«Аль-Фатигья» сура гъалатIар кади урхру имамдин гьякьнаан
«Аль-Фатигья» гъалатIар ктарди урхру касдин гъалатIар кади урхру имамдихъди гъудган шулдар.
ГъалатIар ктарди «Аль-Фатигья» урхру касдиз гъудган хъибтIуз хай шулдар:
1) Илзигру гьярфар илзизигди (ташдид адарди) урхрурихъди,
2) Гафнан мяна дигиш апIру гъалатI деебтру касдихъди,
3) Гьярфар дишди дарди кIурурихъди.
«Аль-Фатигья» дишди урхуз аьгъдру ксар кьюб жюрейиндар шулу:
1) «Аль-Фатигья» сура дишди урхуз дубгъуз мумкинвалра ади, амма думу ляхин дарапIрудар. Дурариз «Уммиййюн мукьассир», яни дишди урхуз аьгъдрудар ва думу ляхниъ кагьалвал апIрудар кIуру.
2) «Аль-Фатигья» сура дишди урхуз, гьярфар дургъуз гизаф зегьмет гъизигдар, амма саб нукьсанвал кади, ясана кьабивалиан думу ляхин дубгъуз дархьидар. Тазади Исламдиз дуфну гьеле «аль-Фатигья» ва гьярфар дишди аьгъю апIуз вахт гьубкIну адрударра му жюрейик кахьра. Мурариз «Умиййюн гъайру мукьассир», яни дишди урхуз аьгъдрудар ва думу ляхниъ кагьалвалра дарапIдар кIуру.
«Аль-Фатигья» сура гъалатIар кади урхру касдин, гьярфар дишди урхуз аьгъдрурин ва дубгъуз кIури зегьметра дизригу касдин гъудган кам шулдар. Гьамцир касдихъди гъапIу имбу ксаринра гъудган кам шулдар.
Кагьалвалра дарапIди зегьмет зигури, амма гьаци вушра «аль-Фатигья» сура гъалатIар кади урхру касдин гъудган кам шулу, ва дугъахъди гьацдар гъалатIар апIру тмуну касдинра гъудган шулу.
Мисалназ, фукьан зегьмет гъизигнушра «зад» (ض) гьярф дишди пуз даршлу касдихъди зегьмет гъизигнушра гьаму гьярф дишди пуз дубгъуз дархьи тмуну касдихьан гъудган апIуз шулу ва думу камра шулу.
Хъа «аль-Фатигья» гъалатIар ктарди урхру касдихьан дугъахъди гъудган апIуз шулдар.
ГъалатIар кади урхуруш-урхурдарш аьгъдру касдихъди гъудган апIуз шулу ва дугъан урхувал дишди вуш-дарш аьгъю апIубра герек дар. Гъудгниъ «аль-Фатигья» ягъал сесниинди урхру йишваъ имамди урхурайибдин мяна дигиш апIру гъалатIар деетури ва чакан ктубчIву гъалатI дюз гъапIундарш, дицир имамдихьан гъудгниъ жара духьну ккунду. Эгер думу имамдихъди жара гъудгнарра гъапIнуш, дугъан урхувалик гъалатIар кайиваликан аьгъю гъабхьиган, думу гъудгнар кьаза дапIну ккунду.
Дишагьлийихьан жилижвувахъ хъибтIуз шулу, гьацира учвстар дишагьлийирин улихьра имам хьуз шулу, хъа жилижвуван улихь гьучIвуз шулдар.
Шариаьтдиъ улупнайи йисар тамам духьнайирихьан (14 йис), ургуд йис дубхьнайи балихъра гъудган хъибтIуз шулу, амма йисар тамам духьнайир имам вуди улихь гьучIвуб заанди ву, гьеле ургуд йис дубхьнайири Кьур’ан ужуйи урхурушра ва гъудгнин къанунар ужуйи аьгъяшра. Саспи аьлимари, йисар тамам духьну адруриз, 14 йистIан артухъ яшар вуйирин улихь гьучIвуб, карагьат ву кIура.
