Мистан вакьф мутмйир гьярамвализ ишлетмиш апIуваликан
Мистан вакьф мутмйир гьярамвализ ишлетмиш апIуваликан
Ассаламу аьлейкум, гьюрматлу ватанагьлийир!
Узуз гьаму бицIи макьалайиъ вакьф фу-вуш ва, думу тамам хьпан бадали, фицдар шартIар аш, гьадрарикан ктибтуз ккундузуз.
Ихь мусурман чвйирин ва чйирин вакьфдихъди аьлакьалу гизаф суалар арайиз гъюри шулу. ИншаАллагь, гьаму макьалайиъ ухьу жикъиди дидкан хабар тувдихьа.
Вакьф апIбан бадали, шубуб шартI а.
Сабпи шартI - вакьф апIуру мянфяаьт ктабгъуз шлу шей`ар, дурар чIур даршлуганси, дурар ккудудукIру саягъниинди. Мянфяаьтсуз шей`ар ва ккудукIру тадарукар вакьф апIурдар. Мисалназ гъадабгъурхьа мукьмар йивру саб алат. Думу вакьф апIуз шулдар, гьаз гъапиш дидик мянфяаьт ктар. Ва гьацира ипIру сурсатар, гьаз гъапиш дурарикан мянфяаьт ктабгъган, дурар гъузурдар, ккудукIуру.
Кьюбпи шартI - вакьф шлиз апIураш, гьадму кас йишв`ин алди ккунду. Эгер бабкан гьеле духьну адру веледдиз вакьф апIуз ккаш, думу кам шулдар.
Шубубпи шартI - гьярам ляхнариз вакьф апIурдар. Мисалназ, ибадат апIри кIури килиса тикмиш апIуз ният ади жил вакьф апIурдар.
Гьацира вакьф апIруган, саб тяйин вуйи вахтназ кIури улулупуб шартI ву. Мисалназ, сад йисазди, кьюд йисазди, йицIуд йисазди вакьф апIурдар.
Вакьф аIурайи мутму гьацира саб фтихъдикIа жарабдихъди аьлакьалу дапIну ккундар. Мисалназ, вазлин аьхириъ, ваяки мягьсул уч гъапIган вакьф апIидиза - магьа гьамци вакьфнан ният вахтнахъди вая жарабдихъди аьлакьалу дапIну ккундар.
Вакьф, гьюрматлу гъардшар, гьадму вакьф гъапIу инсандин шартIариинди тамам дапIну ккунду. Вакьф гьамцдар гафариинди кIуру: узу гьаму шейъ гьаму йишваз, ясана гьаму ляхниз вакьф гъапIза, ясана гьаму жил мистаз вакьф гъапIза. Уьмар асгьябди Хайбар кIуру йишваъ гъабхьи гъазаватдин кьяляхъ чаз гъурубкьу жил вакьф гъапIну.
Вакьф гъапIу мутму масу тувуз, ясана пешкешди тувуз хай шулдар. Амма мистан халачйир масу тувуз хай шулу, эгер дурар чIур шулаш ва гьадрарин хайирлу мясляаьт гьаддиъ вуш. Дурар масу тувну, дурарин кьимат мистаз гъибтру. Ва гьацира, мистаз вакьф гъапIу халачйирси, жара мутмйирра имамдин ихтиярниинди ишлетмиш апIуз кирийихъ (арендайиз) тувуз шулу. Дурар гьацира масу тувуз хай шулу, эгер гьадрарин мясляаьт гьаддиъ вуш, ва гьаддикан мистаз кьиматниинди, ясана жарабдиинди мянфяаьт шулуш.
Ихь суал гьамциб ву: гизаф гъуларин мистариъ рюкьчар-кьулар ва жара шейар ади шулу, дурар жямяаьтдин ляхнариз ишлетмиш апIуз хай шулин-шулдарин? Ухьу улихьна гъапиганси, мистаз вакьф дапIнайи мутмйир-шей`ар жямяаьтдин мянфяаьтназ ишлетмиш апIуз хай шулу, эгер дурар чIур шулдаш, кам шулдаш, ясана ккудукIурдаш. Дурар мистаз вуйи кьиматнахъ ишлетмиш апIуз жарарихьна тувузра хай шулу. Хъа аммаки, гьюрматлу чвйир ва чйир, ихь гъулариъ аьдат дубхьнайиганси, мистан шей`ар гьярам айи сумчрариз, ясана жара гьярам ляхнариз ишлетмиш апIуз туври шулу. Дици апIури гъахьиш, дидкан, гунагьтIан гъайри, жараб адар, яни ухьуз дидин гунагь хьибди. Му, гьюрматлу гъардшар, ухьу кIурахьа, эгер думу шейар-мутмйир мистаз вакьфу дапIнайидар вуш. Хъа эгер дурар мистандар дарди жямяаьтдиндар вуш, думу вакьф шуладар. Жямяаьтди дурар чпиз ккуни ляхнариз, чпин мюгьтаж’валариз ишлетмиш апIуру. Ва гьацира бязи ихь гъулариъ мистан пул жямяаьтдин ляхнариз ишлетмиш апIури шулу. Думу хай шлу ляхин дар! Ва дици дубхьнура ккундар! Мистаз вакьф гъапIу мутму мистаз ишлетмиш дапIну ккунду. Гьяйифки, саспи гъулариъ му месэлайиз фикир туврадар, ва чпиина аьхю гунагь гъадабгъура. Магьа гьаму дюшюшдира ухьуз ихь диндикан лап цIибтIан аьгъдрувал улупура.
Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз гьярамдихьан ярхла хьуз тавфикь туври, гъит ухькан гьарсариз жвуван илмин дережа за апIуз амур апIри! Амин.
