Гьумудюн’ятIан заан вуйи гъудган
Гьумудюн’ятIан заан вуйи гъудган
Гьаму дюн’я ва вари му дюн’яйиъ айибтIан заанди ва багьалуди вуйи гъудган айин?
Имам Муслимдихьан вуйи Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ гьамци дупна:
ركعتا الفجر خير من الدنيا وما فيها
«ГвачIниндин гъудгнин улихь вуйи кьюб ракааьт суннат-гъудган заанди ву гьаму дюн’ятIан ва му дюн’яйиъ айибтIан». (Муслим)
Ухьуз рябкъюрайиганси, му суннат гъудган ву, гьеле фарз гъудганра дар, гъвачIниндин гъудгнин улихь вуйи суннат-гъудган ву.
Ратибатар – мурар фарз гъудгнарин улихь ва кьяляхъ апIру суннат-гъудгнар ву, дурар тамам апIбан аьхю саваб а. Дурар тамам апIру вахтна гьадму улупнайи гъудгнарин вахт улубкьган шула. Фарз гъудгнарихъди апIру ратибат-суннатар 2 жюре а: Пайгъамбари асас фикир туврудар, яни сунна-муаккада ва аьдати суннат-гъудгнар.
Гъудгнин улихь вуйи суннатар саб себеб ади апIуз гъабхьундарш, дурар гъудгнин кьяляхъ вушра тамам апIуз шулу, эгер думу гъудгнин вахт улдубчIвундарш. Думу кьаза апIурайибси шуладар, хъа чан вахтнаъ гъапIубси шула. Му дюшюшдиъ ниятнаъ гъудгнин улихь вуйи суннат кIури ният апIуру. Эгер думу гъудгнин вахт улдубчIвган суннат апIураш, думуган кьаза кIури ният апIуру, хъа ккудучIву суннатар кьаза апIубра сунна ву.
Суннат-гъудгнар себеб вуди фарз гъудгник ктучIву нукьсанвалар марцц апIуру. Фарз гъудгнин улихь суннат гъудган апIури, мусурман кас дикъат къайдайиинди Аллагьу Тааьлайин улихь дугъужвуз, фарз гъудгник кучIвуз гьязур шула.
Ари магьа гьациб гвачIниндин гъудгнин улихь апIру суннат-гъудган гьаму варидюн’ятIан заанди ву. Хъа ухьу му жилиин саб фукIа апIбан бадали фукьадар зегьметар зигурахьа, амма саб гьаму суннат му варибтIан заанди ву. Аллагьу Тааьлайи вари шлу ва хьуз имбу гунгьарра аьфв дапIнайи, ва Женнетдиъ заан дережа тувнайи пайгъамбари ﷺ му суннат ккадапIури гъахьундар. Амма ухькан саспидари гизаф кагьалвал апIури шулу, думутIанна гъайри, гьяйифки, гвачIниндин гъудгнизкьан вахтниинди уягъ шулдар.
ГвачIниндин гъудгнин улихь вуйи кьюб ракааьт суннат имбу суннатарикан варитIан заанди ву, думу сунна-муаккада ву. Му суннат гъудгниз Пайгъамбари ﷺ асас фикир туври гъахьну.
«Аьйшайи гъапну, Пайгъамбари ﷺ му кьюб ракааьт ккадаури гъахьундар (я хулаъ, я сефериъ, я сагъди, ясана аьзарлу вуйиган)». (Бухари, Муслим, Абу Давуд и др.)
Гьаддиз, гьюрматлу ватанагьлийир, эгер учвуз му дюн’яна мушваъ айиб варитIан артухъди ккундуш, гвачIниндин гъудгнин улихь вуйи кьюб ракааьт суннат гъудган апIинай. Му сунна бисуб теклиф апIинай ичв хизанаризра, багахьлуйиризра. Му лап ижми суннатарикан гьисаб шула.
Нурмугьяммад Изудинов
