Гьаз инсанариз Аьзряил малайик рякъюрадар?

Гьаз инсанариз Аьзряил малайик рякъюрадар?

Гьаз инсанариз Аьзряил малайик рякъюрадар?

Гьарйигъан жилиин 150 агъзур инсан кечмиш шула, гьарсаб дакьикьайи 100 кас аьхиратдиз гъягъюра. Мялум вуйиганси, инсандин рюгь адабгъуз Аьзряил малайик гъюру. Улихь вахтари Аьзряил малайик рякъюри гъахьну. Гьамус гьаз рякъюрдайкlан? Му суалназ жаваб Саид афандийин «Пайгъамбрарин тарих» кlуру китабдиъ ачмиш дапlна.

 

Муса пайгъамбарин уьмур аьхириз гъафиган, дугъахьна инсандин суратнаъди Аьзряил малайик гъафну. Дугъу Муса пайгъамбариз гъапну: «Яв Агъайиз жаваб тув!» Муса пайгъамбари дугъан машназ йивну, дугъан ул утlубччвну. Аьзряил малайик Аллагьу Тааьлайихьна хъадакну, Яв лукlраз кечмиш хьуз ккундар, кlури аьрз гъапlну.

Аллагьу Тааьлайи Аьзряил малайикдин ул кьяляхъ ибтну, ва думу Аллагьу Тааьлайин амриинди хъанара Муса пайгъамбарихьна дуфну гъапнуки, увхьан яв хилин гагьар йицран лиъриин иливну гьадушвакк фукьан чlарар ккахьраш, ари гьадмукьан яшамиш хьуз шулвухьан. Муса пайгъамбари гьерху: «Хъасин фу шулу?» Малайикди жаваб туву: «Хъасин кечмиш хьувал улубкьуру». Думуган Муса пайгъамбар кечмиш хьувал багахь дубхьнайивалин гъаври гъахьи.

Дупну ккундуки, гьаму дюшюш хьайизкьан Аьзряил малайик рякъюри гъахьну, гьятта дугъу инсанар йихура кlуру гафарра кмиди гъахьну. Муса пайгъамбарихъди гъабхьи дюшюшдин кьяляхъ Аьзраил малаик Аллагьу Тааьлайи инсанариз дярякъруси гъапlну.

Вагьбайихьан дуфнайи жара риваятнаъ дупнаки, Муса пайгъамбариз саб йишвахь уч духьнайи малайикар гъяркъну. Дурарин багахьна дуфну, гьаз дурар уч духьнаш гьерху. Мялум шулуки, дурари саб накьв гьязур апlура, дициб накьв гъабхьундар ва дидхъан саб уткан ва ицци ниъ гъюйи.

Мюгьтал духьнайи Муса пайгъамбари, му накьв шлиз вуйкlан, кlури гьерху. «Учу думу Аллагьу Тааьлайиз лап багьаллу сар лукlраз гьязур апlурайиб вуйич», - гъапну малаикари. Муса пайгъамбари, фуж вуйкlан му бахтавар, кlури чакди фикир гъапlу.

Малаикари гьерху: «Хъа увуз му накьв явуб дубхьну ккундайкlан?» - Муса пайгъабари жаваб туву: «Ав, ккундийзуз».

Малаикари дугъаз накьвдиъ дахъ ва думу фициб вуш лиг гъапну. Муса пайгъамбар накьвдиз ис шулу ва гъвал’инди дахъру. Аллагьу Тааьла кlваин апlури, дугъу цlиб аьхюдиси ил хътабгъуру ва гьадушвахь кечмиш шулу. Малаикари думу гьадму накьвдиъ фаркьат апlуру.

Ильяс Сулейманов

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Суал-жаваб

- Жилир убхърур вуйиз. Гьадму себеб вуди дугъхьан жара хьуз ккундузуз. Ипlруб-алабхьруб тувра, амма гьаци вушра, дугъу арагъ убхърувалиан сарун дугъахъди яшамиш хьуз ккундарзуз. Узуз тlалакьдин гафар тувну йиз хулаз гьаъ гъапиган, гъярхьивалар шулайич. Гьамдин гьякьнаан узу имамдихьна душну...


Жаназа гъудган шли дапlну ккуниб ву?

Жаназа гъудган мусурмнарин жямяаьтдиин али фарз ву (фарз аль-кифая). Гьаддиз, эгер жямяаьтдин арайиан сар касдикьан жаназа-гъудган алапlиш, имбударилан фарз алдабхъура ва дурариз гунагьра шулдар. Хъа сарикьан думу ляхин дарапlиш, вари жямяаьт гунагьнаъ шулу.   Жаназа-гъудган сар касди апlуб...


Лукьман пайгъамбрин насигьят

Гьямд ибшри сар Аллагьдиз ﷻ ухьу мусурмнарди халкь апIувализ! Гьюрматлу мусурман гъардшар ва чйир, ухькан гизафдариз ухьу фу бадали халкь дапIнаш кIваълан дубшна. Амма му ухьу асас фикир тувну ккуни ляхнарикан ву. Ихь ватанагьлийириз думу ляхникан кIваин апIбан бадали, Аллагьдин ﷻ амриинди, Лукьман...


Табасаран жямяаьт гьяждиъ

Ассаламу аьлайкум, аьзиз халкь. Аьхиримжи йисари гирами жилариина гьяждиз гъягъру табасаран дестйирра духьна. Душваз анжагъ ихь табасаранлуйир дахил шула ва саб хизанси чпин фарз тамам дапну гъюри шулу.   Магьа гьаму йисанра, му дестейиъ 48 кас ади, табасаранлуйир гирами жилариина гъушну. Майдин...


Иблис инсанарин варитIан аьхю душман ву

Ухьу гьякь рякълан алдаъбан бадали иблисди гизаф зегьмет зигуру. Гъийин заманайиъ саспи инсанари чиб-чпихъди аьлакьйир пуч апIуру, чиб-чпи душмнарси дисуру, амма дурариз гьякьикьатдиъ чпин душман фуж-вуш аьгъдар.   Аллагьу Тааьлайи Чан гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Дугъриданна...