Кечмиш хьуваликан Кьур’андиъ улупнайиб

Гьарсаб дакьикьайиъ жилиин 100 кас кечмиш шула, суткайиъ - 150 агъзур кас, хъа сад йисан - 55 млн касдихьна. Хъа кечмиш хьуваликан ухьуз фу аьгъяйкIан, думу фици къаршуламиш дапIну ккунду ва, кечмиш шлуган, инсандин гьял фициб шул? Му суаларин гьякьнаан гирами Каламдиъ дупна.

Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ кечмиш хьуваликанра мялумат тувна. Душваъ гьарсар касдихьна аьжал гъюваликан, дидихьна ужувлан ляхнар апIури гьязур хьуваликан ва чIуру ляхнарихьан ярхла хьуб лазим вуйиваликан дупна, гьаз гъапиш кечмиш гъахьиган сарун инсан му жилиина гъюрадар ва сарун фукIара дигиш апIузра шлуб дар. Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ дупна (мяна): «Учвкан фужкIа кечмиш шлуган ва дугъан рюгь гардандигъна багахь шлуган, хъа учву кечмиш шулайирин багахь дусну лигурайиган, Учу кечмиш шулайириз учвутIанна багахь вуча ва дугъан гьял учвузтIан Учуз ужуйи аьгъячуз, хъа учвуз думу аьгъдарчвуз ва рябкъюрадарчвуз» (83-85 аятар сура «аль-Вакьиаь», тафсир «аль-Мунтагьаб»).

Мяна: «Дугъриданна, анжагъ Аллагьу ТааьлайизтIан Гъиямат йигъкан аьгъдар. ДугъазтIан гъайри, гьич саризра дидкан аьгъдар. Аллагьу Тааьлайи Чан улупнайи вахтна мархь тувру ва фуниъ фу аш аьгъя – велед бай вуш, дарш риш… Гьич саризра аьгъдар я ужударизра, я харжидаризра дугъаз закурин йигъан уж`вал шулаш, дарш чIуруб, ва гьацира аьгъдар, шадвал шулуш, дарш пашманвал. Гьич саризра фу жилиин учв кечмиш шулуш аьгъдар. Дугъриданна Аллагьу Тааьла варибдикан Аьгъюр ву. Амма саризра Дугъан жиниди гъибтнайибдикан аьгъдар». (34 аят, сура «Лукьман», тафсир «аль-Мунтагьаб»).

Мяна: «…Дурарин вахт гъафиган, дурарихьан гьич саб сяаьтдизкьан я багахь, ясана ярхла апIуз хьибдар» (61 аят, сура «анНахль», тафсир «аль-Мунтагьаб»). Мяна: «Гьарсариз кечмиш хьувал рубкьиди. Жилиин Учу, уж’валра харж`валра туври, учвхьан имтигьян гъадабгъурача. Фаркь`вал тувра гьацир касди ужувлаз гьямд апIрури, ужуб дарубдикк ккюгъну, сабур апIрури… Учву Учухьна кьяляхъ гъидичва ва ичв гъапIу ляхнарин саваб учвухьна рубкьиди» (35 аят, сура «аль-Анбия», тафсир «аль-Мунтагьаб»).

Мяна: «Гьарсаб рюгьназ кечмиш хьувал хьибди. Эгер му жилиин читинди гъабхьнуш, Аьхиратдиъ дидхъан савабар тувди. ЦIихьна багахь вуди, хъасин дидхьан ярхла дапIну женнетдиъ гъахьи касдиз дидин мянфяаьт рябкъюр….» (185 аят, сура «Алю Имран», тафсир «аль-Мунтагьаб»). Гьамцдар аятар хъанара а, гьюрматлу ватанагьлийир. Хъа гъаври шлу касдиз гьамрарра чIяаьн ву. Имамари, аьлимари чпин вяъзйир апIруган, гьарган кечмиш хьуваликанра кIури шулу, му жилиин инсан фици яшамиш духьну ккундуш, иблисдин, шейтIнин алдатмиш’валариканра кIури шулу, амма гьаци вушра саспи вахтари ухьуз кечмиш хьувал, ухьу закурин йигъан Аьхиратдиъ шлуваликан гьичра кIваин шулдархьуз. Хъа зиихъ улупнайи аятариъ дупнайиганси, рюгь жандиан удубчIвруган ухьуз багахь хьайидариз дугъан гьял фициб вуш аьгъдархьуз, дугъан гьялнакан анжагъ Аллагьу тааьлайизтIан аьгъдар. Гьаддиз, гъачай му кьюд йигъандин дюн’я чиб-чпиз гьюрмат апIури, кюмек апIури, аьхюрихьна гьюрмат, бицIирихьна рягьимлувал ади яшамиш хьухьа. Чпистар сарун адар кIурударра му дюн’яйилан гъушну, ухьура гъягъиди, гьадрарра фукIа хьтарди гъушну ва ухьхьанра фукIа гъабхуз хьидар. Му гафарикан дикъатниинди фикир апIинай, аьзиз ватанагьлийир! Учвуз хабар аш, хабар адрударизра мялумат тувай.

РАМИС САФИУЛЛИН