АЬГЪЯДИ ККУНДУ
АЬГЪЯДИ ККУНДУ

БицIидар уьрхбаъ себеб шлу 3 дюаь
Гьарсар абана баб веледарин гъайгъушнаъ шулу, дурариз читинвалар дархьбан бадали, дурариин кьаза-балйир улулукьбан бадали. Хъа фагьумлу кас чан чалишмиш’валариъ Аллагьу Тааьлайихьна илтIикIуру, гьаз гъапиш вари Аллагьу Тааьлайин кьудратнаъ айиб ву. Магьа ичв фикриз 3 дюаь туврача. Гьаму дюъйир себеб вуди, Аллагьу Тааьлайин кюмек хьибди, ин ша Аллагь.
Абу Гьурайрайи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура:
ثَلَاثُ دَعَوَاتٍ يُسْتَجَابُ لَهُنَّ لَا شَكَّ فِيهِنَّ : دَعْوَةُ الْمَظْلُومِ , وَدَعْوَةُ الْمُسَافِرِ , وَدَعْوَةُ الْوَالِدِ لِوَلَدِهِ
«Шубурин дюаь кьабул апIувалин шак’вал адар: зулмикк ккайирин дюаь, сефериъ айирин дюаь ва абйир-бабарин жвуван веледдихъан вуйи дюаь» (Ибн Мажагь).
БицIидариз вуйи дюаь №1
Пайгъамбари (), чан хтулар Гьясан ва Гьюсейн уьрхюб ккун апIури, гьамциб дюаь апIури гъахьну:
أُعِيذُكُمَا بِكَلِمَاتِ اللهِ التَّامَّةْ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَامَّةْ وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لَامَّةْ
«Уиҙу-кума бикалимати-Ллягьи-т-таммати мин кулли шайҭIанин ва гьамматин ва мин кулли аьйнин лямматин».
Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Дугъриданна, ичв аьхю абайи (Ибрагьим пайгъамбари) Аллагьу Тааьлайикан Исмаилихъан ва Исгьякьдихъан ккун апIури гъахьну» (имам аль-Бухари)
Къайд: Зиихъ хъайи дюайин сабпи гаф «Уиҙу-кума» (أُعِيذُكُمَا) кьюд жили ксарихъан ккун апIруган ишлетмиш апIруб ву «-кума». Эгер дюаь сар балхъан апIураш, думуган «кума-йин» ерина «-ка» (أُعِيذُكَ) ишлетмиш апIуру. Эгер дюаь жвуван сар шурхъан апIураш, «-ки» (أُعِيذُكِ) ишлетмиш апIуру. Эгер сар-швнур бицIирихъан дюаь апIураш, думуган «кума» дигиш апIуру «кум» аьлава апIбиинди «-кум» (أُعِيذُكُمْ). Хъа эгер саб-шнур шурхъан дюаь апIуруш, думуган «-кунна» (أُعِيذُكُنَّ) ишлетмиш апIуру.
БицIидариз вуйи дюаь №2
Му дюаьйихъди Ибрагьим пайгъамбар Аллагьу Тааьлайихьна илтIикIну чавна чан бай Исмаили Кяба таза алапIбан кьяляхъ:
رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَا ۖ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ
«Раббана важаьлна муслимайни ляка ва мин ҙурриййятина муслиматан ляка ва арина манасикана ва туб аьляйна иннака анта-т-таввабу-р-рагьим»
БицIидариз вуйи дюаь №3
«Иаьнат ат-талибин» китабдиъ шлиз-вуш ва фтиз-вуш ул дархьуз себеб вуйи дюаь хура. Душваъ къайд дапIнаки, гьаму дюаь абйир-бабари чпин веледарихъан урхуб ужу ву кIури:
حَصَّنْتُكَ بِالْحَيِّ الْقَيُّومِ الَّذِي لَايَمُوتُ أَبَدَاً ودَفَعْتُ عَنْكَ السُّوءَ بِأَلْفِ أَلْفِ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللهِ الْعَليِّ الْعَظِيمِ
«Гьяĉĉанту-ка биль-гьяййи-ль-ḱьаййуми-ль-ляҙи ля ямуту абадан, ва дафаъту аьн-ка ссуа би альфи альфи ля гьявла ва ля ḱьуввата илля биллягьи-ль-аьлиййи-ль-аьзим».
Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз му дюъйир ишлетмиш апIуз кюмек туври. Гьамцдар дюъйириинди Аллагьу Тааьлайихьна илтIикIури, ккун апIури духьну ккунду. Гьарсар касди жвуваз ва жвуван веледариз жюрбежюр Аллагьу Тааьлайи, Пайгъамбари ﷺ улупнайи себебариз фикир тувуб лазим ву.
РАМИС САФИУЛЛИН
ШайтIан багахь хьуз манигъвал апIру дюаь
ШайтIан – му инсандин душмнарикан варитIан чIуруб, гьарвахтна инсандихъди шлуб ва гьеле дугъан ифтин табариъра кмиди либцруб ву. ШайтIан, ухьуз аьгъюганси, инсандиз аьхю зарар тувруб, гунгьарихъна хъауз себеб шлуб ва чIуру ляхнарихьна багахь апIруб ву.
. Амма, инсанди Аллагьу Тааьла кIваин апIруган, думу яваш шулу. Хъа дугъу «ауьзу» гъурхган, шайтIан инсандихьан ярхла шулу. Гьамдиан ачухъ шулаки, инсанди Аллагь ﷻ кIваин апIувал дипубси, шайтIан дугъан кIван аьхюр шула ва, жюрбежюр чIуру фикрар ирчри, думу гьякь рякълан улдугуз гъитуз чалишмиш шула. Гирами Кьур’андиъ дупна:
وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمَٰنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ
(Мяна): «Хъа фуну кас Аллагьу Тааьла кIваин апIбахьан ярхла шулаш, дугъахъди хъибтIдихьа гьациб шайтIан, думу шайтIан дугъхьан жара даршлу дуст хьибди» (сура Аз-Зухруф, 36).
Яни дугъахъди дустси шайтIан хьибди, ва думу наана гъягъюрушра, шайтIанра дугъаз юлдаш хьиди. Яваш-явашди шайтIни думу гьякь рякълан улдугуз гъитур ва артухъди гунагьнан ляхнариин машгъул шул.
Гьаци вуйиган, ухьу гьаммишан Аллагьу Тааьла кIваин апIури духьну ккунду, шайтIан ухьхьан ярхла хьуз, дидинна ихь арайиъ сяргьятар хьуз.
Абу Гьурайрайи Пайгъамбарин ﷺ гьядис кIваин дапIна:
إذا نودي للصلاة أدبر الشيطان له ضراط حتى لا يسمع التأذين فإذا قضي التأذين أقبل حتى إذا ثوب بالصلاة أدبر حتى إذا قضي التثويب أقبل حتى يخطر بين المرء ونفسه يقول له اذكر كذا واذكر كذا لما لم يكن يذكر من قبل حتى يظل الرجل ما يدري كم صلى
«Гъудгниз экбер тувруган, шайтIан ярхла шулу, ва экбрин сес деребхьуз кIури, чаан ягъалди чIуру гьава дедебтури гьебгру, хъа экбер ккудубкIган, хъанара багахь шулу. Гьацира думу ярхла шулу, гъудган ккебгъайиз икьамат тувруган. Хъа ккудубкIбалан кьяляхъ хъанара инсандинна дугъан кIван арайиъ шулу ва «гьаму кIваин апIин, тму кIваин апIин», кIури, инсандин гъудгниз манигъвалар апIуру. Диди му ляхнар апIуру, инсандиз чав швнуб рякяаьт апIураш кIваълан гьапIбан бадали» (Муслим).
ШайтIан жвувхьан ярхла хьуз кIури урхру дюъйир, азкарар гизаф а. Гьацдар дюъйирикан сабдикан Абу ТIагьяйи кIваин дапIна. Сар касди Аьбдуррагьман ибн Гьянбашдихьан гьерху:
كَيْفَ صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ كَادَتْهُ الشَّيَاطِينُ ؟ ، قَالَ : جَاءَتِ الشَّيَاطِينُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنَ الأَوْدِيَةِ , وَتَحَدَّرَتْ عَلَيْهِ مِنَ الْجِبَالِ وَفِيهِمْ شَيْطَانٌ مَعَهُ شُعْلَةٌ مِنْ نَارٍ يُرِيدُ أَنْ يُحَرِّقَ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُرْعِبَ مِنْهُ ؟ ، قَالَ جَعْفَرٌ: أَحْسَبُهُ جَعَلَ يَتَأَخَّرُ , وَجَاءَ جِبْرِيلُ فَقَالَ : يَا مُحَمَّدُ , قُلْ ، قَالَ: وَمَا أَقُولُ ؟ ، قَالَ: قُلْ: أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ الَّتِي لا يُجَاوِزُهُنَّ بَرٌّ وَلا فَاجِرٌ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ وَذَرَأَ وَبَرَأَ , وَمِنْ شَرِّ مَا يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَمِنْ شَرِّ مَا يَعْرُجُ فِيهَا , وَمِنْ شَرِّ مَا ذَرَأَ فِي الأَرْضِ وَمِنْ شَرِّ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَمِنْ شَرِّ فِتَنِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمِنْ شَرِّ كُلِّ طَارِقٍ إِلا طَارِقًا يَطْرُقُ بِخَيْرٍ يَا رَحْمَنُ ، قَالَ: فَطُفِئَتْ نَارُ الشَّيَاطِينِ وَهَزَمَهُمُ اللَّهُ
«Пайгъамбарихьна ﷺ шайтIнар гъафиган, дугъу фу гъапIну?» Аьбдуррагьманди гъапну:
«Пайгъамбарихьна ﷺ жюрбежюр йишвариан шайтIнар гъафну, дагъларилан, дерйириан, ва дурарин арайиъ хилиъ цIа дибиснайибра айи, ва дугъаз дидихъди Пайгъамбарик ﷺ цIа кипуз ккунди гъабхьну. Дурар гъяркъган, Пайгъамбар ﷺ кьяляхъ хьуз хъюгъю. Гьадму вахтна Жабраил малаик ис духьну, гъапи: «Я Мугьяммад, йип!» Пайгъамбари ﷺ гьерху: «Фу пуза». Жабраили гъапи: «Йип:
أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ الَّتِي لا يُجَاوِزُهُنَّ بَرٌّ وَلا فَاجِرٌ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ وَذَرَأَ وَبَرَأَ , وَمِنْ شَرِّ مَا يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَمِنْ شَرِّ مَا يَعْرُجُ فِيهَا , وَمِنْ شَرِّ مَا ذَرَأَ فِي الأَرْضِ وَمِنْ شَرِّ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا , وَمِنْ شَرِّ فِتَنِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ , وَمِنْ شَرِّ كُلِّ طَارِقٍ إِلا طَارِقًا يَطْرُقُ بِخَيْرٍ يَا رَحْمَنُ
«Ауьзу бикалиматиЛлагьи т-таммати л-ляти ля южавизу-гьунна баррун ва ля фажирун мин шарри ма халакьа ва зараа ва бараа, ва мин шарри ма янзилу мин ас-самаи ва мин шарри ма яъружу фигьа, ва мин шарри ма зараа фи ль-арзи, ва мин шарри ма яхружу мингьа, ва мин шарри фитани л-лайли ва н-нагьари, ва мин шарри кулли тIарикьин илля тIарикьан ятIрукьу би-хайрин, я Рагьман!»
«Я прибегаю к совершенным словам Аллаха, возвыситься над которыми (пойти против которых) не в силах ни праведный, ни нечестивый, от зла того, что Он сотворил, создал и сделал, и от зла того, что нисходит с небес, и от зла того, что восходит к ним, и от зла того, что Он создал в земле, и от зла того, что выходит из нее, и от зла искушений ночи и дня и от зла всякого приходящего, кроме того, кто приносит с собой благо, о Милостивый!»”
Думуган Аллагьу Тааьлайи шайтIнарин цIа ктIубшвну ва вари тIанкь гъапIну» (ТIабарани).
Анасдихьан вуйи Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна:
مَنْ قَالَ يعنِي إذا خَرَج مِنْ بيْتِهِ : بِسْم اللَّهِ توكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ ، ولا حوْلَ ولا قُوةَ إلاَّ بِاللَّهِ ، يقالُ لهُ هُديتَ وَكُفِيت ووُقِيتَ ، وتنحَّى عنه الشَّيْطَانُ
«Фуну касди хул’ан удучIвруган гъапиш:
بِسم الله تَوَكّلْتُ على الله وَ لا حول و لا قُوة إلاّ بالله
«БисмиЛлагьи таваккальту аьлаЛлагьи ва ла гьявля ва ла кьуввата илля би-Ллагь»
«Бисмиллагьи, Аллагьдиина ﷺ таваккул апIураза, ужуб апIуз, харжиб гъибтуз Аллагьдин ﷺ кьувватнииндитIан шулдар», дугъахъди малаикари кIур: «Уву вари чIурубдихьан азад хьидива, уву уьрхиди, ва уву гьякь рякъюъ ава» (Абу Дауд).
Гьацира шайтIнарин зарарнахьан уьрхюб ккун апIури «Аят аль-Курсий», «Фалакь», «ан-Нас» сурйир урхуб ужи ву. Эгер инсан гьарган гъудгнин дижикIну шулуш, ари гьадмура себеб вуди, шайтIнар ярхла шулу.
Дупну ккундуки, урхру дюъйир кIваантIан, Аллагьу Тааьла кIваин апIури, дурхну ккунду. Ухьу фициб дюаь гъапIишра, жвув уьрхюрайиб дюаь дар, хъа Аллагьу Тааьла ву. Дюаь ухьуз дебккнайи себеб ву. Гьаддиз дюаь урхруган, Аллагьу Тааьлайихьна кIваантIан илтIикIну ва анжагъ гьадгъукан ккун дапIну ккунду.
Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьхьан инсандин варитIан чIуру душман шайтIан ярхла апIри ва гъит ухьу Чан амрарихъди гъягъру агьларикан апIри.