Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суннат гъудгнар швнуб къайдайиинди апIрудар шулу?

Суннат гъудгнар кьюб къайдайиинди апIрудар шулу:

1. Жямяаьтдихъди сатlиди апlуб сунна дару гъудгнар;
2. Жямяаьтдихъди сатlиди апlуб сунна вуйи гъудгнар.

Арагъ убхъбан кьяляхъ 40 йигъандин арайиъ гъудган ва ужувлан ляхнар кьабул апIурдар, кIуру гафар гьякьлудар вуйин?

Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Йиз умматдиан шликIа арагъ гъубхъиш, дугъан 40 йигъандин арайиъ гъапIу гъудгнар Аллагьу Тааьлайи кьабул апIурдар» (ан-Насаи).

Жара гьядисдиъ Пайгъамбари ﷺ дупна: «Фуну касди пиян шлуб фукIа гъубхънуш, думу фтикан дапIнайиб вушра, Аллагьу Тааьлайи дицир кас 40 йигъандин гъудгнарин савабнахъ мягьрум апIур» («Аль-Джами ас-Сагир»).

Саб кIуруб, му гьядисариъ гъудгникан кIуруган, дурар кьабул апIбакан-дарапIбакан кIурадар, хъа дидин саваб адруваликан кIура. Дицир касдин гъудган шула, хъа гъудгнин саваб шуладар.

Кьюб кIуруб, гъапIу гъудгнин савабнан гьякьнаан аьлимарин арайиъ сабсдар фикрар адар. Саспи аьлимари арагъ дубхъну гъапIу гъудгнарин савабнахъ инсан тамамди мягьрум апIуру кIура, хъа тмуну пай аьлимари, Аллагьу Тааьлайи дицир кас гьарсар касдиз Аллагьу Тааьлайи Чав Чаз ккунириз туврайи савабнахъ мягьрум апIуру, дупна.  

Шубуб кIуруб, саспи аьлимари кIураки, эгер инсан варитIан заанди дебккнайи гъудгнин савабнахъ мягьрум шулаш, дугъан имбу ужувлан ляхнарра кьабул дарапIур. Хъа жара аьлимари кIура, савабнахъ мягьрум апIувал анжагъ гъудгниз дебккнайиб ву, гьаз гъапиш гъудган диндин мурхьул ву.

Зиихъ дупнайибдиан гъаври шулаки, арагъ гъубхъурин гъапIу ибадатнан саваб Аллагьу Тааьлайи мумкин ву тамамди хътабтIуз, хъа мумкин ву дицир кас Чав жаради туврайи савабнахъан хътатIуз. Хъа жара ужувлан ляхнарикан кIуруш, душваъ саб улупнайи жаваб адар («Аль-Мингьаж шаргь “Сагьигьу Муслим”», «Миркат аль-Мафатигь», «Файд аль-Кьадир»).

Абйир-бабари нягьякь ляхин апlин кlураш, фу дапlну ккунду?

Сабпи нубатнаан, абайина бабу кlурайиб шариаьтдин терезариин иливну ккунду, яни диндиз къаршу вуш-даш аьгъю дапIну ккунду. Эгер диндиз къаршу вуш, думу ляхин тамам апlурдар. Мисалназ, душну саб мутму гьитlибкlну хьади гъач кlураш, думу дапlну ккундар. Эгер гъудгнар мапlан кlураш, думуганра гъудгнар дарапlди гъитуз хай шулдар.

Варитlан ужуб – эгер абана баб  диндихьан ярхла вуш, гиран даршлуси,  масляаьтниинди дурариз диндихъна теклиф апlури духьну ккунду. Амма аьлакьйир чlур апlуз гьич хай даршул.

Дишагьлийиз женнет гъазанмиш апlуз рягьятди ву, кlури шулу. Гьаддин фици гъаври ахъру?

Дишагьлийи чаин али фарзар тамам апlури, аьхю гунгьарихьан жвув уьрхюри, чан жилири кlуруб тамам апlури гъахьиш, дугъаз женнетдиз гъягъюз лап рягьят шул, кlура. Мушваъра, жилири кlуруб гъапиган, дугъу чlуруб апlин кlураш, думуган тамам дапlну ккундар. Варитlан ужуб шлубкьан жвуван фарзар тамам апlури, жвуван жилири кlурубра тамам апlури хьуб ву.

Гьяждиз гъягъюз мумкинвал адарш, Уьмрайиз гъягъюз хай шулин?

Эгер инсандин Уьмрайиз дакьатар аш, хъа гьяждиз адарш, дугъаз Уьмра фарз шула. Уьмрара гьяжсиб фарз ву. Гьяйифки, гизафдари му ляхниз фикир туврадар. Яни эгер сар касдиз, Уьмрайиз душну, кьяляхъ гъюз дакьатар ва сагъвал аш, дугъаз Уьмра фарз шула.

Гьаци вуйиган, Уьмра апlбаз ва Уьмрайихъди аьлакьалу ляхнариз фикир тувну ккунду.