Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх

Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх

Гьюрматлу ватандашар, гьаму шиърар Табасаран райондин ТинитI гъулан вакил Зейнудин Фятягьовди гъидикIдар ву. Шиърарин цIарариъ улихьдин чIалнан девлет ва багьалувал, инсандин ислам диндихьна вуйи рафтар улупура.

 

Фятягьов Зейнудин Аьбдулфятягьович 1930-пи йисан 30-пи майди Табасаран райондин Хюлюгъ гъулаъ бабкан гъахьну. Дугъан адаш Аьбдулфятягь Хюлюгъна маллавал апIуз ва аьраб чIалнан илмин дарсар кивуз Зюрдягъ гъул’ан гъафир вуйи. Аьбдулфятягь аба ургуб ражари ликри гьяждиз гъушур ву. 1936-пи йисан думу нубатнан ражари гьяждиз рякъюъ учIвнайир, рякъ’ан хътакуру ва, хулаз гъурукьубси, учв гъи йикIруваликан мялумат тувну, чан хликк ккайи маллйир ва чахь урхурайи мутялимар хъади гъюз гъитру. Гьадму йигъан хябяхъган Аьбдулфятягь аба кечмиш гъахьнийи. Адаш кечмиш шлуган, Зейнудин халуйин йирхьуд йистIан дайи. Амма Зейнудин чIалнахъна дурчуз хъюгъюбси, адашди дугъаз гъудгнин чIалар, аятар улупури гъахьну, ва адаш йикIруган, дугъаз саки вари Кьур’ан кIваъланди аьгъяйи.

Гьадму йисарихъанмина Зейнудин халура диндихъ хъайи кас ву. ГвачIиндин гъудган апIуз гъудужвур, думу шиърар дикIури кьаназ гъузуйи. Дугъан саб кьадар шиърар гъудургну, хъа хайлиндар инснарин мелзниин ал.

Зейнудин халуйи чан уьмур ТинитI гъулан вари Дагъустандиз машгьур «Рубас» совхоздиъ лихувализ бахш гъапIну. Учв кечмиш шлу йигъ дугъура, чан адашдиси, гьисс гъапIнийи. Учв йикIру йигъан дугъу варидариз насягьятар тувнийи ва васиятар гъапIнийи. Дурарикан саб чан бай Аьбдулфятягьдиз бахш гъапIуб ву. Зейнудин халу 1995-пи йисан декабрин 13-пи йигъан рягьматдиз гъушну.

 

Пис нефс

 

Фунуб дупну, фунуб гъибтза?

Ихь пис нефснакан кIуруза.

Сар Аллагьди ухьуз гьау

Чан дугъри рякъкан пидиза.

 

Мигъидикьан зат алверигъ,

Касиб-кусубрин жибаригъ.

Сар Аллагьди увуз кIура:

МапIангьа нефснахъди гъиллигъ.

 

Нефснахъ хъпехъиш, адрабцIур ул,

Дере абцIну гъабхьишра пул.

Аллагьдикан миж кадабтIну,

Гашʼвалиъ миипан яв фун.

 

Адам абин зурʼят* вухьа,

Ибрагьимдин миллет вухьа,

Шюкюр ибшри сар Аллагьдиз,

Мугьяммадин уммат вухьа.

 

Пейгъамбарин гьякь шариаьт

Дюзди гъайибх гьарсаб сяаьт.

Сар Аллагьди туву буйругъ

Бегьем апIин, зигну зегьмет.

 

Гьаму дюз рякъ хлиъ дибисну,

Футнайихьан мелз гьадабгъну,

Сар Аллагьдиз икрам апIин,

Йишв-йигъ кьамкьариин дусну.

 

Ухьуз важиб ву хьуб гъудган,

Уву дидхьан зат мегьерган,

Сар Аллагьдикан ккун апIин,

Азад апIуб гуннагьархьан

 

Мукьан ганаз гъапундашра,

Иблисдин юлдаш гъахьнушра,

Сар Аллагьдиз табигъ духьну,

Туба апIин, гъафил вушра.

 

Закъум фу ву дупну, гьерхиш,

Жегьеннемдин гьар ву, имиш

Аллагьдихъ хътругъру касарин

Хураг вуки дидин йимиш.

 

Уву фикир гъапIиш бегьем,

ЦIихьан уьбхюрва яв гьендем.

Сар Аллагьдиз инкар духьну,

Яв макан мапIан жегьеннем

 

 

Гъафну заварилан калам,

Дугъри рякъди гъахуз аьлам.

Сар Аллагьди дюзмиш гъапIну

Лавгьюл мягьфуз* ва калам.

 

Иблис ярхла дапIну увхьан,

Аьшкьниинди урх му Кьур’ан

Аллагьдиз игьдикьат* гъашиш,

Иншаллагь, шул женнет макан.

 

Аятариъ мапIан гъалатI,

Женнетдин рякъюъ а СиратI.

Аллагьдин рягьматдикк гъахьиш,

Гъи ихь зегьмет даршул барбатI

 

КIулин чIартIан ккуруди а,

Ханжлин мурзтIан учIруди а.

Хъа Аллагьдин хъюлакк ккахъиш,

КIанакк зурлу жегьеннем кка.

 

Шиърар дикIуз ашукь дарза,

Насигьятчи аьлим дарза,

Аллагь кIваъ айи касариз,

Хил дибисну, юлдаш вуза.

 

Гъурхиган хуш шлударра шул,

Зат рази даршлударра шул,

Аллагьдин ччвур гъеебхьиган,

Чан маш илтIибкIрударра шул.

 

Дурарин тай уву махьан,

Аькьюл дубгъ аькьюллурихъан,

Аллагьди ухьуз хил дивур,

СиратI гъядлан улдучIвруган

 

Дивиганра мизам-терез*,

Лал хьуз мигъитан зирек мелз,

Сар Аллагьди думу йигъан

Кьабул апIиди ихь эрз*.

 

Редакцийиъ айи юлдшар,

Ачухъ апIинай ичв машар.

Сар Аллагьдин рякъюъ гъузну,

Йихьай дугъан дугъри гъушар.

 

БикIай газатдин машарик

Кабсрубси юкIварик, фагьмик,,

Урхай учву, сар Аллагьдин

Фу каш дерин китабарик

 

Зейнутдин ву бикIурайир,

Гъапдихъ духьнайир мунтазир*,

Аллагьдин рягьматдикк ккахъиш,

Ужуб шул варидарин аьхир.

 

1994-пи йис

 

 

 

Васият

 

Абин сар бай Аллагьдиз ву аманат,

Минаси гъач, кьюб гаф пуза васият.

Дюнʼя-аьхират вуз ккундуш саламат,

Гъудган апIин, гъудгнин кьяляхъ Кьур’ан урх

Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх.

 

Дюнʼя халкь гъапIну Аллагьди фанади,

Инсанарра, жинарра чаз лукIар вуди,

Мягъян дюн’яйилан Аллагь аьгъдарди,

Гъудган апIин, гъудгнин кьяляхъ Кьур’ан урх

Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх.

 

Фу шулушра къиямат йигъан, дидиъ

Ургуд завар, ургуд жиларин ариъ -

Вари дурар дибикIна Кьур’андиъ

Гъудган апIин, гъудгнин кьяляхъ Кьур’ан урх

Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх.

 

Гъудган вуки ислам диндин сабпи шартI,

Гъудган дархьиш, гьарсаб ляхин шул барбатI.

Гиран мапIан, миккибхан зат му яв кIантI,

Гъудган апIин, гъудгнин кьяляхъ Кьур’ан урх

Бисми дапIну, абайиз саб кьулгьу урх.

 

Ислам дин ву вари динарин аьхю шагь,

Думу рякъюъ айирикан рази шул Аллагь.

Сифте гъибикIубра вуки бисмиллагь

Бисми дапIну, Кьур’андикан саб аят урх,

Гъудган дапIну, гъудгнин кьяляхъ дюаь урх.

 

Лиг, аьзиз бай, му дюн’яйин угъушнар

Мугьяммад умматариз дарки хас лишнар...

Кундуш увуз рякъюз женнетдин гъушар,

Гъудган апIин, гъудгнин кьяляхъ Кьур’ан урх,

Бисми дапIну, Аллагьдин саб аят урх.

 

Му дюн’яйиъ гизаф уч мапIан девлет,

Аьхиратдиъ дугъаз даршулда женнет.

Дугъу чан пай мушваъ гъадабгъну, гьелбет,

Дюн’яйин девлетар уву ккун мапIан,

Аьхиратдиъ женнет уву рад* мапIан.

 

Пейгъамбарихъанмина вуйи бару

Буш мапIан гъи яв улихь гъушу далу,

Яв арха ву ислам диндиъ гьюрматлу.

Яв архайин гьюрмат уву ис мапIан,

Дурарин рякъ увлантина кьатI мапIан.

 

Дюн’яйиин милицан зат фурслуди,

Аьхюр-бицIир, гъул-жамааьт аьгъдарди,

Дийигъ, гьарган арайиъ гьюрмат ади,

Увуз алахьу йитимар ккун апIин -

Увуз айибдикан саб кьацI пай апIин.

 

Багахь шула му йиз дюн’яйин аьхир,

Хъана ухьу чIиви апIиди, якьин.

Кюмек адар абйир-бабар-дустарин,

Аллагь душваъ варидарин диван шул,

Уву гъапIу аьмаларин гьисаб шул.

 

 

Мугьяммад ву вари пейгъамбрарин печать,

Аьбкъин уву гьарган дугъаз салават,

Чан умматдиз апIур дугъу шафааьт.

Шафааьт апIуб уву дугъкан ккун апIин,

Улдугъуз увуз СиратI гъяд женг апIин.

 

СиратI гъядун гизаф вуки ярхишин,

Гунгьарин гъагънанра мапIан аьхюшин

Терезди ерциди иставут-тум гъагъишин

Мизан терездихъ уву аьжуз махьан,

Умматарин арайиъ мягьрум махьан.

 

Машгъул йихь саб ужуб ляхин-кеспниин,

Гьяким гъахьиш, мииливан лик дюдниин,

Ихтибар-хъугъвал мапIан зат дустриин -

Дустар увуз сифте кIулиъ ужи шул,

Аьгъю апIин, аьхир кIулиъ душман шул.

 

Лиг, мурад бай, му дюн’я саб мутму дар,

Дюн’я хьади фиргъявунра гъушундар,

Дюн’я иблисдин дустразтIан тувундар.

Вара-вара му иблисдин дуст махьан,

Гьавиайи жегьеннемдин кIанаъ гъаркI

ма хьан.

 

"Табасарандин нурар" газатдиан

 

Фатахов Зейнутдин

2026-02-01 (Шябан 1447 г.) №2.


Сугьюриъ уьл ипIбан дережайикан

Сугьюриз гъудужвуб, сигьриндиккна уьл ипIуб - мурар ушв бисувалин суннатарик кахьри айидар ву. Саб бицIи тикисибкьан фукIа гъипIиш, суннат тамам гъапIу гьисаб шула. Эгер фукIа ипIуз ккунди адаш, гъудужвну, шидкьан убхъуб ужи ву.   Ибну Гьиббандихьан вуйи гьядисдиъ дупна: «Учву сугьюриз...


Халкьдин гъайгъушнаъ хьидихьа

Рубас гъулан имам Ризван Гиреевдихъди интервью   Ассаламу аьлайкум, аьзиз ватанагьлийир! Ихь газат урхурайидар имамарихъди-аьлимарихъди таниш апlуб давам апlурахьа.   Ухьуз аьгъюганси, Гурихъ гъул аьлимариинди, шейхариинди машгьур ву. Душваъ гъахьи аьлимари, саб ихь Табасарандиъси,...


Тагьажуд гъудгнин заанваликан

Тагьажуд – хъитlирхбандин гъудгниъ кьяляхъ сацlибкьан нивкl апlбалан кьяляхъ гвачlниндин гъудган хьайиз апlру суннат гъудган ву.   Тагьажуд суннат апlру вахт Тагьажуд гъудгнин вахт гвачlниндин гъудгнин вахт улубкьайиз ву. Нивкl фукьан вахтна давам гъабхьишра, эгер гвачlниндин гъудгнин...


Гирами Рамазандин ваз

Гирами Рамазандин ваз. Му вахт Аллагьу Тааьлайи инсанариз вари вазарин арайиан заан дапIну дебккнайиб, ужувлан ляхнариз артухъди саваб туврайиб ва саб вазлин муддатнаъ мусурмнари ушв бисуз улупнайиб ву.   Гьар йисан му гирами ваз багахь шлуган, ихь газат урхрудариз гирами ушварин вазлиъ...


Лайлат уль-Кьадр – му гирами йишв ву

Гирами йишв «Лайлат уль-Кьадр» Аллагьу Тааьлайи ихь умматдиз тувнайи хусуси пешкеш ву. Гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Лайлат уль-Кьадрин» йишв агъзур вазтIан зиина ву.   Хъа Муслимдихьан ва Бухарийихьан вуйи гьядисдиъ гьамцира дупна: «Фуну кас гьадму...