Ариш-веришдиъ натижа хьпан бадали урхру дюаь
Ариш-вериш апIру агьлари, иллагьки думу ляхниъ жюрбежюр хъуркьувалар гъахьидари, ужуб натижа хьпан бадали, гьарган «лихури, лихури ва хъанара лихури» духьну ккунду, кIури шулу…
Ав, ихь метлеб кIулиз удубчIвбан бадали, ухьу дидиз себебра улупну ккунду. Амма, эгер душваъ берекет ва Аллагьу Тааьлайихьан кюмек адарш, гьич сарихьанра фукIара апIуз даршул. Аллагьдин ﷻ амур, кюмек дарди, йиз кьувватниинди гъазамиш гъапIуб вуйиз, кIури гъахьиш, думу аьхю гъалатIнаъ айи кас хьиди.
Аллагьу Тааьлайи гьядисуль Кьудсийиъ дупна: «Эй Йиз лукIар! Эгер учвкан эвелиндари ва аьхириндари, инсанари ва жинари саб йишвахь уч духьну, Узкан фукIа ккун гъапIиш ва Узу гьарури ккун гъапIуб тувиш, дид’ан Узуз айиб, руб гьюлиъ ивну гьадди фукьан шид кам апIуруш, ари гьацибкьан кам даршул». (Муслим, 2577)
Яни Аллагьу Тааьлайи гьарсариз чав ккун гъапIуб тувур, амма Аллагьдиз ﷻ айи девлетнакан гьич сацIибкьана кам шулдар.
Гирами Кьур’андиъ Аллагьу Тааьла лукIариз, дюаь апIури, чакан ккун апIинай, ва ичв метлебар тамам апIурза, дупна: «Ва гъапну Аллагьди: «Ккун апIинай Узкан (дюаь апIури ккун апIинай), ва Узу учвуз жаваб тувдиза (учву ккун апIурайиб тувдиза)»» (Сура «Гъафир», 60-пи аят).
Аллагьу Тааьлайи берекет, кьувват, тавфикь тувбан бадали урхру жюрбежюр дюъйир а. Гьаци вуйиган, фуну касдиз чан ляхниъ берекет, кьувват ва хъуркьувалар духьну ккундуш, Аллагьу Тааьлайикан, дюаь апIури, ккун дапIну ккунду.
Ибн Уьмарихьан дуфнаки, сар касди Пайгъамбариз ﷺ гъапи: «Я Аллагьди Гьаънайир, гьаму дюн’я узхьан ярхла дубхьна ва йигълан-йигъаз хъана ярхла шула». Пайгъамбари ﷺ дугъаз гъапи: «Увуз малаикарин дюаь ва вари Аллагьдин ﷻ махлукьатарин тасбигь гъеебхьундарнуз? Гьаддиланмина дурари ризкь гъадабгъура. ГвачIниндин ахсрар ккивру вахтна урх: «СубгьянаЛлагьи ва бигьямдигьи СубгьянаЛлагьи ль-аьзым, астагъфируЛлагь»
«Аллагьу Тааьла кяфирари кIурубдихьан марцциди ву, гьямд ибшри Аллагьдиз ﷻ, Аллагьу Тааьла кяфирари кIурубдихьан марцциди ву. Думу Аьзим ву. Аллагьдикан ﷻ йиз гунгьарин аьфв апIувал ккун апIураза», ва вари дюн’я увухьна гъибди.
Думу кас душну сацIиб вахтналан хъанара гъафи: «Я Аллагьди Гьаънайир, дугъриданна, му дюн’я йиз терефназди гьаци илтIибкIнуки, му мал-мутму наанди дивруш аьгъдарзуз» (Аль-ХатIиб).
Гьацира Пайгъамбарин ﷺ гьядис Аьйшайи ктибтура:
«Аллагьу Тааьлайи Адам пайгъамбар жилиина алдаъган, думу за духьну Кябайихьна гъушну ва кьюб ракааьтнан гъудган гъапIну. Хъасин Аллагьу Тааьлайи дугъаз гьаму исихъ улупнайи дюаь урх гъапну: «Аллагьумма иннака тааьламу сарирати ва аьлянийяти факьбаль маъзирати, ва тааьляму гьяжати фааьътIини суъли, ва тааьляму ма фи нафси фагъфирли занби. Аллагьумма инни ас`алюка иманан юбаширу кальби, ва якьинан садикьан гьятта аьъляма аннагьу ля юсибуни илля ма катабта ли, ва ризан бима касамта ли»
«Я Аллагь! Дугъриданна, Увуз йиз ашкар ва жини ляхнарикан аьгъявуз, гьаци вуйиган, кьабул апIин йиз аьфв апIувал. Увуз вари йиз мюгьтажваларикан аьгъявуз, узу ккун апIурайиб, узуз тув. Увуз вари узу кIваъ дибиснайибдикан аьгъявуз, йиз гунгьарин аьфв апIин. Я Аллагь, Увкан йиз кIваз рякъ улупру иман ккун апIураза, гьякь аькьида, дид’ан аьгъю шул вари узухъди шлуб яв кьадарниинди шулайиб вуйиваликан, ва уву узуз тувубдиин рази хьувал».
Хъасин пайгъамбари ﷺ гъапну: «Хъа Аллагьу Тааьлайи Адамдиз хабар тувну: «Я Адам! Дугъриданна, Узу яв туба кьабул дапIну гунагьнан аьфв гъапIза. Фунур вушра му дюаьйиинди Узухьна илтIикIиш, Узу дугъан гунгьарин аьфв апIарза, думу варитIан читин ляхнарихьан азад апIарза, дугъхьан шейтIан ярхла апIарза, ариш-веришчйирин арайиъ дугъануб варитIанна заанди дебккарза, ва му дюн’яйи дугъаз анжагъ ужувлар тувди, гьеле дугъу ккун дарапIишра»» (Табарани).
Му Пайгъамбарин ﷺ гафариъ гьич саринра шак’вал адаршул, гьюрматлу мусурман гъардшар ва чйир. Рябкъюрачвузки, ихь диндиъ, Пайгъамбарин ﷺ гьядисариъ, гирами Кьур’андиъ гьарсаб дюшюшдиз, гьарсаб ляхниз себеб дебккна. Ари гьаци вуйиган, ухьуз саб читинвал гъябкъган, дишлади фалчйирихьна душну ккундар, ариш-вериш улихь гъябгъюрдарич кIури, ясана жара дюшюшдин гьякьнаан, хъа диндикан аьгъю агьларихьан гьерхну ккунду.
Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз гьялал ризкь артухъ апIри, гъит ихь Халикьди ухьу Аллагь варитIанна заанди дидисну, варибдиъ Гьадгъуина таваккал хру агьларикан апIри! Амин.
