Женг

Инсандиз варитlан марцци, гьякьлу женг учв чаин гъалиб хьувал ву (гьядис).

Бай даршиш, ччвурра иливурдар, аьгъяхьуз. Мутму-шейъ адру йишв’ан фукlара удубчlвурдар. Ухьуз мялум вуйиганси, жилин зиин нефесна фикир хъадарди, чlиви рюгь тувну саб шейъра халкь дапlнадар.

Зурба филар, асланар, ккунш уларизра дярякърукьан жвилли гьяшаратар - гьарсабдиз чаз хас вуйи нефсра а, фикирра. Му кьюб шейънан эвез гьич сабдихьанкьа ккун апlурира адар. Гьаму кьюб шейъниинди халкь дапlнайикьан жанлу аьламди яшайишра дебккра ва дугъмиш хьувалра шула.

Текрар: Аллагьу Тааьлайи гъапну (мяна): «Эй инсан! Уву анжагъ йиз къанунарихъди дюзди гъарах, ва Узу апlурайибси апlидива ва пидива: Уву гъапибсира хьибди, ва гьякьикьатра гьаци ву». Яни, эгер инсан тамамила чан уьмриъ табиаьтдин къанунарихъди дюзди гъягъюри гъашиш, дугъан аман гьяракат Аллагьдин амрарихъди дюзди гъиди ва дугъу гъапибси, ккун гъабхьибси хьибдира ву.

Аллагьу Тааьлайин му табшуругъар нефснан ва фикрин кюмекниинди тамам апlузра шулинхъа? Дугъу Чан вари табшуругъар кlули гъахру саягънан мумкинвалра тувну, инсандин къанажагъдиъ аькьюл дебккна. Гьаму аькьвлин мянайиинди инсаниятдин эркег-диши жам хьувалин гьяракатар ккеркну гьитlикlна. Инсандин дугъмиш хьувал жара гьяйванатаринси даргъуз гъитрадар. Хизан-кюлфет идара апlбан, тялукь вуйи ксариз дюз вуйи тербия тувбан жавабдарвал инсандин улихь марцциб ва мяналу вуйиб кьатl’иди дебккна…

Жан алибкьан шей`арин уьмур саб ражну ккебгъну ккудубкlиди, хъа инсандин уьмур дици ваъ. Чав тувнайи мубарак къанажагъдин-аькьвлин эвез Гъиямат йигъан - кьюб кlуру уьмрин эвелиъ - Аллагьу Тааьлайи инсандикан ккунра апlиди. Аллагьу Тааьлайи Чан яратмиш’валариан ухьуз ашкар дапlнайиб анжагъ яшайиш бадали фу лазим вуш, сяргьятламиш дапlнайи саб зарра ву. Яшайишдихьна вуйивализ нефс, яшайишдиъ лазим вуйи терефар-шартlар агувализ фикир гьаму кьюбиб шей`арин гьюкумра чаина гъадабгъну, дурар дюз вуйи къайдайиинди ишлетмиш апlбаз инсандиз аькьюлра тувна. Гьаму саб гьялкьайиъ, цlиб вуйи мудатнан уьмриъ, Чан кюллу мушкилатарин шилнаъ ахъбаз, илмиинди жюрбежюр месэлйир гьял апlбаз ва гьямд-санайиинди Чаз гъуллугъ апlбаз, инсандиан удудукьру гьякьикьат биналамиш дапlнайи къайда-къанун Аллагьу Тааьлайи Чахьан жилариина Кьур’ан гьапlну ва ихь арайиъ дебккну.

Ухьу дярябкърайи ва бисуз даршлу, улупуз ва шиклиз хуз даршлу къанажагъдикан улхури ахьа. Гьелбетда, мициб жавабдарвалихьна вуйи къайд апlбар гизаф гъагъидар, тамамила ачухъ апlуз даршлудар ву.

Аькьюл, нефс, фикир! Гьаму шубубди (шейъ гьисабнаъ ади) инсан бахтлура апlура, бахтсузра, гьаму шубуб шейъну инсан аькьюллура апlура, деллура. Гьаму шубуб шейъну инсан Аллагьдин Рягьимнаккнара хъаъра, жазайихьнара зигура - яни гьаму шубуб шейъну дюнья ккебгърира ву, ккидипурира.

Акьвлин терефназ Аллагьудихьан ﷻ вуйи табшуругъарси, Пайгъамбарин ﷺ гьядисарин теклифарси, нефсназ шейтlни хъана учlруди, аькьвлин терефар чlур апlбан тясирлувал тувра. Натижайиъ инсандин къанажагъ гьамрарин женгну убхьури дебккна. Мура Аллагьдин ﷻ Чан амур ву, ухь’ина вуйи имтигьян ву, Чаз гьаци ккун гъабхьну, дигиш апlуз шлу кьувват адар, Думу зурба Падишагь-Агъа ву, хъа ухьу Дугъаз мютlюгъ духьну ккуни Чан лукlар вухьа. Мушваъ ухьу гъавриъ даршлубкьан гъагъи сир фукlара адар. Ккунш гъул, ккунш хал, ккуншсана саб вилаят, душван къурулушдиъ дюз къайда дебккбан ва думу уьбхбан бадали сар аьхюр, саб гьюкум дубхьну ккун шулу. Инсандин къанажагъдиъра саб жюрейин, иллагьки аькьвлин, буйругъ чарасуз лазим ву.

Саб йишвхъанди аькьвли, аьксина вуди гьатлинди нефсну буйругъ тувбиинди фикрин аннамиш’вал кацабхну, мянасузди гъубзри шулу. Фунубдин тясирлувал гъалиб гъабхьиш, инсан гьадинди гъягъидира ву. Аллагьдин ﷻ амур, разивал ужуб терефназ - аькьвлин кьувватназ вуйивал шак-шюгьба адарди тасдикь дапlну ккун шулу. Варитlанна мяналуб гьадму вуки, кьюб тереф чиб-чпиз къаршу вуйи женгниин гьарури гъирагъдилан чаз кюмекназ гьарай апlуру. Ккун дарапlишра, ихь нефсарин гьюссудвалариз шейтlни аьхю вуйи кьувватнан тясир апlура.

Хъа ихь къанажагъдиъ нефсра, фикирра, рюгьра аманат дапlнайи, дурарин жавабдарвалин йикьрарнаъ дебккнайи аькьвлихьан вари удукьру, варидарин гьюкум хлиъ айи Аллагьу Тааьла агуз, кюмекназ дугъаз гьарай апlуз удукьури адар…

Инсан тlиркlура, деъра, ахура, чlурубдиин вая ужубдиин машгъул шула. Гъазанмиш апlури, ипlури-убхъури яшамиш шула, амма гьяракатнак китрайи аькьюл, нефс, фикир рябкъюри адар, дурарин гъавриъ ахъувал читинра дар.

З. Дашдемиров