Вари дюн’ятIан багьалу гъудган
Вари дюн’ятIан багьалу гъудган
Гьаму дюн’яна мушваъ вари айибтIан багьалу гъудган айин?
Имам Муслимдихьан вуйи Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна: «ГвачIиндин гъудгнихъди апIру кьюб ракааьт суннат-гъудган вари гьаму дюн’яна мушваъ айибтIан зиина ву». (Муслим)
Ухьуз рябкъюрайиганси, думу шула ратибат, яни суннат гъудган, гьеле фарзра дару, суннат гъудган.
Ратибатар ухьуз улупнайи 5 фарз вуйи гъудгнарин улихь ва кьяляхъ апIру суннат гъудгнар ву. Дурар тамам апIбан аьхю савабар улупна. Дурар апIру вахт гьарсаб гъудгниз улупнайи вахт улубкьган ккебгъру. Думу суннатар 2 жюрейиндар шулу: Пайгъамбари ﷺ асас фикир туври гъахьидар (сунна-муаккада) ва аьдати суннатар.
Фарз гъудгнин улихь апIру суннатар саб себеб ади чан вахтна апIуз гъабхьундарш, дурар гъудгнихъан вушра апIуру, эгер гьадму гъудгниз улупнайи вахт ккудубшундарш. Думу дюшюшдиъ суннат кьаза апIурайибдик гьисаб шуладар, думу чан вахтна апIурайиб гьисаб шула. Ва ниятнаъ гъудгнин улихь вуйи суннат кIури улупну ккунду. Эгер думу суннат чан тялукь гъудгнин вахт ккудубшган апIураш, думуган ниятнаъ кьаза апIурайи суннат кIури улупну ккунду. Хъа ккудушу суннатар кьаза апIубра сунна ву.
Гъудгнин улихь ва кьяляхъ апIру суннатари гъудгник гъахьи саспи нукьсанар ккауз себеб вуйидар шулу. Фарз гъудгнин улихь вуйи суннатар апIури, инсан Аллагьу Тааьлайин улихь фарз гъудган апIбиина фикир жалб апIуру.
Гьаддиз магьа гьаму улупнайи гвачIиндин улихь вуйи 2 ракааьт суннат-ратибат гъудган гьаму дюн’я ва вари душваъ айибтIан заанди дебккна. Ари гьамус фикир апIинай, ухьу гьаму дюн’айиъ саб ляхин тамам хьпан бадали, фукьан зегьметар зигурхьа, чалишмиш шулхьа, гьеле думу ухьуз Аллагьу Тааьлайи дибикIнайиб вушра, амма гьаму 2 ракааьт суннатдин тамам апIуз гизафдари кагьалвал апIура. Инсанарикан варитIан заанди дерккнайи, женнетдин варитIан заан йишв тувнайи, ккудушу ва гъюз имбу гунгьаринра аьфв дапIнайи ихь Пайгъамбари ﷺ му суннат ккадапIури гъахьундар. Хъа ухьу. гунагькрар вуйидари, гьар йигъван ухьлантина гъайри касдиз гафниинди, ляхниинди гиран ктапIурайидари, Гъиямат йигъан ихь гьял фициб шулуш аьгъдрудари, гьаму суннат гъудганкьан апIурадархьа. Гъачай му ляхникан фикир апIухьа.
ГвачIиндин гъудгнин улихь апIру 2 ракааьт суннат имбу суннатаригъян варитIан заанди дерккнайидар ву, думу сунна-муаккада ву. Пайгъамбари ﷺ имбу суннатарикан му суннатдиз аьхю фикир туври гъахьну.
«Аьйшайи кIураки, Пайгъамбари ﷺ му кьюб ракааьтназ асас фикир туври гъахьну - гьичра дурар дарапIди гъитурдайи: хулаъ ашра, рякъюъ ашра, сагъди вушра, аьзарлуди вушра» (Бухари, Муслим, Абу Давуд)
Гьяйифки, ухьу гизаф ляхнарихъ хъергри шулхьа, саб ляхин тамам гъабхьиган, тмунуб абгури, тмунубдихъ тямягь хъади шулуйихь - гьамци ихь уьмурра ккудубкIуру. Гьаддиз гъачай, сацIибкьан ухьуз Аьхиратра ккабалгухьа. Дугъриданна му ляхнар тамам дарапIиш, хъасин ухьу аьхю пашманвалиъ шул.
Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьу Чан рягьимлувалихъ мягьрум дарапIри, гъит ухьуз фарзар, суннатар кIваантIан тамам апIуз кюмек туври! Амин!
Нурмугьяммад Изудинов
