Суал-жаваб

Папрусар масу тувувал

Суал: Узу папрусар масу туври шулза, гьадму хай шлу ляхин вуйин, дарш дарин?

Жаваб: Ухьуз аьгъюганси, Ислам динди инсанар гьаму дюн’яйиъра, Ахиратдиъра чIурубдихьан ярхла хьуз улупура. Аллагьу Тааьлайи ухьу сагъди, шадлуди ишри кIура, хъа ухьу сагъ, шадлу хьиди, анжагъ Аллагьди ﷻ ихь улихь дерккнайи къанунар тамам апIури гъахьиш. Ужуб, мянфяаьтлуб Дугъу ухьуз гьялал дапIна, гунагьнануб, чIуруб, зарар тувруб гьярам дапIна. Яни вари ужуб гьялал дапIна, харжибсана кIуруш - гьярам. Гъийин йигъан ухьуз медицинайиан аьгъяхьузки, табакди, думу фициб жюрейин гъабхьишра, инсандиз жандиз зарар тувру. Дупну ккундуки, папрус зигувалиан рак шулу, хъа рак уьзрисана кIуруш, инсан чан аьхирихъна хъаъру. Аллагьу Тааьлайи гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «…жвуву жвув йикIувалихъна махъаанай» (сура «аль-Бакьара», 195-пи аят).

Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна: «Я жвувазра, я тмунуризра зарар тувуз ихтияр адар» (Ибн Мажагь, имам Малик).

Шариаьтдиъ саб тяйин вуйи къайда а: «Вари зарар тувруб гьярам ву».

Йиз хиялнаан, саркьан фикир хъайи касди папрусикан зарар айивал инкар дарапIур. ДумутIанна гъайри, уву папрусихъ тувру пул исраф, яни гьярам шула.

Эгер папрус зигувал гьярам вуш, думу масу тувубра гьярам шула. Хъа, гьяйифки, саспи магазинчйири, папрусар тутрувиш, магазиндиз гъюрудар кам шулич, кIуру себебар агури, гьадму гьярам ляхнихъан ижмиди хъичIихна. Дицдар ксарин иман лап зяиф ву, гьаз гъапиш ухьуз аьгъяхьузки, гьаруриз ризкь туврур Аллагь ﷻ ву, хъа увуз айи ариш-вериш Аллагьу Тааьлайи Чан терефнаан увуз ризкь тувуз дебккнайи себеб ву.

Натижа:

Папрус зигуб ва масу тувуб Шариаьтдиинди гьярам ву. Уву думу масу тутрувишра, Аллагьу Тааьлайи уву ризкь адарди гъидритур. Гьаци вуйиган, гъачай гьярам гъазанж гъибтну, гьялал рякъ ктабгъухьа.

Салон красоты

Суал: Швушвар гьязур апIру салон абццбан гьякьнаан Шариаьтди фу кIура? Душваъ урчIвмар уткан апIуру. Гьациб салон ачмиш апIуз ният айидариз арендайиз йишв тувуз хай шулин?

Жаваб: Швушвар гьязур апIру салон ачмиш апIуз ихтияр а, эгер исихъ хъайи шартIар тамам апIуруш:

1)      Риш салондиъ айиган, думу жара жилариз дяркъну ккундар.

2)      Дишагьлийири чпин аьврат тмуну дишагьлийирин улихь ачмиш дапIну ккундар (ккеркну ккуни йишвар). Мусурман дишагьлийи жара мусурман дишагьлийин улихь хутIнанна кьамкьарин арайиъ йишв ккебкну ккунду. Хъа мусурман дару дишагьлийирин гьякьнаан жюрбежюр фикрар а.

3)      УрчIвмар удудуб хай шулдар, анжагъ дурари уларин рябкъювализ манигъвал тувруштIан ва лап дарцциди рякъюруштIан.

4)      Салондиан удучIвру дишагьлийин макияж ва гь. ж дарапIуб.

Эгер швушвар гьязур апIру салон ачмиш апIуз кIури арендайиз йишв тувбакан улхуруш, гьаму зиихъ улупнайи шартIар тамам апIуруш, хай шулу. Хъа эгер думу касди гьаму шартIар батIил апIураш арендайиз тувури чпин йикьрар чIюбгъюз ва чан йишв кьяляхъ бисуз хай шулу.

Хяларихъан вуйи дюаь

Суал: Уьл ипIбан кьяляхъ хялижвуву хулан эйсийиз фициб дюаь дапIну ккунду? Сари дюаь апIури тмундари «амин» кIури гъахьиш фици шул?

Жаваб: Мусурман касдин эдебвалиинди, хялижвуву эйсийиз ихь Пайгъамбари ﷺ урхури гъахьи дюаь дурхну ккунду: «Гъит ушв дибиснайидари вахт гъабхьиган гьибтри, ичв хураг ужудар ксари ипIри ва гъит учвхъан малаикари дюаь апIри» (Абу Давуд).

Гьаму дюаьра урхуб ужу ву: «Я Аллагь, Уву дурариз тувубдиъ берекет апIин, дурарин гунгьарин аьфв апIин ва дурариз рягьим апIин» (Имам Муслим).

Гьамциб дюаьра урхуз шулу: «Я Аллагь, узуз ипIруб, убхъруб тувдариз Уву ипIруб, убхъруб тув» (имам Муслим).

Хулан эйсийихъан гьамцибра дюаь апIуз шулу: «Я Аллагь, гьаму касдиз чан уьмур лайикь жюрейиинди хъапIуз мумкинвал тув» (Ибну Абу Шайба).

Сари дюаь апIури тмундари «амин» кIури гъахьишра ужу ву, гьаз гъапиш «амин» кIурайирра дюаь апIурайирик мисал ву. Дидиз далил вуди Муса пайгъамбарин Аллагьу Тааьлайихьна вуйи илтIикIуб кIваин апIидихьа. Гирами Кьур’андиъ дупна, Мусайи гъапну: «Я Аллагь! Уву Фараондиз ва дугъахъди хъайидариз му дюн’яйиъ утканвалар ва девлет тувунва! Я Аллагь! Дурари имбудар яв рякълан улдугуз гъитну! Я Аллагь! ТIанкь апIин дурарин девлет ва ижми апIин дурарин юкIвар читинвалар дярякъри гьякьвал кьабул апIуз даршлуганси». Аллагьди ﷻ жаваб тувну: «Ичв дюаь кьабул гъапIунза…» (сура «Юнус», 88-89-пи аятар).

Му дюаь апIурайир Муса пайгъамбар вуйи, хъа Гьарунди «амин» кIуйи, ари гьаци вушра Аллагьу Тааьлайи «ичв дюаь кьабул гъапIунза…» кIура.

Аллагьдиз ﷻ ужуйи аьгъя.

Тувру магьар бицIиб вуш

Суал: «Дишагьлийиз туву бицIи магьариъ берекет шулу, хъа аьхю магьар туву дишагьлийиъ берекет шулдар, кIуру гафар гьякьлудар вуйин?

Жаваб: Суалнан сабпи пай гьякьлуб ву. Сабпи пайнан гьякьнаан Пайгъамбарин ﷺ гафар кIваин апIидихьа: «Дишагьлийик рягьятди лишан кипувалина бицIи магьари дугъан берекетвал улупура» (имам Аьгьмад).

Жара гьядисдиъ дупна: «ВаритIанна берекетнанур, бицIи магьар ча, гъапи дишагьли ву» (аль-Байгьакьи).

Уьмар ибн ХатIабди гъапну: «Магьар артухъ мапIанай. Эгер дид’ан му дюн’яйин адвал ва Ахиратдихьан гучI’вал асиллу вуйиш, Пайгъамбар ﷺ учвутIан улихь хьидийи. Магьар цIиб апIувал сунна ву ва Аллагьу Тааьлайин амриинди бицIи магьар тIалаб гъапIу дишагьлийиъ берекет шул».

Швушв хруган, ясана швуваз гъягъруган Аллагьу Тааьлайи читинвалар алалахьруганси апIинай кIура, гьятта эвлемиш шулайир аьжуз вушра, эгер думу Аллагьдихьан ﷻ гучIрур вуш.

Аллагьу Тааьлайи гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Хпир хътрударин хизан кебгъай, швувахь хьадрудар швуваз тувай, лукIариз хпар акъинай, лукI дишагьлийир швуваз тувай. Эгер дурар аьжузди вуш, никягь себеб дубхьну, дурар девлетлу хьиди. Аллагь ﷻ Чан махлукьатарихьна рягьимлур ву ва варидикан аьгъюр ву» (сура «ан-Нур», 32-пи аят).