Кечмиш духьнайир гъидиржанайи кафнигъ руг гьаз гъябхьри шулу?

Кечмиш духьнайир гъидиржанайи кафнигъ руг гьаз гъябхьри шулу?

Суал: Кечмиш духьнайир фаракьат апIру ляхнарин гьякьнаан дустарихъди гизаф суалар арайиз гъюрайич. Йипайчва, саспидари хилиъ руг дибисну гьаддиина сура «Аль-Кьад» (Инна анзальнагьу) урхури шулу ва гьацира, саб кIажук дюаь дибикIну, кафнигъ гъиври шулу. Гьамдин гьякьнаан фу пуз шулу?

Жаваб:

1. Шафии мазгьабдин аьлимари кIураки, ругдиина 7 ражари сура «Аль-Кьадр» дурхну кафнигъ гъябхьиш, Аллагьу Тааьлайин амриинди дицир касдиз накьвдин аьзабнахьан рягьятвал шул.

2. Саб дюаь, Аллагьдин ﷻ ва Пайгъамбарин ﷺ ччвурар дидикIнайи кIаж кафнигъ гъивуз хай шулдар, гьаддик нежес, ясана жара марцци даруб фукIара кубкьур кIури фикир вуш. Эгер чиркишин кубкIрадарш, яни саб бицIи гъабраъ ивраш, дици хай шулу.

Далил:

ذكر الناشري بسند متصل: أن من أخذ من تراب القبر حال الدفن في كفه شيئا منه وقرأ: {إنا أنزلناه في ليلة القدر} سبع مرات ثم وضعه في كفنه لم يعذب ذلك الميت

«Имам Ан-Наширийи далил хураки, эгер шликIа инсан фаркьат апIуз гьязур дапIнайи накьвдиан вуйи руг дибисну, дид’ина 7 ражари «аль-Кьадр» сура гъурхиш ва думу руг кафнигъ гъивиш, думуган Аллагьу Тааьлайин амриинди кечмиш духьнайириз накьвдин аьзаб хьибдар». (Лиг: Гьяшия альБужайрами, т. 2, 587).

نقل عن شرح العباب لابن حجر الهيتمي ويسمى دعاء الأمن من كتبه وجعله في حرز من النجاسة كقصبة أو نحاس ووضعه بين صدر الميت وكفنه أمن من فتنة القبر ولم ير من الملكين المكرمين فزعا

«Ибн Гьяжар аль-Гьайтамийин «Шаргь аль-Убаб» китабдиъ дупнаки, шликIа «аль-амн»(1) дюаь дибикIну, чиркишнар кудруркIуз гъургъушмигъян гъидиржну кафандигъ кечмиш духьнайирин мухриин иливиш, кечмиш духьнайириз накьвдин аьзабнахьан рягьятвалар хьиди…». (Лиг: Сулейман аль-Джамаль, Гьяшия альДжамаль, т. 2, с. 203).

وهو مخالف لهذه القاعدة المعلومة.. وهي أن تنجيس اسم الله ونحوه فيه إهانة له وإهانته محرمة.. إن فرض أن ذلك المكتوب جعل في محل من القبر بحيث أمن عليه يقيناً أنه لا يصيبه شيء من الصديد ونحوه لم يبعد القول بالجواز

«Зиихъ улхурайиб хай шулайиб дар, яни эгер Аллагьдин ﷻ ччвурар, ясана жара гирами вуйидар чиркин апIураш, хай шулдар, гьаз гъапиш думу заанди дебккнайиб исккан апIувалик гьисаб ву. Эгер гьадму дибикIнайибдик чиркишин кудрубкьруб увуз якьинди аьгъяш, думуган хай шулу». (Лиг: Ибн Гьяжар, Аль- Фатава аль-Кубра, т. 1, с. 398).

(1) «Аль-амн» – думу накьвдин аьзабнахьан уьрхюз кIури айи хусуси дюаь ву.

РД-ЙИН МУФТИЯТДИН ФЕТВЙИРИН ОТДЕЛ

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Лукьман пайгъамбрин насигьят

Гьямд ибшри сар Аллагьдиз ﷻ ухьу мусурмнарди халкь апIувализ! Гьюрматлу мусурман гъардшар ва чйир, ухькан гизафдариз ухьу фу бадали халкь дапIнаш кIваълан дубшна. Амма му ухьу асас фикир тувну ккуни ляхнарикан ву. Ихь ватанагьлийириз думу ляхникан кIваин апIбан бадали, Аллагьдин ﷻ амриинди, Лукьман...


Цlийи йисаъ учlвнахьа!

Ассаламу аьайкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Магьа гьижрайиинди 1448-пи йис улубкьна. Мугьяррамдин ваз цlийи йисандин сабпи ваз ву. Му вазлин дахилнаъ гирами Аьшурайин йигъра а. Мусурман касдиз му ваз лап заануб ву.   Гьарсар касди чан ккудубшу йисандин натижйир адагъну ккунду, ва думу йисан...


Жаназа гъудган шли дапlну ккуниб ву?

Жаназа гъудган мусурмнарин жямяаьтдиин али фарз ву (фарз аль-кифая). Гьаддиз, эгер жямяаьтдин арайиан сар касдикьан жаназа-гъудган алапlиш, имбударилан фарз алдабхъура ва дурариз гунагьра шулдар. Хъа сарикьан думу ляхин дарапlиш, вари жямяаьт гунагьнаъ шулу.   Жаназа-гъудган сар касди апlуб...


Табасаран жямяаьт гьяждиъ

Ассаламу аьлайкум, аьзиз халкь. Аьхиримжи йисари гирами жилариина гьяждиз гъягъру табасаран дестйирра духьна. Душваз анжагъ ихь табасаранлуйир дахил шула ва саб хизанси чпин фарз тамам дапну гъюри шулу.   Магьа гьаму йисанра, му дестейиъ 48 кас ади, табасаранлуйир гирами жилариина гъушну. Майдин...


Хизан, хизан…

Ихь аьхю абйириланмина ухьухьна хизан бадали дурубкьнайиб саб ву: эгер увуз хизан уьбхюз ккундуш, читинвалар алахьруган, ккюгъну ккунду ва дурар гьял апlуз чарйир агури ккунду. Гьяйифки, му гафарин вари гъаври адар. Жилири му гафар анжагъ хпиризтlан кайидар дар кlура, хъа хпирисана му гафар жилириз...