Читинвалар ужувлаз вуйиган…
Читинвалар ужувлаз вуйиган…
Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ дупна (мяна): «Инсанарин «Учу хъугъунча» гъапну кlури, чпи имтигьян дарди гъитур кlури, фикир вуйкlан…» (сура «аль-Аьнкабут», аят 2). Аллагьу Тааьлайи ухьуз имтигьян хьибди дупна, ва гьаддиинди гьякьлу инсанар кучlлар апlрударихьан, хъа сабур апlрудар сабур хътрударихьан жара шула.
Абу Гьурайрайи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура:
«Аллагьдихъ ﷻ хъугърудар имтигьяндикк хьиди, учв, дугъан веледар, дугъан мал-мутму, гьеле инсан чан Агъайихъди гунгьар ктарди гюрюшмиш хьайизкьан» (имам ат-Тирмизи).
Сабур – имандин заан мертебйирикан ву ва Ислам динди ухьуз гьаддихъна теклиф апlура. Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ сабур заанди дебккна ва сабур гъапlдариз аьхю саваб тувра. Гирами Каламдиъ дупна (мяна):
«…Дугъриданна, сабур гъапlдариз тамамди саваб рубкьиди» (Сура «Аз-Зумар» аят 10).
Читинвалариъ мусурман касди сабур дапlну, Аллагьу Тааьлайин рягьимлувалик умуд кивну, Дугъкан ужиб фикир ади, Дугъан савабназ ккилигури ва гьичра наразивал адарди духьну ккун. Мусурман касдиз аьгъяки, эгер Аллагьу Тааьлайи дугъаз саб читинвал тувнуш: уьзур, багахьлу кас кечмиш хьувал, мал-мутмуйихъ мягьрум хьувал – вари гьаму ляхнариъ Аллагьу Тааьлайин кьувват, кьудрат а. Читинвалар, бедбахтвалар себеб вуди инсандин гъалатlарин аьфв апlуру, ужувлан ляхнар артухъ шулу ва инсан женнетдиз гьауз себеб шулу.
Пайгъамбари ﷺ гъапну:
«Фунуб вушра хажалатвал, пашманвал, ясана жараб муъмин касдик кубкlнуш, думу дугъан гунгьарин аьфв апlувал шулу, гьятта саб бицlи заз кубкlишра кмиди» (имам аль-Бухари).
Читинвалариъ ахъган, сабур дарапlди, Аллагьу Тааьлайин кьадар вуйивал кьабул дарапlди, жара себебар агури гъахьиш, дицир касдиз Аллагьу Тааьлайикан кюмек адар ва дицир касдиин вари ляхнар Аллагьдин кюмек дарди чаин алахьуру. Гьаци гъабхьиш, инсан чан бедендин лукl шул, гьапlруш аьгъдарди шул ва гьаму жилиин илмиди чаз аьзаб гъадабгърур шул, Аьхиратдиъра аьзаб шул. Гьамрар вари сабур дарапlувалиан арайиз гъюрайи ляхнар ву.
Гирами Каламдиъ дупна (мяна): «Фунуб вушра бедбахтвал анжагъ Аллагьу Тааьлайин амриинди шула. Аллагьдихъ ﷻ хъугъурин юкlв дугъу гьякь рякъ’ин мудам апlуру. Аллагьу Тааьла варибдикан аьгъюр ву» (сура Ат-Тагабун: 11-пи аят).
Адлу аьлим, суфий, шейх ибн Аьтlаиллагь аль-Искандирийи чан «аль-Гьикам» китабдиъ дибикlна, муъмин касдиз бедбахтвалар кьилак мисал ву. Ухьуз аьгъяхьузки, ипlрубдин иццивал кьил кабхьбаан арайиз гъюру, думу жарабдихъди дигиш апlуз шулдар. Кьил кабхьбиинди фици ипlрубдин тIяаьм дигиш шулуш, бедбахтвалари инсандизра гьациб тясир тувру.
Ухьу гъапlу гунгьарихъан гьаму жилиин илмиди Аллагьу Тааьлайи, иццрушин тувну, аьзаб гъизгъин апlуз мумкин ву, ясана фукlа жараб, гьаз гъапиш бедбахтвалари мусурман касдин гунгьар марцц апlуру. Гьаму жилиин илмиди думу ляхнар гъахьиш, Аллагьу Тааьлайихьна марцциди гъягъиди. Гьаддиз саспидар, аьхир нефес ктабгъруганра кмиди, читинди гъягъюри шулу, гьаддиинди думу касдин гунгьарин аьфв апlуру. Думу Аллагьу Тааьлайин ухьухьна вуйи рягьимлувал ву.
Пайгъамбари ﷺ гъапну:
«Эгер Аллагьу Таьлайи чан лукlраз уж’вал ккун апlураш, дугъан гунгьарихъан гьаму жилиин илмиди жаваб тувуз гъитру, хъа эгер думу лукlраз уж’вал ккун апlурадарш, гунагьнахъан лайикь вуйиб Гъиямат йигъаз гъибтра ва душваъ тамамди жаваб тувди» (имам ат-Тирмизи).
Абу Саид Худрийи ктибтура: «Узу Пайгъамбарихьан ﷺ инсанарикан варитlанна артухъ имтигьяндикк фужар ккахьру кlури гьерхза, дугъу жаваб туву: «Пайгъамбрар», узу гьерхза: «Дурарин кьяляхъ фужар?», дугъу гъапи: «Аллагьдиз багахь вуйидар. Дурарикан саспидар аьжузваллихъди гьадмукьан читинваларикк гъахьнуки, гьеле саб фукlа алабхьуз ужуб ади гъабхьундар, хъа дурарикан саспидар аьжузваликк гьадмукьан рази шуйи, учву гизаф айивалиин фици разиди вуш, ари гьаци» (имам ат-Тирмизи).
Пайгъамбари ﷺ гъапну:
«Муъмин касдин гьял аьламатнануб ву: дугъахъди аьлакьалу ляхнар вари ужувлаз ву, ва дициб муъминаризтlан гъайри гьич саризра тувнадар. Эгер дугъаз шадвал гъабхьиш, дугъу гьямд апlура ва гьаддиъ дугъаз уж’вал а. Эгер дугъаз бедбахтвал гъабхьиш, дугъу сабур апlура ва гьаддиъра дугъаз уж’вал а» (имам Муслим).
