Гъиямат йигъ лавландин гъудгниз экбер тувган улубкьурин?

Гъиямат йигъ лавландин гъудгниз экбер тувган улубкьурин?

Аллагьу Тааьлайи инсанарихьан жиниди гъибтнайи ляхнар а. Дурар жиниди гъитувалин мурад-метребра инсанарин мянфяаьтназ ву. Гъиямат йигъ улубкьру вахт саризра ашкар дарувал гьадрарикан саб гьисаб шула.

 

«Гьяшия ас-Сави» китабдиъ дидин гьякьнаан гьамци дибикIна:

«Аллагьу Тааьлайи саспи ляхнар тмундар бадали жин дапIна:

- Рамазандин вазлин йишварин арайиъ «Лайлатуль Кьадр» йишв жиниди гъибтна. Гьаз? Инсанар вари йишвариъ ибадат апIуз чалишмиш хьпан бадали;

- Жвуми йигъан дюаь кьабул апIру вахт жиниди гъибтна, инсанари вари жвуми йигъан дюъйир апIри кIури;

- Аллагьу Тааьлайин «Исм Аль-А‘зам» ччвур имбу ччвурарин арайиъ жиниди гъибтна, инсанари дюаь апIруган, вари ччвурар кIваин апIбан бадали;

- ухьу Аллагьдиз ﷻ ибадатдин жюрйир кIули гъахруган, Чан разивал жиниди гъибтна, вари жюрейин ибадатар апIри кIури;

- Гунагь ляхнариъ чан хъял жиниди гъибтна, гунагьнан ляхнарихьан ярхла хьпан бадали;

- Муъминарин арайиъ Чан вали кас жиниди гъитна, инсанар варидарихъди ужудар аьлакьйириъ йишри кIури;

- Гъиямат йигъ жиниди гъибтна, инсан гьарган дидхьан гучIури хьпан бадали».

Аллагьу Тааьлайи думу йигъ ухьхьан жиниди гъибтна, ухьу дидиз ккилигури йишри ва дидиз гьязур йишри кIури. Ухьуз рябкъюрайиганси, дидиъ ухьуз анжагъ уж’вал а.

Аллагьу Тааьлайи гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Дугъриданна, Гъиямат йигъкан анжагъ Аллагьу Тааьлайиз аьгъя» (сура «Лукьман», 34-пи аят).

Ибн Касири му аятдин тафсириъ дибикIна: «Думу Гъиямат йигъ Аллагьу Тааьлайи чахь жиниди гъибтнайидарикан саб ву. Ва саризра дидкан хабар адар. «…» Гьамдиан аьгъю шулаки, Гъиямат йигъ улубкьру вахтнакан я Аллагьдин ﷻ Пайгъамбариз ﷺ аьгъдар, ясана Дугъан багахь вуйи малаикариз».

Гьацира Абу Гьюрайрайи ктибтурайи гьядисдиъ дупна:

«Сар касди, Пайгъамбарихьна ﷺ дуфну, гьерху: «Гъиямат йигъ фила улубкьиди?» Пайгъамбари ﷺ гъапи: «Жаваб тувруризра гьехрайиризтIан артухъ аьгъдар» (Бухари).

Лавландин гъудгниз экбер тувбалан кьяляхъ Гъиямат йигъ улубкьуру кIуру гьядисдин гьякьнаан Аьбдуллагь ибн Уьмари Пайгъамбарин ﷺ гьядис ктибтура: «Гьаму дюн’яйиин илимбу умматариз лигну, учву гъузру вахт гьарквандин гъудгнинна лавландин гъудгнин арайиъ айи вахтнак мисал ву» (Бухари).

Аль-Гьяфиз Ибн Гьяжар Аль-Аскалянийи чан «Фатгь Аль-Бари» китабдиъ гьаму гьядисдиз мяна туври дибикIна:

«Гьаму гьядисдиъ улупураки, имбу умматаринна ихь умматдин арайиъ айи вахт гьарквандин гъудгнинна лавландин гъудгниъ имбу йигъан арайиъ айи вахт фукьан вуш, ари гьациб ву, кIури».

Яни вари аьлам сад йигъаз барабар дапIна ва гьаму йигъкан ихь умматдиз айиб йигъандин аьхирин вахт ву.

 

 

Нурмягьяммад Изудинов

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Бахилвалинна даккнишнан гьякьикьат ва дурарин аьхир

Аллагьу Тааьлайи сар шлизкIа уж`вал гъапIиган, бахилвализ гьадму инсан дугъаз гъапIу хайирлуваларихъ мягьрум духьну ккунди шулу. Хъа даккнишнакан улхуруш, дидин бин душманвал, хъял ва инсанарихъди айи аьлакьйир чIюргъювал ву.   Бахил кас, сар касра сикинди гъидритру, аьдалатсуз ва рягьимсуз...


Уягъ духьну ккунду

«Аллагьу Тааьлайин назарлувал жямяаьтдиин алиб ву», «Инсанарикан варитlан багьалур – жямяаьтдиз хайирлу кас ву», «Хайир-берекет яшлу ксарилан бихъруб ву», «Аьлим гьадму кас вуки, чаз фу аьгъяш, гьациб аьмалра апlурайир». Пайгъамбарин ﷺ гьаму...


Ул гъапlунзуз…

Суал: Узуз ул апlбаан гизаф зарар шулазуз: кlул иццру шулайиз, машнаан лап уьру шулза. Дициб вахтна я ляхниз гъягъюз, ясана фукlа жараб апlуз шуладарзухьан. Узуз фицдар дюъйирикан кюмек шуйкlан?   Жаваб:    قال النبي صلى الله عليه وسلم: "العَيْنُ حَقٌّ وَلَوْ كَانَ شَيْءٌ سَابَقَ...


Аьхиримжи нефес

Имандин нур чан кlваъ айи муъминди Аллагьдихъди гъабхру сюгьбат ву гъудган. Муъмин касдиз айи нурлу имандин Маракьлу мурхьул ву, йиз дустар, гъудган.   Гукни сесниинди кlураза гафар: Жегьеннемдин цlихьан уьрхява, Аллагь. Ккун апlури гьачlарккназа йиз хилар: Учуз женнет кьисмат апlин,...


Нач`валин гьякьикьат

«Гьяя» кIуру гафнан мяна гъапIу ляхнин нач`вал ва кIван утанмиш`вал ву. Хъа суфйирин «гьяя» гафнан мяна нач`вал ва юкIв умун апIувал шула. Суфйирин имам Джунайд аль-Багъдадийи «нач`вал» гафнан мяна гьамци ачухъ гъапIну: «Мициб гьял, Аллагьу Тааьлайин...