Гъибат, бугьтан, кибру, гьясад, рия – мурар фйир ву ?
Гъибат, бугьтан, кибру, гьясад, рия – мурар фйир ву ?
Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна: «Шубур касдихъди Аллагьу Тааьлайи Гъиямат йигъан гафар апIидар, дурариз фикир тувидар ва, аьфв дарапIди, дурариз аьзаб тувди». Му гафар Пайгъамбари ﷺ шубуб ражари текрар гъапIну. Асгьябарикан санури гьерху: «Фицдар бахтсуз ксар даринхъа. Я Расулаллагь, дурар фужар ву?» Пайгъамбари ﷺ жаваб туву: «Чан агъирвалиан ярхи палат алабхьру кас, футна апIру кас, чан мутму кучIлиинди масу тувру кас».
Ярхи палат гъапиган, думу вахтар аьжуз вахтар вуди гъахьну, палат бирхуз парчи вардариз ади гъабхьундар. Хъа бязи девлетлу жилижвивари чпин халат ликарин зизкьарихъан исина апIуйи. Ари гьаддикан дупна мушваъ.
Гьаму шубубдикан сабунубдикан улхидихьа – футнайикан. Думу хасиятнан лап чIуру лишнарикан саб ву.
Гъибат – думу инсандин кьяляхъ улхуб ву. Гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Инсанди гъапIу гьарсаб гаф Ракьибди ва Аьтидди дибрикIди гъибтрадар». Ракьиб ва Аьтид инсандин арччул ва гагул гъюнариин вари бикIури шлу малаикар ву. Думу малаикарикан хабар вуйи касди, йиз фикриан, чIуруб дарапIур, гьаз гъапиш дугъаз дурари вари бикIурайиб аьгя.
Аллагьу Тааьлайи гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Чиб-чпин кьяляхъ гаф михъипанай, учвкан саризкьан чан кечмиш гъахьи гъардшин йикк ипIуз ккундинхъа? Думу учвуз чиркинди хьибди» (сура «аль-Гьюджурат», аят 12).
Пайгъамбарин ﷺ вахтна сар кас жигьаддиъ шагьидди кечмиш гъахьну. Ва сар гьадушвахь хьайири мугъаз женнет гьязурди а, гъапи. Пайгъамбари ﷺ гьерху: «Увуз наънан аьгъявуз? Белки, дугъу чаз герек дарубдилан улхури гъахьуншул, ясана мюгьтаж’вал адрубдиъ кьискьисвал апIури гъахьуншул».
Пайгъамбари ﷺ гьерхну: «Гъибат фу вуш, аьгъянчвуз?» «Аллагьдиз ﷻ ва Дугъан Пайгъамбариз ﷺ ужуди аьгъя», - жаваб туву асгьябари. Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Чан гъардшилан дугъаз кьабул даршлуб пуб, ари гьадму ву гъибат». «Хъа гьациб ляхин думу касдик якьинди кади гъабхьиш?» - гьерху асгьябари. Пайгъамбари ﷺ жаваб туву: «Эгер учву улхурайибдикан думу касдик кади вуш, думу гъибат ву, хъа эгер ктарш - бугьтан, яни гьадгъулан футна апIуб» (имам Муслим, Тирмизи, имам Малик).
Бугьтан гъибаттIан аьхю аьзабнануб ву. Гъибат, сар касди жарарилан, гьадгъаз кьабулди дарди, гьадгъак кайиб кIуб - гьадму ву. Хъа бугьтан кIуруш, сар касдикан кучIал апIуб ву. Дицдар чIуру ляхнариз нияткьан ади ккундар.
Кибру – думу агъирвал, имбудартIан жвув заанди дерккуб ву. Пайгъамбари ﷺ дупна: «Шлин кIваъ саб тикисибкьана аьгъирвал аш, думу женнетдиз гъягъидар». Агъирвал улупуб мелзниин шулу, эгер дугъу гьарган«узу, узу» кIури гъахьиш. Гьаци кIури гъабхьну Иблисдира: «Узу Адам пайгъамбартIан заанди вуза. Уву узу цIикан халкь гъапIунва, хъа Адам - ругдикан».
Гьясад – гьюссудвал – му сар касдиз Аллагьу Тааьлайи фицдар вушра ниъматар тувган, думу кас гьадрарихъ мягьрум духьну ккунийи, кIуру фикрар апIуб. Пайгъамбари ﷺ дупна: «Гьюссудвали инсандин ужудар ляхнар, цIи гакIвлар фици итIуруш, ари гьаци итIуру».
Рияъ – саб ляхин апIруган, жарадари чан ад апIбан бадали, гьадрариз улупуз кIури апIуб ву. Рияъ думу увуз уву апIурайи ляхникан имбудари дулхну ккунивал ву. Дидин асас мяна увуз инсанарин арайиъ заан йишв бисуз ккунивал ву.
Сар шагьидди кечмиш гъахьи кас жегьеннемдиз гьаъру. Дугъу кIуру: «Я йиз Аллагь ﷻ, узу Яв рякъюъ шагьидди кечмиш гъахьунзу». Аллагьу Тааьлайи жаваб тувди: «Ваъ, дици дар. Инсанари уву дирбаш кас ву дупну ккундийвуз, ва магьа дурари гьаци гъапну».
Аьли асгьябдихьан дуфна: «Кьур’ан ва гьядисар урхрудариз Гъиямат йигъан Аллагьу Тааьлайи пиди: «Учву фукIа гъадабгъруган, учвуз кьимат ис апIурдайинхъа, сарпирди учвуз саламра тувурдайинхъа, учвухьна гьюрмат уьбхюри, учвуз ккуниб тамам апIурдайинхъа? Гъи учвуз думу ляхнарихъан саваб адар – вари герек вуйиб сарун гъадабгъунчва».
Ари магьа гьамцдар лишнар Аллагьу Тааьлайин рягьимлувалихъ инсан мягьрум апIрудар ву.
Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьу му ляхнарихьан уьрхри ва Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягърударикан апIри! Амин!
