Сугьюриъ уьл ипIбан дережайикан

Сугьюриъ уьл ипIбан дережайикан

Сугьюриз гъудужвуб, сигьриндиккна уьл ипIуб - мурар ушв бисувалин суннатарик кахьри айидар ву. Саб бицIи тикисибкьан фукIа гъипIиш, суннат тамам гъапIу гьисаб шула. Эгер фукIа ипIуз ккунди адаш, гъудужвну, шидкьан убхъуб ужи ву.

 

Ибну Гьиббандихьан вуйи гьядисдиъ дупна: «Учву сугьюриз гъудужвган, штуз саб хумпIкьан апIинай».

Сугьюрин вахт гьацIишварихъанмина ккебгъну, гвачIиндин гъудгниз азан урхру вахтнахьнакьан давам шулу. Хъа гъудгнин вахт багахь шули сюгьюр апIуб, анжах азан урхайиз саб 10-15 дакьикьа ккимиди дибккуб, хъана ужу ву. Ушв гьибтруганра, кьан дарапIди, вахт улубкьубси гьибтиш ужи ву. Ушв таза хурмайихъди, думу адарш, гъеебццу хурмайихъди, думура адарш - штухъди гьибтуб сунна ву. Хурмйирихъди ушв гьибтруриз шубуб хурма итIбиинди гьибтиш ужи ву.

Ушв гьибтруган, гьаму дюаь урхуру:

 «Аллагьумма лака сумту, ва аьла ризкьика афтIарту, ва бика аманту, ва аьлайка таваккалту, субгьянака ва бигьямдика такьаббаль минни иннака анта ссамиуьль аьлим».

Хъа ярхи дюаь урхуз ккунири, гьамци урхиди:

 «Аллагьумма лака сумту, ва аьла ризкьика афтIарту, ва бика аманту, ва аьлайка таваккалту, субгьянака ва бигьямдика такьаббаль минни иннака анта ссамиуьль аьлим. Аллагьумма ззагьаба ззамау, вабталлатиль уьрукьу, ва сабаталь ажру ин ша Аллагьу тааьла. Я васиаьль фазли игъфир ли. Алгьямдулиллагьи ллази ааьнани фасумту. Ва разакьани фа афтIарту. Аллагьумма ваффикьни лиссиями ва баллигъна фигьиль кьияма ва аинна аьлайгьи ваннасу ниямун ва адхильналь жанната бисалам».

Эгер ушв гьибтрудариз ипIруб тувуз мумкинвал адаш, дурариз ушв гьибтуз шид хьади гъюбра гизаф ужувлан ва аьхю савабнан ляхнарикан гьисаб шула. Жара касдиз ушв гьибтуз ужуб тувган, гьаму дюаь урхуру:

 «АфтIара индакуму ссаимуна, ва акала тIааьмакумуль ах’яруль абрар, ва назалат аьлайкумуль малаикату».

Мяна: «Ушв дибиснайидари учвухь ушв гьибтну, ичв тIяаьм ужудар ксари гъипIну ва учвухьна малаикар ис гъахьну».

 

Аьбдулмалик Мягьяммедбеков

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Чиб-чпихьна сабурлувалиинди янашмин йихьай

Адашиз сар хъпебехъру чIуру бай ади гъахьну. Дугъу кми-кмиди абйир-бабариз гиран ктапIуйи. Гьар ражари бали чаз гиран ктапIган, адаш жара хулазди учIвну, душван цIализ ккум йивури гъахьну, гьаци чав сабурнахъна гъюз кIури. СацIиб вахтналан думу цалик ккум йивуз йишв кимдайи.   Саб ражари бай...


Ничlрас гъулаъ цlийи имам

Табасаран райондин варитlан ачухъди ккабалгнайи гъуларикан саб Ничlрас гъул ву. Му гъул жямяаьтдин арайиъ аьхюдарихьна гьюрмат ади, бицlидарихьна рягьимлувал ади янашмиш шулайиб ву.   Рягьматлу Хайирбег халу му гъулаъ имамди вуйи вахтна дарсариз гизаф бицlидар гъюри шуйи. Гъул-жямяаьтдин...


Аьжузвалихьан уьрхюз себеб шлу гирами аятар

Инсанди апIру заан ужувлан ва савабнан ляхнарикан саб гирами Калам урхуб ву. Мусурман касдиз думу урхбан саваб шула, гьеле думу дидин мянайин гъаври шуладаршра.   Амма, эгер урхурайириз дидин мянара аьгъяди, убхурайибдикан фикирра апIури гъабхьиш, дицир касдиз хъанара гизаф саваб ва Аллагьу...


Лукьман пайгъамбрин насигьят

Гьямд ибшри сар Аллагьдиз ﷻ ухьу мусурмнарди халкь апIувализ! Гьюрматлу мусурман гъардшар ва чйир, ухькан гизафдариз ухьу фу бадали халкь дапIнаш кIваълан дубшна. Амма му ухьу асас фикир тувну ккуни ляхнарикан ву. Ихь ватанагьлийириз думу ляхникан кIваин апIбан бадали, Аллагьдин ﷻ амриинди, Лукьман...


Жаназа гъудган шли дапlну ккуниб ву?

Жаназа гъудган мусурмнарин жямяаьтдиин али фарз ву (фарз аль-кифая). Гьаддиз, эгер жямяаьтдин арайиан сар касдикьан жаназа-гъудган алапlиш, имбударилан фарз алдабхъура ва дурариз гунагьра шулдар. Хъа сарикьан думу ляхин дарапlиш, вари жямяаьт гунагьнаъ шулу.   Жаназа-гъудган сар касди апlуб...