Суал-жаваб

Суал-жаваб

Жвуван мал-мутму вари, ясана паяриинди сану веледдиз гъибтуз кIури назру апIуз ихтияр айинI?

Му суалнан гьякьнаан фикир тувну ккуни сакьюдар дюшюшар а:

1. Эгер адаши учв амриъ ади имбу веледарихьан фаркьвал айи сану веледдиз мал-мутму гъибтуз назру гъапIнуш, мисалназ думу илим айир, Аллагьдихьан ﷻ гучI айир вуш, дициб назру гьякьлуб шулу.

2. Эгер адаши учв амриъ ади, веледарикан сануриз мал-мутму назру гъапIнуш, гьеле думу веледарин арайиъ саб жюрейин фаркьвал адаршра, му суалнан гьякьнаан аьлимарин жюрбежюр фикрар а. Хъа аьхю пай аьлимари ва дурарин арайиан Ибн Гьяжари ва Рамлийи, хай шулу, дупна.

3. Эгер адаши мициб назр веледарикан санурин терефназди кечмиш шулайи вахтна гъапIнуш, думу назру гьякьлуб вуш-дарш имбу веледарин разивалилан асиллу ву.

(«Тугьфат аль-Мугьтаж»)

Никкдихъ хъайи бицIирин жвур кубкIу палат марцц дапIну ккундин?

Ухьуз мялум вуйиганси, жвур нечес ву ва думу кубкIу йишв тамамди марцц дапIну ккунду.

Амма, эгер 2 йис тамам дархьи (вазлин календариинди) бицIи балин жвур куркIиш ва дугъу анжагъ дадайин никктIан, ясана малин никктIан убхъурадарш, му дюшюшдиъ жвур кубкIу йишв шид кибчну гъибтра, тамамди жибкIуб чарасуз дар.

Хъа эгер дугъу шид, сокар ухураш, ашар ва жара ипIруб ипIураш, думуган жвур кубкIу йишв шид кибчну гъибтуб чIяаьн шулдар, думу тамамди дижибкIну ккунду.

Эгер никкдин смесарикан кIуруш, дурарира зиихъ къайда чIур апIуру, гьаз гъапиш душвак никктIан гъайри хъанара жюрбежюр витаминар ва жара шей`ар кади шулу.

Къайд: Гьацир бицIирин жвур палтарик кубкIиш, шид кубзайиз улихьна думу вари жвур удубчIвруганси кчIюбкьюру, хъа шид улубзуру, ясана сабан ебццуз гъибтру, хъасин шид улубзуру.

БицIи баярихьна вуйи мициб гьюкмин мяна гьадму вуки, бицIи баяр хабахъна бицIи шубартIан артухъ дисуру ва баярин жвур кубкIуз мумкинвал артухъди а, гьаддиз ухьуз ихь диндиъ му ляхнар пчIу дапIна. ДумутIанна гъайри, бицIи баярин жвуран ранг, ниъ шубаринтIан цIиб зяифвалин фаркьвал айиб ву. («Тугьфат аль-Мугьтаж»)

Жакьвар клеткайиъ уьрхюз ихтияр айин?

Жакьвар, попуган ва гь.ж. клеткайиъ уьрхюз ихтияр а, дурарин мукьмарихъ хъпехъуз, дурарин утканвализ лигуз, тамшйир апIуз, эгер дурариз зарар туврадарш ва дурар ипIрубдихъди тямин апIураш.

Му гьюкмиз далил вуди аьлимари Анас асгьябди хътапIурайи Пайгъамбарин ﷺ гьядис хура: «Пайгъамбари ﷺ кми-кмиди учухъди гафар апIури шуйи ва йиз гъардашлин Нуайр кIуру ччвур али жакьв гъабчIиган, зарафат апIури гьерху: «Я Абу Уьмайр, яв Нуайриз фу гъабхьну?”» (аль-Бухари).

(«Фатгь аль-Бари», «Ашраф аль-Васаиль иля фахм аш-Шамаиль»)

2026-06-01 (Зуль хижжа 1447 г.) №6.


Мусурнам даруриз Исламдикан хабар тувбан гьякьнаан

Йисар тамам духьнайи кяфир кас мусурмандихьна, чаз Ислам фици кьабул апIуруш улуп кIури илтIикIну, мусурман хьуз ният айиз кIури, гъапиш, эгер багарихь аьлим вая имам хьаш, ари гьялакди гьадгъахьна хъади душну ккунду, гьаз гъапиш, Ислам кьабул апIбан кьяляхъ аьлимди дугъаз улупну ккуни месэлйир...


Йишвну инсан фаркьат апIуз хай шулин?

Инсан фукьан вахтна му жилиин яшамиш гъахьишра, ухди-кьанди кечмиш шлур ву. Инсан кечмиш гъахьиган, чIивиди имбурин вазифа думу кас шариаьтдиъ улупнайиганси фаракьат апIуб ву.   Майтихьна вуйи 4 фарз а: жибкIувал, кафнигъян гъидиржувал, жаназа гъудган алапIувал ва накьвдик кивувал. Инсан...


Гирами Кьур’ан кlваълан гъапlну

Ассаламу аьлайкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Гирами Калам инсаниятдиз Аллагьу Тааьлайи туву варитlан аьхю савкьат ву. Му гирами Калам гьарсар мусурман касдин терефнаан аьхю гьюрмат айиб, варитlан заанди дебккнайиб ву.   Хъа гирами Калам кlваълан гъапlу касра Аллагьу Тааьлайин улихь заанди...


Ислам диндиъ сабпи экбер

Ислам диндин эвелиъ Меккайиъ мусурмнарин гъудган апIувал, Кьур’ан урхувал ва жара ибадатар жиниди апIуйи ва шариаьтдииндира гъудгнар жямяаьтдихъди апIувал улупнадайи, гьаци вуйиган гъудгниз ягъалди дих апIувалиъра мюгьтаж’вал гъабхьундар.    Хъа Пайгъамбари ﷺ Мединайиз...


Муфтийи тебрик апlура!

Ассаламу аьлайкум ва рагьматуллагьи ва баракатугь. Гьюрматлу чвйир ва чйир! Учву вари улубкьурайи гирами Гъурбан машкврахъди кlваантlан тебрик апlураза.   Му гирами йигъан ухьуз Ибрагьим пайгъамбарин Аллагьу Тааьлайихьна ади гъабхьи мютlюгъваликан мялум гъабхьну. Аллагьу Тааьлайин разивал...