СУАЛ-ЖАВАБ

Витр-гъудгнин ракааьтар швнуб ву ва думу фуну вахтна тамам апIруб ву?

Витр-гъудгнин вахт хъитIирхбандин гъудган гъапIхъан ккебгърайиб ву. Мушваъ кIваинди гъибтну ккуниб гьадму вуки, хъитIирхбандин гъудган фила хъапIнушра, фаркьвал адар, яни думу чан вахтнан эвелиъ гъапIнуш, кьандиси гъапIнуш, даршсана сефериъ ади лавландихъди сатIиди гъапIнуш.

Фунуб вушра дюшюшдиъ витр-гъудган хъитIирхбандин кьяляхъ апIуру, ва дидин вахт гвачIниндин гъудгнин вахт улубкьайизкьан давам шулу. Витр гъудгнин ракааьтар варитIан цIиб саб ракааьт ву, хъа варитIан артухъ - йицIисаб. Саб ракааьт дапIну гъибтубтIан шубуб, хьуб, ургуб, урчIвуб, йицIисаб ракааьт апIуб ужи ву. Витр гъудган апIбан кьюб къайда а:

1. Вари ракааьтар саб-сабдихъди сатIиди апIуб ва салам аьхириъ тувуб. Мисалназ, йицIисаб ракааьт сабишв`инди сатIиди дапIну, аьхиримжи ракааьтнаъ аттагьиятдин кьяляхъ салам тувру, ваяки аттагьият йицIубпибдиъра, йицIисабпибдиъра дурхну, хъасин салам тувру. Мициб къайдайиинди апIру витру-гъудгниъ кьюб аттагьияттIан артухъ урхуз ихтияр адар.

2. Витр-гъудган кью-кьюб ракааьт ади апIуб ужу ву. Яни гьар кьюбпибдиъ аттагьият урхури, дидин кьяляхъ саклам туври, хъасин цIийи гъудган ккебгъру. Хъа аьхиримжи гъудган саб ракааьт ади дапIну, аттагьиятдин кьяляхъ салам тувру. Шубуб ракааьтнакан ибарат вуйи тек саб витру-гъудган апIруган, дидиъ кьюб аттагьият урхуб ужи дар, гьаз гъапиш думуган витру-гъудган лавландин фарз-гъудгниз барабар шула, хъа дици дапIну ужи дар («Тугьфат альМугьтаж»).

– Жвуваз айи аьгъювалариин асасламиш духьну, узу зияратариъ дюъйир урхури шулдарза ва жарадаризра гьаци апIувал теклиф апIури шулза. Узу гьякь вуйин?

Сабпиб, уву дюз дарва, фицики уву жвуваз айи дюз дару аьгъювалариин асасламиш шулава. Кьюбпиб, уву увузра аьгъдру ляхин жарадаризра апIуз теклиф апIурайивалра дюзиб дарав. Гьарсабдикан аьгъю Аллагьу Тааьлайи инсанариз саб жерге йишвар тяйин апIури шулу ва вахт-вахтарик гьадрарин дюъйириз жаваб тувру. Гирами йишвариз вуйи зияратар ва ужудар инсанарин накьвар гьацдарикан вуди гьисаб апIуз шулу. Гьаци вуйиган, зияратариъ дюъйир урхувал ужуб ляхин ву.

– Устаздихьан вирд гъададабгъди, Жвуву жвуваз зикрарсалаватар урхуз шулин ва, гьаци апIбаз лигну, саваб хьибдин?

Шулу, ва шли чан ляхнариъ кIваантIан ккунивал, дугъривал улупиш, гьаддиз лигну дугъаз савабра хьибди ва дугъан Аллагьдиз ﷻ гъуллугъ апIувал бед-гьавайиди гъюдубчIвидар, гьеле думу шейхдихьна душну, дугъхьан вирд гъадабгъундаршра. Хъа амма гьаддиз дилигди, шлиз Аллагьдин ﷻ рякъюъ кIваантIан гъуллугъ апIуз ккундуш, аьхюну пай гьацдар ксарихьан чпин ляхнар-карар пис гьярактарихьан марцц апIуз шулдар (жвув жвув’ин умудлу хьувал, гьаци тяриф ва ад бадали жвув улупувал, варидариз ебхьбан бадали гъалин сесниинди гъибадат апIувал ва гь.ж.). Гьамцдар духьну даккни гьяракатар себеб вуди, салаватар урхурайир гъазанмиш гъапIу вари ужувлар ва Аллагьдиз ﷻ гъуллугъ апIувал ктIушвуз мумкин ву. Дугъу учв варитIан лайикьлур вуди гьисаб апIуз мумкин ву (Аллагьдиз ﷻ гъуллугъ апIбаз лигну савабар гъадагъуз, учв жегьеннемдин зулмариккан ккудучIвуз варитIан артухъди лайикьлувализ, варитIан заанур вуди гьисаб апIури, аьхюну пай дюшюшариъ Аллагьу Тааьлайин жумартваликан ва камаллуваликан гьархру, фицики анжагъ Аллагьдин ﷻ камаллувалиинди инсан Женнетдиз гъягъиди. Ва чав тамам апIурайи аьхюну пай дицдар ляхнар чаз жаза тувбаз себеб шулайиваликан хабар ади шулдар, гьаз гъапиш думу чав апIурайи ибадатвалиин дамагълу шулу, думу учв чаин ва диндиз гъуллугъ апIурайивалиин умудлу шулу, Аллагьу Тааьлайин жумартвалиин умудлу дархьиди, дугъу учв жарадаритIан чав ужудар ляхнар апIурайивализ лигну, имбудартIан ужур вуза кIури, гьисаб апIури шулу.

Мялум вуйиганси, Аллагьдиз ﷻ гъуллугъ апIбаз лигну тувру саваб кIван ачухъвализ дилигну вуйиб шулу, гьаддин гьякьнаан гьядисдиъра гьамци дупна: «Гьякьлу ву, апIру ляхнар ниятнахъди аьлакьалу ву, яни, гьякьлу ву, ужудар ляхнариз тувру савабар ниятарикан асиллу ву, хъа анжагъ гьадму ужудар ляхнариканси жаранубдиканра асиллу ву». Ари гьаддиз гьадму кIван вари уьзрарихьан гьудучIвбан бадали, инсандин кIваъ дерин ачухъвал убчIвру, яни игьсан (Аллагьдиз ﷻ ибадат апIувал, хиял апIарваки, Думу увуз рякъюрайиганси, гьеле увуз рякъюрадаршра, хъа амма Дугъаз уву рякъюра). Аллагьу Тааьлайихьна илтIикIурайириз мялим герек ву, дугъу ужувлакан-харживлакан пиди, ва гьадму месэлйириан вуйи мялимар тIарикьатдин гьякьлу шейхар хьиди. («Буруж»)