Гъудгниъ ракааьтариъ шак`вал гъабхьиган гьапIруш…

Гъудгниъ ракааьтариъ шак`вал гъабхьиган гьапIруш…

Аллагьу Тааьлайи гьарсар мусурман касдиз суткайин арайиъ, гьаруб чан улупнайи вахтна, хьуб ражари гъудган апIуб фарз дапIна. Фарз гъудгнарихьна мусурман касди шлубкьан суннат гъудгнарра гъапIиш, саваб хъанара артухъ шулу.

Фарз гъудгнарин саваб, суннат гъудгнаринтIан, заануб ву, гьеле дурар тамам апIбан къайда варидарин саб вушра. Суннат гъудгнариз вуйи шартIарра фарз гъудгнариндарстар ву.

Гъудган апIуб мусурмнарин асас ляхнарикан вуйивализ лигну, гьарсар касди гьякьлуди, гъалатIар ктарди гъудган апIуз аьгъю дапIну ккунду. Фу ляхнари гъудган батIил апIураш, фицдарикан гъудгниз манигъ’вал аш - варибдикан аьгъю дапIну ккун.

Узу швнуб ракааьт гъапIнийкIан?

Саспи дюшюшариъ жвуву швнуб ракааьт гъапIнийкIан кIури, шаквал ади шулу. Гьаддиз гьарсар касдиз дицдар дюшюшар алахьган, фици духьну ккундуш, фициб къайда аш, гьадмура аьгъяди ккунду.

Ракааьтарин гьякьнаан шак`вал гъабхьи касдиз, ясана чав швнуб ракааьт гъапIнуш аьгъдру касдиз гъудган кьатI апIуз хай шулдар.

ДумутIанна гъайри, дугъу чаз якьинди швнуб ракааьт тамам апIувал аьгъяш, ари гьадму ракааьтарин зиин имбуб аьлава апIуру. Гьамци гъапIган, дугъан гъудган гьякьлуди тамам гъапIуб гьисаб шула.

Эгер гъудган апIурайи вахтна, чав швнуб ракааьт гъапIнуш кIваин апIуз шуладарш, думуган чаз якьинди аьгъяди вуйи цIиб кьадар ракааьтарин тереф бисуру.

Мисалназ, эгер гъудган апIурайирин, чав шубуб ракааьт гъапIнийкIан, дарш юкьуб кIури, шак`вал аш, думуган цIиб вуйиб гьисабназ гъадабгъуру, яни шубуб ракааьт гъапIуб ва юкьубпиб давам апIуру.

Дициб гъудгнин аьхириъ салам тувайиз улихь кьюб сужда апIуру (саждату сагьви). Саждату-сагьви – жвуван ният адарди гъудгниъ гъахьи нукьсанвалар ккеркру суждйир ву.

Абу Саид Аль-Худрийи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Эгер учвкан фужкIа, гъудгниъ чав шубуб ракааьт гъапIнийкIан, дарш юкьуб кIури, шак`валиъ гъахьиш гъит дугъу шак`вал ярхла дапIну, чаз якьинди аьгъю ракааьтарин кьадар бисри, хъасин салам тувайиз кьюб сужда апIри. Эгер гьаци дубхьну, дугъу хьуб ракааьт гъапIнуш, гьаму апIурайи суждйири гъудган чан къайдайиз хибди. Эгер дугъу лайикь вуйиси юкьуб ракааьт гъапIнуш, думуган му суждйир шейтIан ужуз апIрударикан хьиди». (Муслим, 571; Абу Дауд, 1024)

Гьаму кьюб сужда себеб вуди, эгер артухъ ракааьт гъабхьнуш, дурари думу юкьуб ракааьтнахъна хуру, гьаз гъапиш му суждйири, гъудгник гъахьи гъалатIар ктIушвруганси, нукьсанваларра арайиан адагъуру.

Хъа артухъ ракааьтар гъахьундарш, яни юкьуб ракааьт тамам гъапIнуш, думуган му кьюб сужда гъудгниъ гъахьи шак`валарилан хил алдабгъуз ва думу шак`вал ипу шейтIниз ужузвал гьисаб шулу.

Шафии мазгьабдин адлу аьлим, имам Аль-ХатIиб Аш-Ширбинийи чан «Мугъни аль-Мугьтаж» китабдиъ гьамци бикIура:

«Гъудган апIурайирин юкьуб ракааьтнан гъудгниъ чав шубуб ракааьт гъапIнуш дарш юкьуб кIури,  шак`вал гъабхьиш, дугъу сабсана ракааьт аьлава дапIну ккунду, гьаз гъапиш дугъу юкьубпи ракааьт дарапIу гьисаб шула.

Гьацира салам тувайиз улихьна дугъу кьюб сужда сагьви апIуру…».

Мицдар дюшюшариъ сужда сагьви апIуб ужу ву. Эгер думу дарапIиш гъадган батIил шулдар, хъа саваб цIиб шулу. Гьаддиз мицдар дюшюшариъ му суждйир апIуб лап ужудар ляхнарикан ву.

Эгер сарди, ясана жвув имам вуйи вахтна сужда сагьви апIуруш, кIваъ думу суждйир апIуз ният ади ккунду.

Эгер гъудган апIурайириз аьлава апIурайи ракааьтназ за шулайи вахтна чав якьинди юкьуб ракааьт дапIнайиб кIваин гъабхьиш (хъа гьамус учв за шулайиб хьубпи ракааьт вуш), думу дишлади дусру ва «Аттагьият» урхуру. Хъасин салам тувайиз гьаму кьюб суждара апIуру.

Эгер мицдар шак`валар гъудган ккудубкIбалан кьяляхъ фикриз гъюруш, дидкан зарар адар, ва дугъу тазатIан гъудганра дапIну ккундар.

Эгер гъудгнин кьяляхъ жвуву сабуну рукну, ясана ракааьт дарапIуб якьинди аьгъю гъбхьиш, думуган дидкан зарар а. Эгер гъудгнихъан дишлади кIваин гъабхьнуш ва гъудган батIил шлу ляхнар фукIара гъапIундарш, дугъу дишлади гъудужвну гъудган давам апIуру. Хъа гизаф вахт гъубшнуш, ясана дугъу гъудган батIил шлу гьаракатар гъапIнуш, думуган гъудган тазатIан дапIну ккун.

Гъудган апIурайи вахтна мицдар шак`валар дархьбан бадали, шлубкьан кIваъ ихлас ади гъудган апIуз чалишмиш духьну ккунду.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз гъудган ихласниинди, дикъатниинди, Аллагьу Тааьлайикан фикрар апIури кIулиз адабгъуз тавфикьвал туври! Амин!

Мугьяммад Султанов