Жаваб тувуз варитIан читин суал

Жаваб тувуз варитIан читин суал

Гьарсар кас чав гъапIу ляхнарихъан Аллагьу Тааьлайин улихь жавабдар ву. Эгер шликIа, мумкинвалра ади, Дугъан амрар тамам гъапIундарш, ясана гьярам ляхнихьан ярхла гъухьундарш, дицир касдиз Гъиямат йигъан жаваб тувуз читин хьибди.

Сифте инсан жвувхъан, жвуван хизандихъан, хъа жвуван багахьлуйирихъан, хъасин имбударихъан жавабдар ву. Гьаддиз, сабпи нубатнаан, инсан жвуван аьмаларихъан жавабдар ву, хъасин имбударихъан.

Гирами Каламдиъ ва гьядисариъ дупнаки, гьарсар касдихьан гьисаб-суал гъадабгъиди. Инсанди гьарсаб бицIи ляхнихъанра, гьарсаб аьхю ляхнихъанра жаваб тувди. Ужувлан ляхнарихъан саваб хьибди, харжибдихъан - аьзаб.

Сабпи гьисаб-суал инсандин хьибди накьвдиъ ва сабпи суалра: «Агъа фуж вуяв? Дин фунуб вуяв? Учвухьна гьау кас фуж вуйи?»

Риваятдиъ дупнаки: «Инсандихьна кьюр малаик дуфну гьерхди: «Фуж вуяв Агъа?». Дугъу жаваб тувди: «Йиз Агъа Аллагь вуйиз». Хъасин дурари гьерхди: «Дин фунуб вуяв?». Дугъу жаваб тувди: «Йиз дин Ислам вуйиз». Хъа дурари гьерхур: «Учвухьна гьау кас фуж вуйи?». Дугъу жаваб тувди: «Учухьна гьаур Аллагьдин пайгъамбар вуйи». Дурари гьерхди: «думу наънан аьгъявуз?» Думу касди пиди: «Узу Аллагьдин Калам урхури гъахьунза ва гьаддихъ кIваантIан хъугъунза». (Абу Давуд, 4753)

Хъасин гьарсаб аьхю ва бицIи ляхнарихъан инсандихьан Гъиямат йигъан гьисаб-суал гъадабгъур, гьеле думу ляхнарихъан накьвдиъ гьисаб гъадабгънушра кмиди. Гъиямат йигъан сабпи нубатнаан лукIрахьан гьерхру суал дугъан гъудган шул.

Абу Гьурайрайи Пайгъамбарин гафар хура:

إنَّ أوَّلَ مَا يُحَاسَبُ بِهِ العَبْدُ يَوْمَ القِيَامَةِ مِنْ عَمَلِهِ صَلاَتُهُ ، فَإنْ صَلَحَتْ ، فَقَدْ أفْلَحَ وأَنْجَحَ ، وَإنْ فَسَدَتْ ، فَقَدْ خَابَ وَخَسِرَ ، فَإنْ انْتَقَصَ مِنْ فَرِيضَتِهِ شَيْءٌ ، قَالَ الرَّبُ عز وجل : انْظُرُوا هَلْ لِعَبدي من تطوّعٍ ، فَيُكَمَّلُ مِنْهَا مَا انْتَقَصَ مِنَ الفَرِيضَةِ ؟ ثُمَّ تَكُونُ سَائِرُ أعْمَالِهِ عَلَى هَذَا

«Дугъриданна, Гъиямат йигъан лукIрахьан сабпи ражари гьерхру суал дугъан гъудгнарихъан хьибди. Эгер думу ляхин ужу гъабхьиш, имбу чав ккилигурайибра кьисмат шул, эгер думу ляхин ужу дарш, думуган дицир кас пашманвалиъ шул. Эгер дугъан гъудгнариъ нукьсанвалар ади вуш, думуган Аллагьу Тааьлайи малаикариз кIуру: «Лиай гьаму Йиз лукIран суннат-гъудгнар аш, гьадрариинди гьаму гъудгнин нукьсанвалар ктIушвуз». Ари гьамци шулу имбу аьмаларинра» (Тирмизи, 413; Абу Дауд, 864)

Гьамдин кьяляхъ инсанди имбубдихъанра жаваб тувди. Думу Мягьшар чюлилан деетидар, гьаму жилиин чав гъапIу вари ужудар ва харжи ляхнарихъан жаваб тутрувдикьан гагьди.

Ибн Масъудди Пайгъамбарин гафар хура:

لاَ تَزُولُ قَدَمُ ابْنِ آدَمَ يَوْمَ القِيَامَةِ مِنْ عِنْدِ رَبِّهِ حَتَّى يُسْأَلَ عَنْ خَمْسٍ، عَنْ عُمُرِهِ فِيمَ أَفْنَاهُ، وَعَنْ شَبَابِهِ فِيمَ أَبْلاَهُ، وَمَالِهِ مِنْ أَيْنَ اكْتَسَبَهُ وَفِيمَ أَنْفَقَهُ، وَمَاذَا عَمِلَ فِيمَا عَلِمَ

«Гъиямат йигъан Адамдин бали али йишвлан ликкьан алдабгъидар, хьуб ляхнихъан жаваб тутрувди: чан уьмрикан, фици дугъу уьмур хъапIнуш; жигьилвалихъан, фици дугъу жигьилвал гьапIнуш; мал-мутмуйихъан, фици дугъу харж гъапIнуш; ва чаз аьгъюбдикан, фици дидкан мянфяаьт ктабгънуш». (Тирмизи, 2416; Байхаки, «Шу’аб аль-Иман», 1647)

Гьядисдиъ дупнайиганси, инсанди сабпи нубатнаан фарз гъудгнихъан жаваб тувди, эгер думу ляхин ужу гъабхьиш, имбу ляхнарра ужу шул.

Гьамдиан аьгъю шулуки, инсандиз жаваб тувуз Гъиямат йигъан варитIан читниб фарз гъудган шулу, анжагъ гьаму суалнан кьяляхъ имбу ляхнарикан гьерхур. Гьаддиз ухьу фарз гъудгнариз дикъатлуди фикир тувну ккунду ва гъудгнарихъ хъайи суннат-гъудгнаризра фикир тувну ккунду. Гьадму суннат-гъудгнар ихь фарз гъудгнарин нукьсанвалар ккеркрудар ву.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз кIваантIан ва заан марццишниинди фарз гъудгнар тамам апIуз тавфикь туври.

Мугьяммад Султанов