Ухьу фужар аьхю апIура?

Гьюрматлу дишагьлийир! Учву веледар аьхю апIруган: «Гьаму учу фужар аьхю апIури айкIан? Гележегдиъ хизан ккебгърудариз чпи фужар шуйкIан? Йиз шуркан фицир хпир, фицир дада шуйкIан? Йиз баликан фицир жилир, фицир адаш шуйкIан?» - кIури фикир апIури шулунчва? Йиз фикриан, ари гьаму суаларикан вахтниинди фикир дапIну ккунду.

Ав, ихь веледари абйир-бабариз гьюрмат апIруган, юкIв шад шулу. Хъа ухьу гьадрари гележегдиъ ккебгъру хизандиъра ислягьвал дубхьну ккуниваликан фикир дапIну ккунду. Гьаз гъапиш, дурар шад гъахьиш, абйир-бабарра шад шул.

Гъийин йигъан лап гизаф хизанар ккадахьура. Хъа ухьуз ихь веледарин, хутларин хизанар ккадахьну ккундинхъа? Ари гьаддиз, бицIивахтнахъанмина веледариз аьхюрин гьюрмат уьбхюз, бицIирихьна рягьимлувал ади хьуз улупну ккунду.

Гьяйифки, саспи дадйири чпин баяриз, лиг гьа уву хпир гъахиган, думу увуз фужкIара шуладар, кIури, чIуру йишвахъна хуз хъюгъру. Эгер увуз кьабулди дарш, утIурккну, жара акъин, кIура. Мицдар гафар дапIну ккундар, ари гьаддиз хизанар ккадахьуваларра артухъ шула.

Му гафар думу шуран терефназ дюз гъюрайинхъа? Учву думу чан абйир-бабарин хул’ан адагъну, думу хпирди тувай кIури, ккун апIури душну, хъа саб бицIиди фукIа кьабул дархьиш, утIуркк кIури шулин?! Хъа яв шуран гьял фициб шул? Увуз яв шурахъдира гьаци духьну ккундунуз? Гизаф дюшюшариъ баяриз дишди тутруву тербияйиан хъасин дурарин хпар дерднаъ шулу.

Гъачай ихь баяриз гьамци улупухьа: уву хурайи швушваз гьюрмат дапIну ккунду, думу чан абайин-бабан хал гъибтну, яв хулаз гъюра ва уву дугъан даягъ вува.

Абу Гьюрайрайи Пайгъамбарин () гафар хура: «Шлин хасият ужуб вуш, гьадму варитIан тамам иман айир ву, хъа учвкан варитIан ужур ичв хизанарихъди варитIан ужуйи аьлакьйир уьрхрур ву». (Ибн Гьиббан, 4176; Тирмизи, 1162)

Жилар чпин хпарихъди ужуйи духьну ккунивалин гьякьнаан гизаф гьядисар а. Хъа гьаз ухьу, дишагьлийири, ихь жили веледариз гьадму ляхнарикан улупурадар. Веледариз тербия тувувал хусуси вуди ихь гъюнариин шулайиб ву.

Узуз йиз бай ужур жилир ва чан веледариз лайикьлу адаш духьну ккундузуз. Дугъу йиз швушваз гиран ктапIури ккундарзуз, дурарин хизандиз лигури шад хьуз ккундузуз. Гьарган кIури шулза, думу дишагьли шлин-вуш риш ву ва дугъахьна гьюрмат улупну ккунду.

Ав, узузра йиз балин уьмур фициб шулуш, аьгъдарзуз, амма узлан асиллу вуйиб вари апIидиза, дугъу чан хпирихьна гьюрмат уьбхбан бадали.

Жилириз чан хпир варитIан багахьлу инсанарикан сар ву. Дугъу му жилирикан веледар хура, дурариз тербия тувра, ипIруб гьязур апIура, дугъахъди шадвалиъра, дерднаъра сатIиди шула.

Саб ляхнин гъаври духьну ккундуки, хпир гъахну кIури, веледарин кIваъ абйир-бабариз хусуси йишв а ва думу йишв сарихьанра бисуз шлуб дар.

Гьацира ихь шубарин жилариканра сакьюдар гафар пуз ккундузуз. Дурарра шлин-вуш баяр ву. Дугъан дадайизра чан балихъди ужуйи, думу марцци палат алабхьну утканди рякъюз ккунду, хулаъ гьарган марцциди, ипIруб гьязур апIури рябкъюз ккунду.

Гьяйифки, гъи швуваз туврайи риш гизаф ляхнарихьна гьязурди адар. Гизафдариз фукIара апIуз аьгъдар хизандин ляхнарикан, хъа саспидаризсана аьгъдруб аьгъю апIузра ккундар. Хъа ухьуз ихь хизандиъ дицдар швушвар ккундинхъа? Ваъ!

Йиз фикриан, бай вушра, риш вушра, дугъаз яваш-явашди вари ляхнарикан улупну ккунду: ипIруб гьязур апIуз, ккурттар урччуз. Хпир иццру хьузра мумкин ву, гьадмуган думу ляхнар апIбан бадали, бицIидариз лигбан бадали.

Ислам диндиъ дишагьли заан дережайиз за дапIна, хъа гъи дишагьлийи апIурайи гизаф ляхнар апIуб думу важиб дар. Амма ляхниан бизар духьну, иштар кади дуфнайи жилир гъяркъган, ухьу кIурадархьаки: «Яв уву гьязур апIин, узура бизар духьназу». Гьаз гъапиш, дугъу гъазанмиш чаз сариз апIурайиб дар, думу хизан уьбхюз кIури лихура.

Ужур дишагьлийик ужувлан ляхнарра гизаф шулу. Фици жилир лихури, зегьмет зигури рябкъюраш, гъит хпирра чалишмиш йихьри, думу хулаз гъафиган, уччвуб гаф апIури, ицциб хураг гьиври.

Жилирина хпири чиб-чпи рази ктауз чалишмиш духьну ккунду ва имбу ляхнариъра Аллагьу Тааьлайиина таваккал дапIну ккун.

Гьюрматлу абйир-бабар! Гъачай ихь язнйирин ва швуварин терефназди жвуван веледарихьнаси лигухьа. Гьаци гъабхьиш, ихь арайиъра, дурарин арайиъра аьхю гьюрмат шул. БицIивахтнахъанмина веледариз уьмриъ фицдар читинвалар алахьураш, фициб имтигьян шулаш ва фици сабур апIури дурар вари ккаъну ккундуш, хабар тувхьа. Саб ляхнихьнара гьязурди адру касдиз саб дупну читинвалар алахьган, ари гьадмуган кми-кмиди хизанарра ккадахьуру, веледарра чIиви абйир-бабарра хъмиди йитим шулу.

Гъит Аллагьу тааьлайи ухьуз ихь хизан заан дережайиинджи уьбхюз, жвуван жилириз гьюрмат апIуз, веледариз ужуб тербия тувуз кюмек туври! Амин!

ХАДИЖА ГРИГОРЬЕВА