Ариш-веришдиъ натижа хьпан бадали урхру дюаь

Ариш-веришдиъ натижа хьпан бадали урхру дюаь

Ариш-вериш апIру агьлари, хусуси вуди думу ляхниъ жюрбежюр хъуркьувалар гъахьи ксари, ужуб натижа хьпан бадали, гьарган «лихури, лихури ва хъанара лихури» духьну ккунду, кIури шулу… Ав, ихь метлеб кIулиз удубчIвбан бадали, ухьу дидиз себебра улупну ккунду.

Амма, эгер душваъ берекет ва Аллагьу Тааьлайихьан кюмек адарш, гьич сарихьанра фукIара апIуз даршул. Аллагьдин ﷻ амур, кюмек дарди, йиз кьувватниинди гъазамиш гъапIуб вуйиз, кIури гъахьиш, думу аьхю гъалатIнаъ айи кас ву.

Аллагьу Тааьлайи гьядисуль Кьудсийиъ дупна:

«Эй Йиз лукIар! Эгер учвкан эвелиндари ва аьхириндари, инсанари ва жинари саб йишвахь уч духьну Узкан фукIа ккун гъапIиш ва Узу гьарури ккун гъапIуб тувиш, дид’ан Узуз айиб, руб гьюлиъ ивну гьадди фукьан шид кам апIуруш, ари гьацибтIан кам даршул». (Муслим, 2577)

Яни Аллагьу Тааьлайи гьарсариз чав ккун гъапIуб тувур, амма Аллагьдиз ﷻ айи девлетнакан гьич сацIибкьана кам даршул. Гирами Кьур’андиъ Аллагьу Тааьла лукIариз, дюаь апIури, Чакан ккун апIинай, ва ичв метлебар тамам апIурза дупна:

وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ

«Ва гъапну Аллагьди: «Ккун апIинай Узкан (дюаь апIури ккун апIинай), ва Узу учвуз жаваб тувдиза (учву ккун апIурайиб тувдиза)»» (Сура «Гъафир», 60-пи аят).

Аллагьу Тааьлайи берекет, кьувват, тавфикь тувбан бадали урхру, жюрбежюр дюъйир а. Гьаци вуйиган, фуну касдиз чан ляхниъ берекет, кьувват ва хъуркьувалар духьну ккундуш, Аллагьу Тааьлайикан, дюаь апIури, ккун дапIну ккунду. Ибн Уьмарихьан дуфнаки, сар касди Пайгъамбариз ﷺ гъапи

«Я Аллагьди Гьаънайир, гьаму дюн’я узхьан ярхла дубхьна ва йигълан-йигъаз хъана ярхла шула». Пайгъамбари ﷺдугъаз гъапи:

«Увуз малаикарин дюаь ва вари Аллагьдин ﷻ махлукьатарин тасбигь гъеебхьундарнуз? Гьаддиланмина дурари ризкь гъадабгъура. ГвачIниндин ахсрар ккивру вахтна урх:

«СубгьянаЛлагьи ва бигьямдигьи СубгьянаЛлагьи ль-аьзым, астагъфируЛлагь» «Аллагьу Тааьла кяфирари кIурубдихьан марцциди ву, гьямд ибшри Аллагьдиз ﷻ , Аллагьу Тааьла кяфирари кIурубдихьан марцциди ву. Думу Аьзим ву. Аллагьдикан ﷻ йиз гунгьарин аьфв апIувал ккун апIураза», ва вари дюн’я увухьна гъибди.

Думу кас душну сацIиб вахтналан хъанара гъафи:

«Я Аллагьди Гьаънайир, дугъриданна, му дюн’я йиз терефназди гьаци илтIибкIнуки, му мал-мутму наанди дивруш аьгъдарзуз» (АльХатIиб).

Гьацира Пайгъамбарин ﷺ гьядис Айшайи ктибтура: «Аллагьу Тааьлайи Адам пайгъамбар жилиина алдаъган, думу за духьну Кябайихьна гъушну ва кьюб ракааьтнан гъудган гъапIну.

Хъасин Аллагьу Тааьлайи дугъаз гьаму исихъ улупнайи дюаь урх гъапну:

«Аллагьумма иннака тааьламу сарирати ва аьлянийяти факьбаль маъзирати, ва тааьляму гьяжати фааьътIини суъли, ва тааьляму ма фи нафси фагъфирли занби. Аллагьумма инни асъалюка иманан юбаширу кальби, ва якьинан садикьан гьятта аьъляма аннагьу ля юсибуни илля ма катабта ли, ва ризан бима касамта ли» «Я Аллагь! Дугъриданна, Увуз йиз ашкар ва жини ляхнарикан аьгъявуз, гьаци вуйиган, кьабул апIин йиз аьфв апIувал. Увуз вари йиз мюгьтажваларикан аьгъявуз, узу ккун апIурайиб, узуз тув. Увуз вари узу кIваъ дибиснайибдикан аьгъявуз, йиз гунгьарин аьфв апIин. Я Аллагь, Увкан йиз кIваз рякъ улупру иман ккун апIураза, гьякь аькьида, дид’ан аьгъю шул вари узухъди шлуб Яв кьадарниинди шулайиб вуйиваликан, ва Уву узуз тувубдиин рази хьувал».

Хъасин пайгъамбари ﷺ гъапну:

«Хъа Аллагьу Тааьлайи Адамдиз хабар тувну: «Я Адам! Дугъриданна, Узу яв туба кьабул дапIну гунагьнан аьфв гъапIза. Фунур вушра му дюаьйиинди Узухьна илтIикIиш, Узу дугъан гунгьарин аьфв апIарза, думу варитIан читин ляхнарихьан азад апIарза, дугъхьан шейтIан ярхла апIарза, ариш-веришчйирин арайиъ дугъануб варитIанна заанди дебккарза, ва му дюн’яйи дугъаз анжагъ ужувлар тувди, гьеле дугъу ккун дарапIишра»» (Табарани).

Му Пайгъамбарин ﷺ гафариъ гьич саринра шак’вал адаршул, гьюрматлу мусурман гъардшар ва чйир. Рябкъюрачвузки, ихь диндиъ, Пайгъамбарин ﷺгьядисариъ, гирами Кьур’андиъ гьарсаб дюшюшдиз, гьарсаб ляхниз себеб дебккна. Ари гьаци вуйиган, ухьуз саб читинвал гъябкъган дишлади фалчйирихьна душну ккундар, аришвериш улихь гъябгъюрдарич, ясана жара дюшюшдин гьякьнаан, хъа диндикан аьгъю агьларихьан гьерхну ккунду. Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз гьялал ризкь артухъ апIри, гъит ихь Халикьди ухьу учв варитIанна заанди дидисну, чаина таваккал апIру агьларикан апIри! Амин.

РАШИД РАСУЛОВ

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Нач`валин гьякьикьат

«Гьяя» кIуру гафнан мяна гъапIу ляхнин нач`вал ва кIван утанмиш`вал ву. Хъа суфйирин «гьяя» гафнан мяна нач`вал ва юкIв умун апIувал шула. Суфйирин имам Джунайд аль-Багъдадийи «нач`вал» гафнан мяна гьамци ачухъ гъапIну: «Мициб гьял, Аллагьу Тааьлайин...


Бурж кьяляхъ тувурдарш, гьапIну ккунду?

Ислам диндиъ сари тмунуриз кюмек апIинай, дупна, гьелбетда, фужкIа саб читин гьялнаъ айи вахтна. Гьацдар кюмек апIуваларикан саб, инсан читин гьялнаъ ахъган, дугъахьна буржди пул тувувал ву.   Аьбдуллагь Ибн Уьмари Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Мусурман мусурмандиз гъардаш ву, ва дугъу...


Дамагълувал фу вуйкlан?

Инсандин чаз айи гьюрмат, ккунивалианси, разивалианра чахьна айи табиаьтдин гьисс ву.   Бязи инсанар жвув кьадарсуз ккунивалиан, Аллагьдин ﷻ имбу лукIар, сарра гьяспикк ккадарди, фурс кади шулу. Гьамци инсан инсанарихьинди даккунди, дурар саймиш дарапIри, саринра гаф гъададабгъри, имбудар...


Ул гъапlунзуз…

Суал: Узуз ул апlбаан гизаф зарар шулазуз: кlул иццру шулайиз, машнаан лап уьру шулза. Дициб вахтна я ляхниз гъягъюз, ясана фукlа жараб апlуз шуладарзухьан. Узуз фицдар дюъйирикан кюмек шуйкlан?   Жаваб:    قال النبي صلى الله عليه وسلم: "العَيْنُ حَقٌّ وَلَوْ كَانَ شَيْءٌ سَابَقَ...


Аьхиримжи нефес

Имандин нур чан кlваъ айи муъминди Аллагьдихъди гъабхру сюгьбат ву гъудган. Муъмин касдиз айи нурлу имандин Маракьлу мурхьул ву, йиз дустар, гъудган.   Гукни сесниинди кlураза гафар: Жегьеннемдин цlихьан уьрхява, Аллагь. Ккун апlури гьачlарккназа йиз хилар: Учуз женнет кьисмат апlин,...