадат апIувал тIалаб апIбан бадали, думу мусурман кас вуди ккунду. Гьаци вуйиган, сабпи мурхьлихъди аьлакьалу вуйибдикан гьамци пидихьа:

Ислам кьабул апIуб

Кяфирарикан гъахьи веледди чан шариаьтдиъ улупнайи йисариккна (тахминан 12-14 йис) ккуркьайиз улихьна, вари мянара аьгъяди, гъаври ади кьюбиб шагьадатар гъурхну кIури, дугъкан мусурман кас шуладар. Хъа дугъан йисар шлуган, думу мусурман дарш, дугъкан гьаму дюн’яйиин Исламдин мурхьлар тамам апIуб тIалабра апIурадар, хъа думу кяфир вуди дюн’яйилан гъушиш, Аьхиратдиъ мурарихъан гьерхди ва, думутIанна гъайри, думу кяфир вуди кечмиш хьпахьна, думу Исламдин мурхьлар тамам дарапIбанра аьзабнакк ккуркьди.

Эгер йисар тамам хьпан кьяляхъ дугъу кIваантIан шагьадат гъурхиш, думу кас мусурман шула ва дугъ’ина Исламдин мурхьлар тамам апIувал гъюра.

Шагьадатдин мяна ва дидин гъаври хьувал

أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسوُلُ اللَّهِ

«Ашгьаду алла илагьа илла Ллагь, ва ашгьаду анна Мугьяммада ррасулу Ллагь».

Магьа гьаму гафар Аллагь ﷻ Сар вуйивал ва Мугьяммад пайгъамбар Дугъан Расул вуйивал тасдикь апIурайидар ву. Эгер йисар тамам духьнайи, чан амриъ айи кяфир касди му гафарин мянара аьгъяди, кIваантIан шагьадат гъабхиш, дугъкан мусурман шулу.

Му гафарин мяна гьамциб ву: «Узу, жвуву аннамиш апIури ва гъаврихъ хъади, шагьидвал апIураза, АллагьтIан ﷻ гъайри Чаз ибадат апIуз лайикь вуйир сарун фужкIа адар кIури. Ва узу гьацира шагьидвал апIураза, Мугьяммад Аллагьди ﷻ вари инсанарихьна, дурариз гьякь диндикан улупуз Гьаънайир ву кIури».

БицIидарин шариаьтдиинди йисар тамам хьуваликан

Бай йисар тамам гъахьир гьисаб шулу, дугъан поллюция ккебгъган. Эгер дици шуладарш, сарпи ражари мая удубчIвиган. Дицдар дюшюшар цIибтIан шуладаршра, йисар тамам хьуб мумкин ву аьхюну пай 13-14 йисаъ ади, хъа вартIан ухди 9 йисаъ адира хьуз мумкин ву. Эгер дици гъабхьундарш, диндин календариинди балин 15 йис гъабхьиган, думу сарун йисар тамам духьнайир гьисаб шула.

Шубарикан кIуруш, дураринра думу вахтна, гьеле дицдар дюшюшар лапра цIибтIан шуладарша, 9 йисаъ адира ккергъуз мумкин ву. Эгер 9 йис хьайиз 16 йигъ ккимиди, ясана думутIана цIиб йигъар ккимиди риш палтарикан гъахьиш, ари гьаддиинди думу йисар тамам духьнайирик мисал шулу. Эгер дици дархьиш, шуран 12-15 йис гъабхьиган, думу йисарикк ккуркьнайирик гьисаб шулу. Хъа йисар гьисаб апIуз вазлин, яни диндин. календарь ишлетмиш апIуру,

Мисалназ, эгер Мугьяррам вазлин 10-пи йигъан сяаьт 10-диъ велед бабкан гъахьнуш, 15 йис арайиан гъубшган, Мугьяррам вазлин 10-пи йигъан, сяаьт 10-диъ думу йисар тамам духьнайир гьисаб шулу, эгер гьадму вахтназ балин жара лишнар арайиз гъафундарш, хъа риш палтарикан гъахьундарш.