Жавабар имам аш-Шафиийин мазгьабдиинди тувна

Аьхиримжи вахтари стоматологияйиъ кми-кмиди гьяйванатарин ва инсандин кIурбарикан дапIнайи силбар итри шулу. Мидиз ихтияр айин?

ЦIиина-цIиина стоматологари-имплантологари, чпин пациентариз итру силбар тяйин апIруган, аьхю ихтият апIуб лазим ву, гьаз гъапиш чпи марцци дару хаммалин силбар иту мусурмнарин гъудгнар гьякьикьи дарубдин дурар жавабдрар хьуз мумкин ву. Фициб хаммалин силбар ктагъурушктагъурдаш мумкинвал айиган, сифтейиан фикир тувну ккунду: Сабпи нубатнаан искусственный хаммаликан вуйи вая чпин йикк ипIуз ихтияр айи ва гьялалвалиинди дурккнайи гьяйванатарин кIурбарикан гьязур дапIнайи силбар ишлетмиш дапIну ккунду.

Эгер дицдар адаш, диндин къайдайиинди дарди вушра дурккнайи ва хъасин чпин йикк ипIуз гьярам вуйи гьяйванатарин кIурбарикан гьязур дапIнайи силбар ишлетмиш апIуру. Хъа дицдарра адаш, силарин кIурбарикан ва хъасин хуйирин кIурбарикан гьязур дапIнайи силбар ишлетмиш апIуру. Инсандин кIурбарикан гьязур дапIнайи силбарикан улхуруш, дурар анжагъ зиихъ кудухнайи жюрйирин хаммал адруган, чарасуз дюшюшариътIан ишлетмиш апIурдар.

Эгер зиихъ улупнайи къайда дюрюбхди, марцци дару (нажас) хаммалин силбар итиш, дицдар силбар айи касдин гъудгнар гьякьикьи вуйидар шулдар. Аьхириъ дупну ккундуки, эгер шлин зиихъ улупнайи къайда дюрюбхди, чаз ккабхъу хаммалин силбар итнаш, дицдар силбар адагъуз думу кас буржлу ву. Анжагъ мици апIбан натижайиъ гъагъи уьзур дархьуб ва кьаназ сагъ даршлу зийнар гъудрузуб шартI вуди дебккна («Тугьфат аль-Мугьтаж»)

Фицдар дюшюшариъ палтарикан духьнайи дишагьлийи гъудгнар кьаза дапIну ккунду?

Имам Шафиийин мазгьабдиинди дишагьли палтарикан гъахьиган дугъу гъудгнар апIурдар ва дурар кьазара апIурдар, амма саспи дюшюшар а кьаза дапIну ккунидарра. Эгер гъудгнихьна вуйи азан урхру вахна дишагьли ммарццивалиъ ади, амма гъудгни жикIуз ва фарз-гъудган апIуз лазим шлу вахт (тахминан 10-15 мин.) улдубчIвхъан ккурттарикан хьуз хъюгънуш, ккурттарикан хьуб ккудубкIган лазим вуйи къайдайиинди чан беден дижибкIну, думу гъудган кьаза апIуз думу буржлу ву, фицики вахт улубкьубси хъюгънийиш, вахтниинди чан гъудган апIуз думу хъуркьуйи.

Эгерки азан урхуз хъюгъхъан, гъудгни жикIуз ва гъудган апIуз лазим вуйи вахт ккудубшайиз палтарикан хьуз хъюгънуш, думу гъудган марцц духьну беден гъижибкIхъан кьаза апIуз буржлу дар. Эгер алквандин гъудгнин азан хьайиз цIибкьан вахт улихьна, «Аллагьу акбар» пуз лазим вуйи вахт ккимиди вушра, дишагьли палтарикан хьубан лишнар тамамди ккудукIиш, лазим вуйи къайдайиинди марццивал дапIну, гьадму лисиндин гъудган кьаза апIуз думу буржлу ву – цикл лисиндин гъудгнин вахт имиди ккудубкIбаз лигну. Гьамциб къайда ву вари имбу гъудгнаринра.

«Яв кьюбпи хпир вая жара дишагьли анав?» кIури гьерхган, «Узу мусурман даришри, йиз дицир аш» кIури кучIлин жаваб тувиш, инсан чан диндиан удучIвур вуди гьисаб шулайин? Ва дугъу думу гунагь фици марцц апIуру?

Эгер сар шликIа, кучIлар апIури, гъапиш: «Узу фулану ляхин гъапIиш (апIуруш), узу мусурман даришри (кяфир ишри)» ва гь.ж., мушваъ кьюб жюрейин натижа хьуб мумкин ву: сабпиб – дугъаз чан иман ва чан дин гьадму гьяракатнахъди, аьгьвалатнахъди аьлакьалу апIураш, гьаддиз лигну; ва кьюбпибсана – дугъу чан гьяракат (аьгьвалат) чаз асиллагь хас даруб улупуз ккунди гъапнуш, гьаддиз лигну. Сабпи дюшюшнаъ, эгер мид`инди му касдиз чан иман ва дин аьлакьалу дапIну, чав Ислам диндиан удучIвбиин швумал даш, гьелбетда думу дин гатIабхьнур, диндиан марцци удучIвур шула. Хъа эгерки уччвиди аннамиш дарапIди, саб фукIа дициб фикриъкьан адарди гъапнуш, думуган думу Ислам диндиан удучIвур вуди шуладар. Кьюбпи дюшюшнаъ думу кас диндиан удучIвур гьисаб шуладар, фицики дугъан метлеб анжагъ гьадму гьяракат вая аьгьвалат чаз асиллагь хас даруб улупуб вуди гъабхьну. Яни ляхнин кIул, ният фициб вуш, гьашваъ а.

Фици гъабхьиб вушра, дицир касди, аьфв дапIну, цIийикIултIан шагьада дубхну ккунду. Мицдар шартIариъ жвуван гьяракатар диндихъди аьлакьалу дапIну, гаф тувуб вая ху апIуб Исламдиъ гъадагъа дапIна ва, эгерки дициб гъабхьиш, аьфв дапIну, шагьада цIийи алапIуб чарасуз лазим ву. Зиихъ дупнайибдиан ачухъ шулаки, «Узу мусурман даришри, йиз хъана жара хпир аш» - мициб ху апIбу инкарвализ хуру, эгер дугъу, аннамишра апIури, чан иман ва дин кьюрпи дишагьли айивалихъди дугъриданна аьлакьлу апIураш. Хъа эгерки, фикриъ дициб фукIара адарди, вая кьюрпи дишагьли ади хьуб ассилагь чав кьабул дарапIруб вуди улупбан кьастниинди гъапиб вуш, думуган думу диндиан удучIвур (инкар вуйир) гьисаб шуладар. Гьаци вушра, дугъу аьфв апIуб чарасуз лазим ву: сабпиб - кучIал апIбаан, кьюбпибсана – дицдар жавабсуз гафар пуб`ан («Тугьфат аль-Мугьтаж»; «Гьяшия аль-Джамаль шаргь Мангьаж ат-Туллаб»).