Суал-жаваб

Сижар абайин адаши (жилирин абайи) йиз гъудгнин жикIувал батIил апIуйкIан?

Никягь гъапIхъанмина яв жилирин адашин терефнаан вушра, ясана дугъан дадайин терефнаан вушра дурарин адаши, абайи, аьхю абайи ва гь.ж. яв гъудгнин жикIувал батIил апIурдар ва дурар увуз мягьрам шулу. Гьацира яв жилиризра, ичв никягь гъапIхъанмина, яв дада, баб, аьхю баб яв жилирин гъудгнин жикIувал батIил апIурдар, яни дурар яв жилириз мягьрамар шулу. Гьамдиан ачухъ шулаки, ухьу ктуху инсанари я жилирин, я хпирин гъудгнин жикIувал батIил апIурдар.

Йиз улариинди кьюб ражари сар касди тмунурин фукIа гьитIибкIури гъябкъюнзуз. Гьамус узу гьапIну ккундуш мюгьтал вуза, дурарикан фунуриз кIуру, шли гьитIибкIнуш, гьадгъаз насигьят апIидикIан, даршсана тмунуриз гьамци фулану касди яв мутму гьитIибкIну, кIури гъапиш ужу шуйкIан?

Му дюшюшдиъ учву жаваб тувайиз, сабпи нубатнаан суалназ ихь газатдианмина аьгъю апIуб ужу гъапIунчва. Гьаз гъапиш саб гаф эгер ужу дарди мелзналан улдубчIвиш, дидланмина аьхю футна хьуз мумкин ву.

Суалнан гьякьнаан вуйи къайда гьамциб ву. Сабпи нубатнаан, увуз тмунурин мутму гьитIибкIури гъябкъюриз насигьят тувну ккунду. Думу касдиз му ляхин Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ гъадагъа дапIнайиб вуйиваликан хабар тувну ккунду. Кьюб кIуруб, чав тмунурин гъибису мутму-шейъ кьяляхъ дапIну ккунивалаканра мялумат тувуб лазим ву, ва Аллагьу Тааьлайихьна тубара дапIну ккунду. Эгер гьаму дюшюшарин кьяляхъ думу касди чаина тахсирвал гъадабгъурдарш, ясана чав апIурайи чIуру лишан дипрадарш, хъасин эйсийиз пуб герек ву. Хъанара текрар апIурахьаки, сабпи нубатнаан, тахсир кайи касдиз насигьят, дааьват дапIну ккунду.

Хъа гьадму дюшюшдихъанмина дурарин кьюриддин аьлакьйир чIур шлуганси мапIанай, думу ужуб ляхин дар. Думу гафар себеб духьну, мумкин ву тухмариинди аьлакьйир чIюргъювал арайиз гъюб.

КIул ис хъапIри салам тувуз хай шулдар, кIуру гафар гьякьлудар вуйин?

Имам Нававийи гъапну: «КIул ис хъапIри салам тувуб карагьат ву. Салам тувруган гафар апIуз шлу касдиз, гафар дарпиди, хил за апIуб карагьат ву, хъа гафар апIуз даршлуриз мустагьяб ву, яни ужи ву. Эгер уву чаз салам туврайир ярхлади хьади вуш, салам гафарииндира, хлихъдира тувуб ужу ву» («Фатава имами Навави», 138-пи маш).

Гъудган апIбахъди гунгьарин аьфв апIурин?

Ав, гъудгни мусурман кас бицIи гунгьарихьан марцц апIуру, амма аьхю гунгьарихьан: зина апIувалин, адми йикIувалин, тIилисим капIбан - гьамцдар гунгьарихьан марцц апIурдар. Пайгъамбари гъапну ﷺ: «Дугъриданна, шту чиркин фици марцц апIуруш, гьаци хьуб фарз гъудгни гунгьарра марцц апIуру» («Фатава аль Гьядисия»).

Жилириз чан хпирихъди жямяаьт-гъудган апIуз хай шулин?

Жилирина хпири сатIиди гъудган апIуб гизаф фазилатнан ляхин ву. Фицики дурари жямяаьт-гъудган апIура, хъа са-сарди гъапIу гъудгнинтIан жямяаьт-гъудгнин саваб 27 ражари артухъ шулу. Гьаци вуйиган, эгер мистаз жямяаьт-гъудгниз гъягъюз шуладаш, хулаъ жямяаьт-гъудган апIинай.