Накьвдин аьзабнахьан уьрхру 4 ляхин

Ухьу апlурайи вари ужувлан ва харживалин ляхнар малаикари дикlура. Гьамдиан ачухъ шулаки, Гъиямат йигъан дурарихъан гьисабсуалра хьибди.

Ихь ляхнарин натижа ухьу фаркьат шлу накьвдиъра кмиди ухьуз улупиди. Яни ухьу гъапlу ужувлан ляхнарихъан накьвдиъ ухьуз саваб тувди, хъа чlуру ляхнарихъан - аьзаб. Накьвдин аьзабнахьан азад хьуз себеб шлу ляхнар фундар ву? «Фатгь аль-Аьллям» китабдиъ дибикlна: «Саспи лайикь ксари кlури гъахьну: «Накьвдин аьзабнахьан уьрхюз ккуни касди 4 ляхин тамам дапlну ккунду ва 4 ляхнихьан ярхла духьну ккунду.

Инсанди дапlну ккуни ляхнар: улупнайи 5 гъудган гьарсаб чан вахтниинди тамам апlуб; садакьа тувуб; Кьур’ан урхуб; артухъси «Тасбигь» урхуб». Гьаму 4 ляхин накьв аку ва яркьу хьуз себеб шулу. Инсан ярхла духьну ккуни ляхнар: кучlал апIуб; алдатмиш апlуб; футна апIуб; жвуран литlнар ккурттарик куркIуб; Артухъси накьвдин аьзаб шулу жвуран литlнар ккурттарик куркIувалиан». Гьамус инсанди дапlну ккуни ляхнарикан улхурухьа:

1. Гъудган апIуб. Суткайин арайиъ улупнайи хьуб гъудган гьаруб чан вахтнаъди тамам апlуб. Гъудган Ислам диндин мурхьларикан ва инсанди чан бедендиинди апlру ибадатарикан варитlан заанди дерккнайидарикан саб ву. Гъудган себеб вуди, инсандин гунгьарин аьфв апlуру, гъудган чlурубдихьан ярхла хьузра себеб шулу, диди женнетдизра хуру. Анас асгьябди Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Гъиямат йигъан лукlрахьан, сабпи нубатнаан, гъудгнин гьякьнаан гьерхди. Эгер гъудгнин гьякьнаан гьялар ужуйи вуш, имбу ляхнарра ужу шул, эгер дарш, имбу ляхнарра гьацдар шул». (Тlабарани)

2. Садака тувуб. Абу Гьурайрайи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Садакьа тувбиинди девлет кам шлуб дар...». (Муслим) Яни, мискинариз, факьирариз кюмек апlру касдиз аьхю саваб а. Дугъаз му дюн’яйиъ имидира, Аьхиратдиъра аьхю уж`вал шул.

3. Кьур’ан урхуб. Абу Умамайи ктибтура: «Узуз Пайгъамбари ﷺ гьамци кlури гъеебхьунзуз: «Кьур’ан урхай! Дугъриданна, Гъиямат йигъан Кьур`ан гъурхурихъан диди шафааьт апlур». (Муслим)

4. «Тасбигь» урхуб. Абу Гьурайрайи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Аллагьу Тааьлайиз ккуни кьюб келима а; дурар мелзниинди пуз рягьтидар, хъа терезаририин гъагъидар ву: (Субгьяна-Ллагьи ва би-гьямди-гьи, субгьяна-Ллагьи-ль-Аьзым)» (Бухари; Муслим) Гьаддиз, гьюрматлу ватанагьлийир, ухьу улупу сабпи юкьуб ляхин апlуз гьарсар кас чалишмиш духьну ккунду, дурар хъайихъайиси тамам дапlну ккунду, хъа тмуну 4 ляхнихьан ярхла духьну ккунду. Думу 4 ляхин лап чlурудар ву, дурарин зарарнакан гизаф гьядисариъра дупна. Накьвдин аьзаб лап читниб шулу. Ав, саспи дюшюшариъ ухьуз му ляхнарикан гьеле фикир апlузкьан ккун шулдархьуз, амма дурар ухькан гьаруриин улукьрудар ву. Хъа ухьу накьвдиъ ивбан кьяляхъ, сарун ухьхьан дигиш апlуз шлуб фукlара адар.

Гьаддиз, шлубкьан ужуб къайдайиинди, шариаьтдиъ улупнайиганси му ляхнар тамам апlуз чалишмиш хьидихьа, хъа гъадагъа дапlнайи ляхнарихьан ярхла шули, Аллагьу Тааьлайикан ухьхьан иблис ва шейтlан ярхла апlуб ккун апlидихьа. Му ухьуз дебккнайиб кьюд йигъандин фана дюн’я ву, гъачай му фана дубхьну гъюдубчIвру вахтнан гъайгъушнарикк ккарсну, жвуван Аьхират пуч апlурдархьа.

ЮНУС СЕИДОВ