Ихь веледарин гележег
Гьарсар абайина бабу вари чан уьмур веледариз ужуб гележег ккабалгурча кlури, зегьмет зигури, жан туври шулу. Йигъди-йишвди зегьмет зигури, бицlиди имидитlан жафа зигури, мектеб ккудубкlган университет-институтдиз гьаъну, заан образование тувну, хал-хизан ккебгъну - гьамрар вари тамам гъапlган, веледарихъан архаин шулча кlури, фикир шулу.
Ав, му ляхнар ужудар ву ва дици фикир апlру абана бабра веледдихъан кlваанlан юкlв убгурайидар ву. Хъа гьамукьан зегьмет зигурашра, гьаз саспи веледариз чпиз гъапlу уж’вал аьгъю шуладар, гьаз дурарикан саспидар абйир-бабариз чухсагъулкьан кlурудар шуладар, гьаз дурарикан саспидар чпин кьаби гъахьи абйир-бабар лигурдар? - гьамцдар суалар хъанара арайиз гъюз мумкин ву.
Му жилиин яшамиш хьувал, сабпи нубатнаан, Аллагьу Тааьлайи инсанариз тувнайи имтигьян ву - фици инсан му жилиин яшамиш шулуш, дугъу фициб уьмур хъапlруш лигуз. Саспи инсанари думу имтигьян Аллагьу Тааьлайихьан гучl хьади, Пайгъамбарин ﷺ рякъ дибисну, гьярамдихьан ярхла духьну адапlуру, хъа саспидарисана кlуруш, гунагьниин алди, Аллагьу Тааьлайихьан ﷻ ярхла вуди, чlуру рякъ дибисну адапlуру.
Абйир-бабар аьхю гунгьариин алиган, дурарин гъазанж гьярамдилан вуди, веледариз дидкан аьхю зарар а. Гьярамдиинди яшамиш гъахьи веледар хъасин абайихьан-бабхьан ярхла вуйидар, дурарихъ хъпебехърудар, чlуру рякъюъ ахьдар шулу. Гьаддиз ихь аьлимари чпин улхбариъ кми-кмиди гьялал ризкь гъазанмиш апlбан заанваларикан гизаф кlури шулу.
Фунур вушра абайизна бабаз: «Ичв веледар фицдар духьну ккундучвуз» кlури, суал тувиш, гьарсарин сагъ’вал хъайидар, ужуб тербия айидар, ужуб хасиятнандар, вари терефариан заан хъуркьувалар айидар духьну ккундучуз кIуру жаваб шул. Дурарин жавабарикан 90 % анжагъ чпин мурад-метлебар ву, хъа дурар гьякьикьатдиз илтlикlбан бадали, зегьмет гизаф дизигну ккунду.
Асас пай абйир-бабари чпин веледарин хъуркьувалар пулихъди, заан ляхнарихъди аьлакьалу апlура, хъа дакьатартlан, ужудар гъуллугъартlан заан ляхнар айиваликан дурари фикир апIурадар: ухьу дурарихъан Аллагьу Тааьлайин улихь жавабдарар вухьа.
Пайгъамбари ﷺ дупнаки: «Учвкан гьарсар чан хиликк ккайидарихъан жавабдар ву ва гьарсари дурарихъан жаваб тувди» (Бухари, Муслим).
Гьаддиз, сабпи нубатнаан, ухьуз ихь веледар фицдар духьну ккундуш фикир апlайиз, дурариз фициб тербия тувну ккундуш, гьаддикан фикир дапlну ккун. Абйир-бабари, веледар багахь хьайивализ дилигди, мелзнихъна гъафиб вари кlуруган, веледарира чпиз ккуниб апlур.
Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ дупна (мяна): «Учвура ва ичв хизанарра жегьеннемдин цlихьан уьрхяй…». Имам Суютlийи му аятдиз мяна туври Аьли ибн Абу Тlалибдин гафар хура: «Учву ва ичв хизанар ужувлахъна ва тербияйихъна гъачай».
Ибн Аьббасди му аятдиз гьамци мяна тувра: «Аллагьу Тааьлайиз мютlюгъ йихьай, Дугъаз аьссивал мапlанай, ичв хизандихь Аллагь ﷻ кlваин апlуз гъитай, ва Алллагьу Тааьлайи учву жегьеннемдин цlихьан уьрхиди».
Веледариз гъудган апlуз улупай
ГьацIар абйир-бабари, эгер чпиз гъудган дюзди тамам апlуз аьгъдарш, аьгъю касарихьна гьаъри, гьадгъухъан дубгъуз гъитри, му ляхниз дикъатниинди фикир тувра. Хъа гьяйифки, бязи абйир-бабариз му ляхнарикан фикир ктар, я чпира гъудгнар апlурадар, ясана веледарихьра гъитрадар.
Гьядисдиъ дупна: «Ичв веледариз ургуд йисхъанмина гъудгнар апlуз гъитай, йицlур йис гъабхьиган гъудгнар апlурдарш гуж апlинай…» (Абу Дауд).
Веледариз Кьур’ан урхуз улупай
Гирами гьядисдиъ дупна: Учвкан варитlан ужудар Кьур’ан аьгъю гъапIдар ва думу жарадариз улупрудар ву» (Бухари).
Жвуван веледариз Гирами Калам урхуз улупувал заан дережайин ва Аллагьу Тааьла рази шлу ляхнарикан саб ву. Амма, гьяйифки, му ляхниз гизафдари фикир туврадар.
Мидихъди сабси веледдиз ужубна-харжиб, гьялална-гьярам улупну ккунду. Жарарин мутму-шейънак кучуз хай даршлуб, жарарихьан фукlа тадабгъуз хай даршлуб улупну ккунду.
Бицlиди имидитlан веледариз Аллагьу Тааьлайиз ухьу апlурайи вари ляхнар рякъюрайиваликанра ктибтури ккунду. Ужудар ляхнар гъапlган, Аллагьу Тааьлайин разивал шлуваликан, хъа чlуру ва гунагьнан ляхнар гъапlган, Аллагьу Тааьлайин хъял шлуваликан ктибтуб чарасуз дубхьну ккуни ляхин ву.
Ичв веледари гьапlри шулуш, фикир тувай
Ичв веледари йигъандин вахтна гьапlраш, наан шулаш, дурарин дустар фужар вуш, фикир туври шулунчва? Ав, мумкин ву велед хулаъ гьарган ади хьузра ва ихь фикир шул, думу саб чlуру ляхнихъ хътаршул, гьаз гъапиш гьарган хулаъ а, кlури. Амма дугъу гизаф вахт телефондиъ дусну адапlурайиваликан кlваълан магьапlанай, дугъу телефондиъра фтихъ вахт адапlури шулуш, ухьуз аьгъяди ккунду.
Саспи веледари компьютерихъ дусну йигъар адаури шулу. Душваъ чпи йигъ-йишв дарпиди апIури шлу чlуру тамшйир, герек дару ляхнар саспидариз гьятта йишвну даахнайиган нивкlукдира кмиди рякъюри шулу. Думу лап читин ва бицlидарин психикайиз чlуру тясир тувру ляхин ву.
Велед ичlи мутмуйик мисал ву, ухьу душваъ фу убзиш, ари гьадму хьибди. Бицlиди имидитlан дурариз ихь гюрчег Ислам диндикан ктибтури, ихь Пайгъамбар ﷺ фици бицlидар ккунир гъахьнуш, фици дугъу бицlидарин гъайгъушнаъ ади гъахьнуш, кидибтури апIинай. Ухьу гъи дурариз фу кlураш, фтикан ктибтураш, дураин фикрар фт`ин машгъул вуш, дурарин юкlвариъ ари гьадму бисура.
Гьаму вари ляхнар тамам дарапlди ухьу веледарин материальный гьубкIуваликан фикир апlуру кlури, дурариз вартIан ужуб савадлувал ва вартIан ужуб пишекарвал тувишра, дурарикан закур ухьуз чухсагъул кlуру веледар шул кlури фикир апlуб читин ву.
Гьаци вуйиган, гьюрматлу абйир-бабар, ихь веледарин гележег гизафси ухьу дурариз туву тербияйилан асиллу ву.
Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз иман туври, ихь веледариз иман туври, дурар чпин абйир-бабариз гьюрмат апlрударикан ишри, гьякъ рякъ бисрудар ва жямяаьтдиз мянфяаьт туврударикан ишри! Амин!
