Девлетлу хьуз урхру аятар

Девлетлу хьуз урхру аятар

Инсандин тIабиаьт гьациб вуки, кми-кмиди гьарсар касдиз му дюн’яйин ниъматар ккунду. Эгер гьялал рякъюъди гъазанмиш апIураш, дици гъазанмиш апIувалра гъадагъа дапIнадар. ДумутIанна гъайри, гьялал жюрейиинди гъапIу гъазанж Аллагьу Тааьлайихьан берекет хьуз себеб шлубра ву. Аллагьу Тааьлайи Чан гирами Каламдиъ гьялал гъазанмиш апIуз шлу себебарра улупна.

 

Дупну ккундуки, ризкь гъазанмиш апIуб кьюб жюрейинуб шулу: ачухъди вуйиб ва жиниди вуйиб. Ачухъди вуйиб ухьуз рябкъруб, ихь жанди ишлетмиш апIруб, хъа жиниди вуйиб Аллагьу Тааьлайихъди аьлакьалу ву, думу Аллагьу Тааьлайи ихь юкIвар нурихъди тухъ апIувал ву.

Магьа ичв фикриз Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ ризкь гъазанмиш апIуз улупнайи 6 жюре себебарикан мялумат туврахьа.

 

Сабпиб – туба апIуб

Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ дупна:

‎فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا * يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُم مِّدْرَارًا * وَيُمْدِدْكُم بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَل لَّكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَارًا

 

«Узу йиз халкьдиз гъапунза: " Куфруйихъан ва мютIюгъ дархьувалихъан ичв Агъайикан аьвф апIуб ккун апIинай. Дугъриданна, Дугъу Чахьна хъадакну туба гъапIдарин аьфв апIуру. Дугъу учвуз завариан мархь тувди, учвуз мал-мутму ва веледар тувди, дурар му дюн’яйин утканвалар ву… "» («Нух» сурайин 10-12 аятар, тафсир «аль-Мунтагьаб»).

 

Кьюбпиб – Аллагьу Тааьлайихьан гучI айивал

 

...‎وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا * وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ...

 

«…Аллагьу Тааьлайихьан гучI айи касдиз, Дугъу гъапиб апIурудариз, Дугъу гъадагъа апIрубдихьан ярхла шлудариз Аллагьу Тааьлайи фунуб-вушра читин гьялнаан удучIвуз рякъ ачмиш апIур ва дугъаз чав гьич ккилигурикьан адру йишв’анмина ризкь тувур ...» («ат-Талак» сурайин 2-3 аятар, тафсир «аль-Мунтагьаб»).

 

Шубубпиб – Аллагьу Тааьлайиз гьямд апIувал

 

...‎لَئِن شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ

«…Эгер учву Узу учву азад апIбан ва Узу учвуз туву жара рягьимлуваларихъан гьямд апIури гъахьиш, имандихъ ижмиди гъахьиш ва Узухъ хъпехъури гъахьиш, Узу учвуз хъанара артухъ рягьимлувалар тувдиза. Эгер учву гьямд апIурдарш, Узухъ хъугъурдарш, Узуз аьссивал апIуруш, Узу учвуз аьзаб тувдиза. Дугъриданна, Узухъ хътругърудариз аьхю аьзаб хьибди» («Ибрагьим» сурайин 7 аят, тафсир «аль-Мунтагьаб»).

 

Юкьубпиб – садакьа

‎مَّن ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً...

«Эгер шликIа Аллагьу Тааьлайиз фукIа тувиш, Дугъу думу гизаф ражари дугъаз артухъ апIиди…» («аль-Бакара» сурайин 245 аят, тафсир Ибн Касира).

 

Хьубпиб – хизан ккебгъувал

 

‎وَأَنكِحُوا الْأَيَامَىٰ مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِن يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ

«Инсанар зина апIбахьан ва гьаддихьна багахь апIрубдихьанра уьрхюз кюмек йихьай. Гьаци вуйиган, ичв арайиан хпар хътру жилар ва жиларихь хьадру дишагьлийир никягьдиинди сатIи апIинай. Гъит дакьатар адрувал никягьдиз манигъвал дарибшди. Дугъриданна, чпин намус уьбхрудариз Аллагьу Тааьлайи ризкь тувру. Аллагьу Тааьлайин жумартвал аьхюб ву, ва Дугъаз инсанарин фу ният аш, аьгъя» («ан-Нур» сурайин 32 аят, тафсир «аль-Мунтахаб»).

 

Йирхьубпиб – бицIидар

 

‎وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ نَّحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِيَّاكُمْ...

 

«Эгер ризкь тувувал Аллагьу Тааьлайиин алиб вуш, ичв веледар касибвалихьан гучIури чIур мапIанай. Учвузра ва ичв веледаризра ризкь туврайир Узу вуза» («аль-Исра» сурайин 31 аят, тафсир «аль-Мунтагьаб»).

 

 

Муслим Муслимов

2026-04-01 (Шавваль 1447 г.) №4.


Суал-жаваб

- Ич гъуландари гьаму йисан ушварин сэъ жилирихьан гьудучlвнайи шураз уч гъапlну. Амма гьадму касдиз рубкьруганси шуладарзуз. Дугъаз Дербент шагьриъ ужуб багьа квартира а, думутlанна гъайри яшайишра гьадму чаш ушварин сэъ тувдаринтlан гизаф ужи ву. Гьаму дюшюшдиъ дурарин ушварин сэъ фици шул? -...


Ляха гъулаъ цlийи мист

Гирами Рамазандин вазли вари шагьрар-районариъ ушварин вазлиз бахш дапIнайи аьхю серенжемар кlули гъушну. Табасаран райондиъра, варирайондинси, кIул’инди-кIул’инди гъуларинра жямяаьтлугъ ифтарар гъахьну. Гьадрарин арайиъ Ляха гъулаъ вари жямаьтлугъ уч духьну гъубху ифтарра...


«Зугья» гъудган

«Зугья» гъудганра жямяаьтдихъди апIуб суннат дару гъудгнарикан ву. Му гъудгнин варитIан цIиб кьюб ракааьт ву. Тамам «зугья» гъудгнин варитIан цIиб юкьуб ракааьт, хъасин йирхьуб, хъа миржиб ракааьт шула.   Му гъудгнин ракааьтарин гьякьнаан аьлимарин арайиъ жюрбежюр...


«Ишракь» гъудган

Му гъудган жямяаьтдихъди апIуб суннат дар. Бязи аьлимари «зугья» ва «ишракь» гъудгнар саб ву кIура, хъа аьхю пай аьлимари, «ишракь» гъудган - думу ригъ гьудубчIвбалан кьяляхъ гъудгнар апIуз карагьат вуйи вахт ккудубшган апIру суннат-гъудган ву,...


Аьхълушнаан таяммум апIбан гьякьнаан

Лап аьхъюшин айиган, ясана сагъ’вал ужийи дарувалианра таяммум апIуз шулу. Аьхъюшин айи ва шид мани апIуз даршлу дюшюшар цIибтIан шулдар, гьаци вуйиган, му вахтна таяммум дапIну, гъапIу гъудгнар кьаза дапIну ккунду.   Уьзриан таяммум апIуб Аьзарлуйиз ясана жандик саб зиян кайи касдиз...