Абу Гьянифайин уьмриъ гъахьи бязи дюшюшар
Абу Гьянифайин уьмриъ гъахьи бязи дюшюшар
Аьбдуррагьмандин бай Мусаддийи ктибтура: «Узу Ибрагьимдин макьамдинна Кябайин арайиъ даахнайган, нивкIукди сар гьялал кас гъяркъюнзуз, дугъу гъапи: «Гъудужв, гьаз даахнава? Му Аллагьу Тааьлайи дюаь кьабул апIру йишв ву».
Гьаму гафарин кьяляхъ узу уягъ гъахьунзу ва, гунгьарин аьфв ккун апIури, мусурмнари дюаь апIури гъябкъюнзуз, амма цIиб вахтналан хъанара нивкIуз гъушзу. Му ражну нивкIукди Пайгъамбар ﷺ гъяркъюнзуз, ва дугъхьан гьерхза: «Салам увуз! Я Аллагьди Гьаънайир, Куффайиъ яшамиш шулайи касдикан уву фу кIарва? Дугъаз Нумман кIуру, узуз дугъахь урхуз хай шулин?» Пайгъамбари ﷺ гъапи: «Ав, Абу Гьянифайихь илим аьгъю апIин ва гьадгъу кIуругансира апIин, гьаз гъапиш думу ужур кас ву». Узу нивкI’ан уягъ шлуган, гвачIниндин гъудгнин вахт вуйи. Валлагьи, гьаму нивкI рябкъяйиз узуз Сабитдин бай Нумман даккнир вуйиз, хъа гьамус узу Аллагьдикан ﷻ аьфв апIуб ккун апIураза».
Уву жиларикан вуна, дарш дишагьлийирикан?
Кьази Юсуфди ктибтура: Мансур гьюкумдарин сар дишагьлийирин хасиятнан лукI ади гъахьну. Дугъу гьарган имам Абу Гьянифайилан чIуруб кIури, ктру гафар апIури гъахьну. Гьюкумдри му имамдикан гьерхган, дугъу кучIлар апIури, имамдилан футнйир гъапIнийи. Гьюкумдри гьерхру: «Яв мурад-метлеб фициб вуяв?» Дугъу жаваб туву: «Узуз дугъаз сакьюдар суалар тувуз ккундузуз, эгер дугъу жавабар тувиш, дугълан харжиб пуб дебккдиза». Мансур мугъан гафариин шаклу гъахьну: «Эгер дугъу жаваб тувишра, бажагьат сикин шалва».
Имам Абу Гьянифа, саб фициб-вуш ляхин ади, гьюкумдрихьна гъюру. ЛукIру дугъаз кIуру: «Уву варитIан читин суалариз жаваб туври шулва, увуз сакьюдар суалар тувуз хай шулин?» Абу Гьянифа дугъахъ хъпехъуру. ЛукIру гьерхуз хъюгъю: «Жилин гьацIкьялан йишв наан а?» Имамди гъапну: «Уву наан дугъужвнаш, гьадму жилин гьяцIкьяла йишв ву, фицики жил гергмиб ву».
«Аллагьу Тааьлайи халкь дапIнайидарикан фундар гизаф а: кIул алидар, дарш ликар ккайидар?» Имамди кIуру: «Ликар ккади халкь дапIнайидар артухъ ву».
«Дюн’яйиъ жилар гизаф айин, дарш дишагьлийир? – Жилар гизаф а, хъа дишагьлийирра цIиб дар. Абу Гьянифайи кIуру, хъа уву гьамрарикан фундарикан вува: жиларикан, дарш дишагьлийирикан?» Хъа лукI хаци дапIнайир вуйи. Думу, фу кIуруш аьгъдарди, ургну дугъужву. Дугъан ушвнин айитI йишв гъеебццганси гъабхьи, хъа машназ амкI утIубччву («Манакьибу Муваффакь», 146-пи маш).
Мидиз улихьнаси Имам Абу Гьянифайиз фици-вуш чан мялимди, жвуваз гьамцдар суалар тувруган фу дапIну ккундуш, насигьят тувну айи: суал туврайиризра, чав апIурайибдин гъаври аш лигбан бадали, суал тувну ккунду.
Рамазандин вазли, хпирихъди сатIи шулза кIури, ху апIбакан
Сар касди, Рамазандин вазли хпирихъди сатIи шулза кIури, ху гъапIнийи. Хъа чав гъапIу гъалатIнан гъаври гъахьиган, му дюшюшдиъ учв фици духьну ккундуш гьерхуз, аьлимарихьна гъягъюру, фицики, эгер чав гъапиганси гъапIиш, дугъу гунагь апIуру ва кьюб вазли ушвар дидисну ккун шулу, хъа ху тамам дарапIиш, думура гунагь шулу. Мугъан суалнан гьякьнаан сарихьанра жаваб тувуз гъабхьундар. Аьхирки думу имам Абу Гьянифайихьинди алдахъуру ва гъабхьибдикан дугъазра ктибтуру. Имамди, гизаф фикир дарапIди, гъапи: «Хпирихъди сефериз удучIв ва душваъ сатIи йихьай, гьаз гъапиш рякъюъ-хулиъ айириз ушв дибрисди гъибтуз ихтияр а.
Абу Гьянифайин аьяндарвал
Ибрагьимдин бай Мугьяммадди ктибтура: саб ражари имам Абу Гьянифа дустарихъди мистаъ дуснайиган, дурарин багхьантина сар кас гъягъюрайи. Дугъахьинди дилигну, имамди гъапи: «Му сефериъ айир ву, мугъан жибдиъ меълишнар а, дугъриданна думу баяр-шубариз тербия туврур ву».
Тялимарикан сариз, гьякьикьатди гьаци вуш, аьгъю апIуз ккун гъабхьи. Думу кас сефериъ айир вуди гъахьну, дугъан жибдиъ кишмишарра айи, ва думу дугъриданна баяр-шубуриз тербия туврурра вуйи. Душвахь хьайидари Абу Гьянифайихьан гьерху: «Увуз фици аьгъю гъабхьунвуз?» Имамди жаваб туву: «Саб кIуруб; думу гъягъюрайир гагь му терефназди, гагь тму терефназди лигури гъягъюрайи, мици сефериъ айидари апIуру; кьюб кIуруб; дугъан жибдиъ ппеппйир айи, ва душваъ меълишнарикан айиб аьгъю гъабхьизуз; шубубпиб, думу гизафси баяр-шубарихьинди лигуйи, гьамдиан узу думу тербиячи вуйибдин гъаври гъахьизу».
