Читинвалариъ хьуб

Читинвалариъ хьуб

Кьасумов Амир Мирзаевич, Жулжагъ гъул.

Дагъустан Республикайин культурайин лайикьлу работник (2004 й). РФ-йин журналистарин Союздин член (2005 й). РФ-йин уьмуми образованияйин лайикьлу работник (2006 й). РФ-йин президентин грантдин сагьиб (2009 й). РФ-йин мялимарин устадвалин бина конкурсдин дипломант (1 степен, 2017 йис.)

Пис душман

Кьюред гъардшар:
Муаз, Муав –
Хъергну айи
Абу-Джагьлихъ.
Магьа хъуркьу
Ва Муазди,
Йивну гъилинж,
Ккадабтlну лик
Абу-Джагьлин.
Хъа кьяляхъ бай 
Имран хъайи,
Къадми яракь
Гъиву дишла,
Ва хил хъибху
Муаздинра.
Хъасин дугъу
Чав ктибтнийи:
-Яваш гъабхьи
Гъизгъин дяви,
Ифдин сели
Ккапlна дере,
Гьарай-суза
Ебхьури а,
Эрхну кlулар
А пальмйир,
Яснаъ айи
Гъи табиаьт,
Илтlикlури 
Айи хъюттар,
Убхъуз ккунди
Душмнин ифи,
Завун аьршра
Дубхьна пашман,
Пис духьнайган
Жил`ин инсан.

Чан халкьдиз фярягъюн вуйи

Хъа Абу-Джагьль
Агури а
Ихь Пайгъамбрин 
(Салават ва
Салам дугъаз)
Амриинди.
Аьбдуллагьдиз
Гъидихънийи, 
Дюдниин лик
Иливнийи,
Дибиснайи 
Душмнин сакъал,
Гьяйиф дарди 
Алдабтlуз кlул.
Ва гъапнийи
Аьбдуллагьди:
«Шюкюр ибшри,
Сар Аллагьди
Магьа увуз 
Тувну жаза».
Абу-Джагьли 
Туву жаваб:
«Лап ягъалди
Гъитlирхунва,
Эй марччлихъан».
Чаз пис душмнин
Алдабтlу кlул
Улупиган, 
Ихь Пайгъамбри
(Салават ва 
Салам дугъаз)
Гъапну гьамци:
«Вуйи думу
Фярягъюнсир
Багъри халкьдиз».

Улхуб

Бадр дерейиъ
Гъабхьи дявдиъ
Гъакlну хайлин 
Мусурман чвйир,
Хъа гъийиху
Кьурайшитар
Гизаф вуйи.
Ихь Пайгъамбри
(Салават ва
Салам дугъаз)
Му майтариз
Пис душмандин
Гьамци гъапну:
«Учву узу
Утlурккунчва,
Жарадари 
Гъюрхну узу;
Кучlлях гъапlчва
Учву узкан,
Хъа жарадар 
Хъугъну узухъ».
Ва ирчнийи
Душмнин майтар
Дерин гъуйдиъ.

Насигьят

Ихь Пайгъамбрин
(Салават ва
Салам дугъаз)
 Аьсгьябариз
Ву насигьят:
-Ухьуз уткан
Дюнья тувна,
Душваъ вардихъ
Тямин дапlну.
Думу гьюрмат 
Гъибтну кlваин,
Сар Аллагьдиз
Икрам апlин.
Вахт гъабхьиган,
Ву гъахиди,
Фу ккундувуз,
Я кас инсан?
Уьмру кlуру:
- Фукьан сабур
Тувну авуз?
Вухъди хъача
Учу гьарган
Амриинди
Сар Аллагьдин.
- Аьгьт апlурза
Сар Аллагьдиз,
Вари дугъаз 
Ебхьури а, -
Жаваб туву 
Ихь Пайгъамбри
(Салават ва
Салам дугъаз).

Гучl хьуб
Мекка шагьриз
Гъуш Аьбдуллагь
Мусурмнарин 
Гъалибвалкан 
Хабар хьади.
Мекканлуйир
Хъугъундайи.
Кьурайшитар 
Духьна яваш,
Гъябсиганси
Гъухрягъ лаваш.
Гъийихдархъан
Тувуз кьимат
Ккунди адар.
Эрхна кlулар,
Хюл дипlнайи
Гатариси,
Ва духьну а
Мурар гукlни,
Дардар кабхъну,
Курцlларикси.

Кьюб хабар

Ихь Пайгъамбри
(Салават ва
Салам дугъаз)
Гъалибвалкан 
Хабар хьади 
Мединайиз 
Гьаънийи Зайд
Ва Аьбдуллагь.
Хъа жугьдариз
Шагьриъ айи
Жара хабар 
Дуфну айи,
Гъакlну кlури 
Ихь Пайгъамбар
(Салават ва
Салам дугъаз)
Ва ккадабхъну 
Мусурман дин.
Шагьриз хъуркьган
Ихь Пайгъамбар
(Салават ва
Салам дугъаз),
Шадвалин саб
Гьарай гъабхьи:
-Аллагьу акбар!
-Аллагьу акбар!
 -Аллагьу акбар!
Тебрик гъапlу 
Мурар варди.

Жаза

Пай апlури
Мутму душмнин,
Гьяркатнаъ а
Мусурман чвйир.
Шубуд йигъан
Гъузна мушваъ.
Ихь Пайгъамбри
(Салават ва
Салам дугъаз)
Амур гъапlу:
Йисирарна 
Жара мутму
Гурихьна хуб.
«Сафа» кlуру 
Аят гьапlну
Сар Аллагьди.
Фу апlуруш,
Кайи дидик.
Кьюрин кlулар
Алдатlнийи:
Санур вуйи
Пайгъамбриин
(Салават ва
Салам дугъаз),
Думу гъудгник
Кайи вахтна,
Девейин ниъ
Хъайи рудрар
Илирчу кас;
Тмунур вуйи
Хабарсузди 
Ихь Пайгъамбрин
(Салават ва
Салам дугъаз)
Дюдюх чlюбкьюз
Гьяркат гъапlур.
Гъябкъю вардиз
Амриинди
Сар Аллагьдин
Кьудрат, кьувват
Айиб дикъат
Ислам диндиъ.

Йисирарин гьякьнаан йикьрар

Уч духьнайи 
Аьсгьябарна
Йисирарди 
Дидиснайи 
Кьурайшитар.
Ихь Пайгъамбри
(Салават ва
Салам дугъаз)
Гьамци гъапи:
-Гиран апlуб
Лазим шулдар,
Шлуб чан хьибди,
Йипай, фициб.

Фикир вуш ичв.

Абу-Бакру 
Гъапи гьамци:
- Мурар шулу 
Майил-мадат,
Бисурухьа
Дабтlну кьимат.
Хъана ухьуз
Лазим вухьуз
Яракь, девлет
Душмнарихъди
Дяви апlуз.
Белки, мурар
Гъюр гьякь рякъюз
Амриинди
Сар Аллагьдин.
Уьмар рази
Дайи мициб
Йикьрариин,
Дивра теклиф:
-Аьгъяхьуз, ву
Вартlан кlубан,
Дирбаш эскрар
Кьурайшитар.
Тув ихтияр,
Кlул алдабтlуз 
Багахьлуйин
Гьязур вуза.
Хъа Гьямзайи 
Алдабтlри кlул
Му чан гъардшин.
Аьгъю ибшри
Диндин душмниз
Адруб инсаф
Гьич саризра.
Ихь Пайгъамбри
(Салават ва
Салам дугъаз)
Туву сабур:
-Кьимат дапlну,
Деетурхьа,
Хъа саспидар -
Набалугъар,
Лап касибар -
Кьимат даршра,
Рягьим вуйихь.
Чан язнара,
Абул`аса,
Зейнабдин жви,
Хадижайин 
Чвуччвун байра
Деетнийи.
Кlури шуйи 
Мирасари:
-Жара йихь ву
Зейнабдихьан,
Вуз ккунирсир 
Хуруча хпир.
Азад апlуз
Ккунди жилир,
Зейнабдихь хьа
Уткан гьибар.
Дадайи чаз
Пешкеш вуди
Тувдар сумчриз
Вуйи дурар.
Ихь Пайгъамбрин
(Салават ва
Салам дугъаз)
Аббас халу 
Ву девлетлу,
Тувуз ккундар
Дугъаз кьимат,
Ва гъабхьнийи 
Гьамциб сюгьбат:
-Узуз адар
Дициб девлет.
-Гъизил набши?
Авуз гизаф.
-Увуз дидкан 
Аьгъя наънан?
-Сар Аллагьдин
Амриинди
Аьгъя узуз.
Ихь Пайгъамбрин
(Салават ва
Салам дугъаз)
 Гафариин
Аббас халу 
Мюгьтал гъахьи,
Хъасин дугъу,
Дапlну фикир,
Кьабул гъапlу 
Ихь Ислам дин.

2026-05-01 (Зуль Къаида 1447 г.) №5.


Гьяждин вахт улубкьна

Гьяж апIувал ибадатарикан варитIан кьиматлуб ву, гьаз гъапиш думу жандкиинди ва дакьатариинди апIурайиб ву.   Пайгъамбари ﷺ дупна:   "مَنْ حَجَّ فَلَم يَرْفُثْ, وَلَمْ يَفْسُقْ رَجَعَ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ" Мяна: «Фуну касдира гьяж гъапIиш, эгер думу вахтна дишагьлийихъди сатIи...


Дишагьлийиин заанваликан 10 гьядис

Ислам диндиъ дишагьли заанди дерккна. Мусурман дишагьли, жвуван велед риш, уьмрин юлдаш хпир, дада, чи кIуру ччвурариинди дишагьли лазим вуйи кьадар заан дережайиинди дерккна.   Мисалназ, риш чан адаш женнетдиъ учIвбаз себеб шлу ляхнарикан ву; хпир себеб вуди, дугъан жилирин имандин гьацI...


Кечмиш шлуган, имандихъ мягьрум апIру ляхнар

Инсан гьаму дюн’яйиллан гъягъювал лап читин ляхнарикан ву. Хъа варитIанна читин ляхин вуйиб, эгер инсан ислам диндиъ адарди кечмиш гъахьиш, гьадму ву.   Хъа фу себеб дубхьну инсан му жилилан мусурман дарди гъягъюз мумкин вуш, магьа исихъ улупурухьа: 1) гьярам вуйи бид`аь ляхнарихъди...


Гирами гъурбан машквар багахь шула

Мусурмнарин варитIан асас машквар улубкьура! Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз магьа аьгъзрариинди ихь гьюкуматдиан мусурмнари му гирами машквар Мекка ва Медина шагьрариъ адапIура.   Мусурман касдин кIваъ айи заан ниятарикан ва метлебарикан гьисаб шула. Улихь нумрайиъ гьяждихъди аьлакьалу...


Жигьилар улихь гьауз буржи вухьа

Дюньяйиъ вари гьюкуматарин жигьиларин сабвал хьпан бадали, «День молодежи» кlуру йигъ тасдикь дапlна. Думу йигъ 24-пи апрели къайд апlуру.   Мициб йигъ тасдикь апlбан метлебра жигьилариз асас фикир тувуб ву. Аьхиримжи йисари, жара йишвариъси, ухьухьра Табасаран жигьиларихъди...