ЧIурубдикан фикрар мапIан

ЧIурубдикан фикрар мапIан

ЧIурубдикан фикрар мапIан

Совет гьюкуматдин вахтна адабтIу саб художественный фильмдиъ сар дишагьлийи кми-кмиди кIуйи: «Ужувлан гаф гатдизра кмиди кьабул шулу», ва гьар ражари му гафарикан аьхю мянфяаьт шуйи.

 

Гьаму гафариинди думу дишагьлийи чIурубдихъна гъюрайидар ужувлахъинди илтIикIуйи. Ихь табасаранаринра «Ужуб гафну гъван гъюрдли апIуру» кIуру абйирин мисал а.

Абу Гьурайрайи ужуб гафнан гьякьнаан Пайгъамбарин () гафарра хура:

وَالكَلِمَةُ الطَيِّبَةُ صَدَقَةٌ

 

«Ужувлан гафра садакьа ву» (Бухари, 2989; Муслим, 1009).

Ужувлан гафарикан аьхю мянфяаьт айивалин гьякьнаан гизаф аьлимари дупна ва чIуру гафарикан, чIуру фикрарикан зарарра айиб гизаф дупна. Инсандин ушвниин гьарган чIуруб алди, чIуру гафар кIури, жарар инжиг шлу ляхнар апIури гъахьиш, му ляхнарикан инсандиз чаз аьхю зарар а.

Фициб къайдайиинди гаф апIуруш-апIурдаш, душваъ аьхю мяна а. 1961-пи йисан духтур Уолтер Кеннедийи «гафниинди йикIузра шулу» кIури тасдикь гъапIну. Дугъу ноцебо кIуру эффект ачмиш гъапIну. Латиндиан илтIибкIган, ноцебо гафнан мяна «узу зарар тувдиза» кIуруб ву. Плацебойихъди ахтармиш’валар апIури духтри къайд гъапIнуки, пациентдин фикрар фицдар вуш, ипIурайи дармнин хайир гьаддилан гизаф асиллу ву. Эгер фикрар ужудар дарудар вуш, дугъан жандин гьялларра гьацдар шулу - гьамдиз ноцебойин эффект кIура.

Ноцебойихьан иллагьки дишагьлийиризна кIвак гъалабаллугъ кайи инсанариз зарар а. Магьа ковид айи вахтна, ухьуз гъябкъганси, му уьзриан гизаф инсанар кечмиш шула кIури гъеебхьубси, саб бицIиди кетIерццнайидаринра аьгьвалатар айибтIан пис хьуз хъюгъюйи, хъа дурар гъагъиди айи пациентарихьинди гъапIиган, гьял айибтIан читин хьуз хъюгъюйи, гьаз гъапиш дурариз, гъвалахъ хъайидар фициб гьялнаъ аш рябкъюри, гьаддин тясирнакк ккахъуйи. Гьамцдар мисалар хъанара гизаф хуз шулу.

ДумутIанна гъайри, саспидари интернетдиан саб фукIа урхури, чпи чпиз диагнозарра кмиди диври шулу. Дици хай даршул: гьацдар чIуру фикрар апIури, мумкин ву, яв беденди чав чаз «уьзрар» гъазанмиш апIузра.

Инсандин фикрарилан гизаф ляхнар асиллу ву. Гъачай гьамциб мисалназра лигухьа. Кьюр кас, дурарикан санури тмунурикан лап чIуру фикрар апIуру, хъа тмунурин му касдикан ужудар фикрар ади шулу. Гьамрарин гьял фициб шул? ЧIуру фикрар апIурайирин му фикрарихьна кIваъ гьюсудвалра хьуз хъюбгъру, думу касди фукIа масу гъадабгъиш, ясана дугъан ляхнар ужи шулаш, мунурин кIвак думу бисурдар. Хъасин яваш-явашди му фикрар чIуру ляхнариз илтIикIуру, думу тмуну касдиз чIуруб фици апIуйкIан, гьадгъан ляхнар фила чIур шуйкIан кIури, ккилигури шулу. Гьаз? Гьаз гъапиш му касдин чан юкIв ужуб дар, чIуру фикрари мукь дапIнайиб ву. Гьаддиз дугъаз, тмуну касдин юкIвра чанубсиб ву кIури, гьибгъри шулу.

Хъа тмуну касдин фикир дициб дар, дугъу мугъкан ужудар фикрар апIура, дугъаз му кас ужурси гьибгъра. Дицир касдин юкIвра сагъди гъубзра, фикрарра.

Гьаци вуйиган, гьарсар мусурман касс, чазра аьгъдарди тмуну касдикан чIуру фикрар апIбахьан ярхла духьну ккунду.

ШейтIан, иблис даабхнадар. Дурарин мурад-метлеб мусурмнарин, багахьлуйирин, мирасарин, гъардшар-чйирин арайиъ футна ипуб ву, чIуру фикрар ирчуб ву. Хъа эгер ухьу шейтIнин ва иблисдин рякъ бисрударикан гъахьиш, ари гьадмуган ву ухьуз читинвал ва писвал шлуб.

Эгер яв фагьмиъ гьацдар чIуру фикрар гъахьишра, дурар мелзналан алдаъбахьан мугъаятди гъуз. Аьгъю йибхьки, дурар шейтIнин ва иблисдин ляхнар ву.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз ужувлакан фикрар ва ляхнар апIуз тавфикьвал туври ва чIуру фикрарихьан, чIуру ляхнарихьан ярхла апIри! Амин!

 

Сабир Аьбдуселимов

2026-04-01 (Шавваль 1447 г.) №4.


Ляха гъулаъ цlийи мист

Гирами Рамазандин вазли вари шагьрар-районариъ ушварин вазлиз бахш дапIнайи аьхю серенжемар кlули гъушну. Табасаран райондиъра, варирайондинси, кIул’инди-кIул’инди гъуларинра жямяаьтлугъ ифтарар гъахьну. Гьадрарин арайиъ Ляха гъулаъ вари жямаьтлугъ уч духьну гъубху ифтарра...


Гъиямат йигъ кlваин гъабхьиган Пайгъамбар гьаз гъяаьлхънийкlан?

Гъиямат йигъан вари инсанари чпин ляхнарихъан-аьмаларихъан жаваб тувди. Думу гьациб йигъ хьибди, гьаруриз лайикь вуйи къарар адабгъруб ва адабгъру къарариъра гъалатl даршлуб. Гьадму йигъан вари инсанариз чпи гъапlу ляхнар улупиди.   Гьаму жилиин чав гъапlу ужувлан ляхин, думу фукьан бицlиб...


Суал-жаваб

- Ич гъуландари гьаму йисан ушварин сэъ жилирихьан гьудучlвнайи шураз уч гъапlну. Амма гьадму касдиз рубкьруганси шуладарзуз. Дугъаз Дербент шагьриъ ужуб багьа квартира а, думутlанна гъайри яшайишра гьадму чаш ушварин сэъ тувдаринтlан гизаф ужи ву. Гьаму дюшюшдиъ дурарин ушварин сэъ фици шул? -...


Мистаз гъягъруган

اَللَّهُمَّ اِنِّى أَسْألُكَ بِحَقِّ السَّائِلِينَ عَلَيْكَ وَبِحَقِّ مَمْشَاي هَذَا اِلَيْكَ فَاِنِّى لَمْ أَخْرُجْ أَشرًا وَلَا بَطَرًا وَلَا سُمْعَةً بل خَرَجْتُ اِتِّقَاءَ سَخَطِكَ وَابْتِغَاءَ مَرْضَاتِكَ، فَأَسْأَلُكَ أَنْ تُنْقِذَنِى مِنَ النَّارِى وَأَنْ تَغْفِرَ لِى ذُنُوبِى اِنَّهُ لاَ...


«Ишракь» гъудган

Му гъудган жямяаьтдихъди апIуб суннат дар. Бязи аьлимари «зугья» ва «ишракь» гъудгнар саб ву кIура, хъа аьхю пай аьлимари, «ишракь» гъудган - думу ригъ гьудубчIвбалан кьяляхъ гъудгнар апIуз карагьат вуйи вахт ккудубшган апIру суннат-гъудган ву,...