Ккудубшу гъудган жямяаьтдихъди кьаза апIуз хай шулин?

Ккудубшу гъудган жямяаьтдихъди кьаза апIуз хай шулин?

Жвуван ккудубшу гъудган сабпи мумкинвал хьубси кьаза апIуз чалишмиш духьну ккунду. Хъа эгер гъудган саб улупнайи гьюрматнан себеб адарди ккадапIнуш, думу дишлади кьаза дапIну ккунду. Ухьуз аьгъюганси, жямяаьтдихъди гъапIу гъудгнин саваб, сарна-сарди гъапIубдинтIан, 27 ражари артухъ ву.

Эгер ухьу, кьаза гъудган жямяаьтдихъди апIбакан улхуруш, имам Нававийи «Мажмуъ» китабдиъ гьамци дупна:

«Кьаза апIурайи фарз гъудгникан кIуруш, думу жямяаьтдихъди апIуб фарз дар ва дидин гьякьнаан аьлимарин арайиъ сабвал адарди дар. Амма кьаза гъудган жямяаьтдихъди апIуб ужудар (мустагьябб) ляхнарикан ву, эгер имамдинна дугъахъди гъудган апIурайирин ва уву апIурайи ккудубшу гъудгнин вахт саб вуш. Мисалназ, мугъура, тмунурира я лисундин, ясана гьаркбандин гъудган кьаза апIураш. Дидиз далил вуди гьядисра а»

Абу Гьурайрайихьан вуйи гьядисдиъ дупна:

أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ قَفَلَ مِنْ غَزْوَةِ خَيْبَرَ، سَارَ لَيْلَهُ حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهُ الْكَرَى عَرَّسَ، وَقَالَ لِبِلَالٍ: «اكْلَأْ لَنَا اللَّيْلَ»، فَصَلَّى بِلَالٌ مَا قُدِّرَ لَهُ، وَنَامَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ، فَلَمَّا تَقَارَبَ الْفَجْرُ اسْتَنَدَ بِلَالٌ إِلَى رَاحِلَتِهِ مُوَاجِهَ الْفَجْرِ، فَغَلَبَتْ بِلَالًا عَيْنَاهُ وَهُوَ مُسْتَنِدٌ إِلَى رَاحِلَتِهِ، فَلَمْ يَسْتَيْقِظْ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَلَا بِلَالٌ، وَلَا أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى ضَرَبَتْهُمُ الشَّمْسُ، فَكَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَّلَهُمُ اسْتِيقَاظًا، فَفَزِعَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: «أَيْ بِلَالُ» فَقَالَ بِلَالُ: أَخَذَ بِنَفْسِي الَّذِي أَخَذَ - بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللهِ - بِنَفْسِكَ، قَالَ: «اقْتَادُوا»، فَاقْتَادُوا رَوَاحِلَهُمْ شَيْئًا، ثُمَّ تَوَضَّأَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ الصَّلَاةَ، فَصَلَّى بِهِمُ الصُّبْحَ، فَلَمَّا قَضَى الصَّلَاةَ قَالَ: «مَنْ نَسِيَ الصَّلَاةَ فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا»،

«Пайгъамбар ﷺ Хайбариан гъюрайиган, дурар вари йишвну рякъюъ гъахьну. Йишвандин аьхириъ дурариин нивкI алабхъруган, сацIиб эрг’вал апIуз ният гъапIну. Билал асгьябдиз имбудар гвачIниндин гъудгниз уягъ апIуз табшурмиш дапIну, Пайгъамбар ﷺ ва имбу асгьябар нивкIуз гъушну. Гъудгнин вахт багахь шули, думу касра нивкIуз гъушу. Ригъдин нурар машнак кадрархьдикьан гагьди, я Пайгъамбар ﷺ , я асгьябар, ясана Билал нивкI’ан уягъ гъахьундайи.

Сарпирди Пайгъамбар ﷺ уягъ гъахьну ва дишлади Билализ дих гъапIу: «Я Билал!» Билали жаваб туву: «Я Пайгъамбар ﷺ , гьаму ув’ин нивкI алапIури уз’инра нивкI алапIну». Думуган Пайгъамбари ﷺ асгьябариз гъапну: «Уч йихьай…» Хъасин Пайгъамбари ﷺ гъудгнин гъижикIу ва Билализ экбер тувуб табшурмиш гъапIу ва асгьябарихъди сатIиди гвачIниндин гъудган гъапIу. Гъудган ккудубкIбалан кьяляхъ, Пайгъамбари ﷺ гъапи: «Эгер учвкан сарикьан, кIваълан гьархну, гъудган ккадапIиш, кIваин хьубси дишлади думу тамам апIинай» (Муслим).

Гьадму китабдиъ, давам апIури, имам Нававийи дупна: Аль-Кьади Иязди «Шаргь Сагьигь Муслим» китабдиъ дупна: «Ккудубшу гъудган жямяаьтдихъди кьаза апIбан гьякьнаан лап цIиб аьлимаринтIан саб дару фикрар адар, хъа дурарин фикрарра гьядисариинди ва аьлимарин ижмайиинди батIил дапIна».

Эгер, имамди чан вахтнан гъудган апIури, хъа уву дугъахъди кьазайин гъудган апIбакан улхури гъахьиш, ясана уву яв вахтнан гъудган апIурва, хъа имамди ккудубшу гъудган - мурар ихь мазгьабдиинди хай шулу…»

Зиихъ дупнайибдиан аьгъю шулуки, кьаза гъудган жямяаьтдихъди апIуз шулу, хъа эгер имамдина кьаза апIурайи касдин гъудган саб вахтнандар вуш, думу гъудгнар жямяаьтдихъди апIуб ужу ву.

Йигъан апIурайи хьуб гъудган, думу чан улупнайи вахтна апIуб фарз ву, хъа саб себебра адарди ккадапIуб аьхю гунгьарикан ву. Хъа эгер саб себебра адарди инсанди жара вахтназ гъудган гъибтиш, дугъу кьаза апIбахьна тубара дапIну ккунду.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз жвуван фарзариз дикъатниинди фикир тувуз кюмек апIри! Амин!

Муслим Аьбдулаев