Суал-жаваб
- Ассаламу аьлейкум, гьюрматлу аьлимар. Учвухьна саб суал айиз. Гьамусяаьт ихь арайиъ инсан кечмиш гъахьиган апlру аьдатар сумчриндарин вуйин, дарш саламдин? Инсан кечмиш духьнайи йишваз гъушган, саспи йишвариъ, дишлади суфрайихъна теклиф апlуру ва думу суфрайиин али ипlруб гъябкъгган, наана дуфнаш, кlваълан гьархру. Инсан кечмиш духьнайи хизандиз гьадму ляхнар апlуб герек вуйин? Мидин гьякьнаан шариаьтдиъ фу дупна?
- Ваалейкум ассалам. Ав, уву кlуруб гьякь ву. Дугъриданна, саспи йишвариъ думу суал лапра учlруди дугъубжвна. Саб хизандиъ фужкlа кечмиш гъахьиган, думу хулан эйсйир, майтихътlан, ипlруб гьязур апlбан гъайгъушнаъ гизаф шулу. Думу инсанариз шариаьт аьгъдрувал ву. Ислам диндиъ сумчирна салам жара дапlна, ва гьарсабдин рякъ-раж утканди ккабалгна. Ухьу фуну суал гъадабгъишра, дидкан диндиъ яркьуди дупна. Гьадрарин арайиан шула саламдихъди аьлакьалу ляхнарра.
Эгер ухьу кlурубдихъ хъпехърудар аш, дурарикан саламдиъ ипlруб дидривди гъибтуб ккун апlурхьа. Гьаци дупна ихь адлу аьлимарира. Гьяйифки, саспидарин саламдиъ шлин утканди, артухъди суфра албагнаш, гьаддин гьюжат шулу. Дици дубхьну ккундар. Жвуван хизандиъ фужкlа кечмиш гъахьиган, сабпи нубатнаан, майтин фарзар тамам дапlну ккунду, хъасин суннатар. Хъа майит айи хулаъ ипlруб гьивуб я фарзарик, я суннатарик кабхърадар, думутlанна гъайри, думу карагьат ляхин ву, яни дарапlиш ужи вуйи ляхнарикан ву. Гьаддиз, му ляхниз фикир тувай, мусурмнар. Гьамдихъди сабсана пуз ккундузузки, инсан кечмиш гъахьиган, гьацдар харжар апlайиз, дугъак бурж каш, гьадму кидипну ккунду, гьяж тамам дапlнадарш, думу ляхниз ва имбу фарзариз дилигну ккунду. Яни инсандиз аьхиратдиъ мянфяаьт шлу ляхнар апlуб герек ву. Амма гизафдари мурариз фикир туврадар, хъа жюрбежюр лазим дару аьдатар хъайи-хъайиси тамам апlуру.
- Йиз хпириз чан абйир-бабари ягълухъ хъабхьуз манигъвалар апlура. Эгер дадайин ихтияр гъабхьиш, хъабхьурза кlура - гьамци магьа йисар гъягъюра. Учу жара гъахьиш, фици шуйкlан? Узуз йиз хпири шариаьтдиъ улупнайиганси палат алабхьну ккундузуз.
- Жара хьуз гьялак махьан. Хпири шариаьтдиинди палат алабхьуз жюрбежюр рякъяр-чарйир агури, чалишмиш йихь. Уву кlураваки, хпирин дадайи ихтияр тувиш, алабхьуру кlури. Гьаддиз яв сижар бабахъди ужувлан гаф-чlал апlин, дурарин арайиъ наразивал даршлуганси. Хъа яв хпирихьна илlикlури кlурахьаки, уву му суалнан гьякьнаан Аллагьу Тааьлайи, Пайгъамбари ﷺ дупнайиб дапlну ккунду. Хъа дадайизра гиран даршлуганси, саб мясляаьтнахъна гъачай. Гиран шулушра дупну ккундуки, му суалнан гьякьнаан, дадайин гафтlан, Аллагьу Тааьлайин амрар заанди ву. Думутlанна гъайри, яв жилиризра уву палат диндиъ улупнайиганси алабхьну ккунду. Гьаддиз Аллагьу Тааьлайин разивал бадали думу ляхин уву дапlну ккуниб ву, дарш гъиямат йигъан читинди хьибди. Ав, улихь вахтари гизафдариз читинди гъабхьну, гьиччаб алабхьуз жюрбежюр манигъвалар ади гъахьну, хъа гъийин йигъан дициб читинвал адар. Эгер учвхьан саб мясляаьтнахъна гъюз шулдарш, аьгъю имамдиз, аьлимдиз теклиф дапlну, сижар бабахъди гаф-чlал апlуз гъитай.
- Женнетдиз багахь хьуз мумкинвалар тувру ляхнар фицдар ву?
- Сабпи нубатнаан Аллагьу Тааьлайи фарз дапlнайи ляхнар ихласвалиинди тамам апlуб, хъа суннатар ва хъасин имбу ужувлан ляхнар. Гьамрар вари ухьу анжагъ Аллагь бадали дапlну ккунидар ву. Эгер Аллагь бадали дарш, дидкан мянфяаьт адар. Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна: «Гьарсаб ляхин ниятналан асиллу ву». Яни ухьу фу ният ади саб ляхин тамам гъапlиш, ухьуз савабра гьадму ниятназ дилигну хьибди. Садакьа туврашра, сар касдиз кюмек апlурашра, ният Аллагьу Тааьлайин разивал бадали дубхьну ккунду. Жара касдин аферин бадали, жарарин уларикк жвув заан хьпан бадали апlру ляхнар Аллагьу Тааьлайиз герек дар. Ав, гъайри касдиз кюмек апlуб гьадму рази апIуз кlурира ужуб ляхин ву, амма варитlан заанди вуйиб Аллагьу Тааьлайин разивал ву.
