Веледар медресейиз гьаъдихьа…

Веледар медресейиз гьаъдихьа…

Ассаламу аьлейкум, аьзиз ватанагьлийир! Магьа ихь веледари, мектеб ккудубкIну, чпин уьмрин рякъ ккебгъбан бадали, урхуз кучlвру вахт улубкьна. Саспидари вахт ккимиди му ляхникан фикир дапlнади шулу, хъа саспидарисана, чпи наана гъягъюруш, гьеле кадабгънадар.

 

Мидихъди сабси пуз ккундузузки, диндин аьгъювалар гъадагъуз ккунидаризра гъи жюрбежюр мумкинвалар ачмиш духьна. Диндин аьгъювалар гъадагъбан бадали, Мягьячгъала шагьриъ айи Дагъустандин исламдин университетдик, ясана Огни шагьриъ айи Мугьяммад Ярагъийин ччвурнахъ хъайи медресейик кучlвуз шулу.

Душваъ гъийин йигъаз урхуз ккунидариз лазим вуйи вари мумкинвалар а.

Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна: «Исламдин аьгъювалар гъадагъуб гьарсар мусурман касдиин али фарз ву».

Гьаму гьядисдиз фикир тувай, гьюрматлу абйир-бабар! Эгер учву себеб духьну, ичв веледари илим дубгъури гъахьиш, дурари аьгъю гъапlу гьарсаб гьярфнахъан учвузра аьхю саваб шулу.

Абайизна-бабаз, учв му жилилан гъушган, чахъан дюаь апlру велед ади хьубтlан аьхю уж’вал фу а?!

Гьяйифки, саспидари диндин университетариъ урхувал лап кадабхънайибси гьисаб апlура. Хъа думу гъалатl ву. Аллагьу Тааьлайи, Пайгъамбари ﷺ заан дапlнайиб ухьхьан фици ис апlуз хьибдихъа?! Дицдар фикрар дапlну ккундар.

Илим урхувал, тялимди хьувал Аллагьу Тааьлайи заан дапlнайи ляхнарикан ву.

Эгер ихь хизандиъ Кьур’ан урхуз аьгъю кас аш, гьялална-гьярам жара апlуз аьгъю ва диндихъди имбударра хъади гъягъру кас аш, думу фукьан Аллагьу Тааьла рази шлу ляхин даринхъа!

Илим урхбан фазилатваликан диндин аьлимари гизаф дупна. Думутlанна гъайри дидкан гьядисариъра дупна.

Ихь табасаранлуйирира аьхиримжи вахтна чпин веледар медресйириз гьаъри а, урхурайидарин ва урхуб ккудубкIдарин ужудар хъуркьуваларра а. Хъа ихь аьхю халкьдиз гъилигиган, дурар лап цlибтlан адар. Гьаддиз гъачай яваш-явашди, ихь адлу аьлимарин рякъ дибисну, жвуван веледар илим урхбиина жалб апlурухьа.

Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна: «Исламдикан вуйи илим диндин рюгь ва мурхьул ву».

Жара гьядисдиъ дупна: «Эгер Аллагьу Тааьлайиз сар касдиз уж’вал тувуз ккундуш, дугъаз диндин аьгъювалар тувру».

Имам Муслимдихьан вуйи гьядисдиъ дупна: «Илим дубгъуз кlури хул’ан удучlву касдиз Аллагьу Тааьлайи женнетдиз вуйи рякъ рягьят апlуру».

Тlабаранийихьан вуйи гьядисдиъ дупна: «Илим урхурайи кас кечмиш гъахьиш, думу шагьид вуди кечмиш шул».

Лигайчва, илимдин гьякьнаан фукьан гьядисар аш! Гьеле гизафдар кlваинкьан дапlнадархьа.

Гьаддиз эгер му жилиин – уж`вал, хъа аьхиратдиъ женнет ккудуш, ичв веледар илим урхбиина жалб апlинай.

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх

Гьюрматлу ватандашар, гьаму шиърар Табасаран райондин ТинитI гъулан вакил Зейнудин Фятягьовди гъидикIдар ву. Шиърарин цIарариъ улихьдин чIалнан девлет ва багьалувал, инсандин ислам диндихьна вуйи рафтар улупура.   Фятягьов Зейнудин Аьбдулфятягьович 1930-пи йисан 30-пи майди Табасаран...


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...


Суал-жаваб

- Ич гъулан имамди улихь йисанра, гьаму йисанра Рамазандин ваз ккебгъруган ва ккудубкlруган, чаз ккуниси гьюкум адабгъура. Магьа гьаму йисанра ушвин ваз сад йигъ улихьна ккебгъну, ва гьаддиан ич жямяаьт гьамусяаьт кьюб тереф духьна. Гьаму дюшюшдиъ аьдати инсанари фу дапlну ккун? - Гьяйифки, саспи...


Закат уль-фитIр (ушварин сэъ)

Рамазандин вазли ушварин кьяляхъ тувру закат аьлимари инсандин жандилан вуйи закат ву, кIура. Ухьу зиихъ гъапиганси, «закат» кIуру гафнан мяна «марцц апIувал» ву.   Фици закатди ариш-веришдилан эйсийин даруб гъядябгъюри, думу марцц апIуруш, ари гьаци ушварин кьяляхъра закатди инсандин беден марцц...


Вакьф фу-вуш ва дидин шартIарикан жикъиди

Ассаламу аьлейкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Узуз гьаму бицIи макьалайиъ вакьф фу-вуш ва, думу тамам хьпан бадали, фицдар шартIар аш, гьадрарикан ктибтуз ккундузуз. Ихь мусурман гъардшарин ва чйирин вакьфдихъди аьлакьалу гизаф суалар шулу. ИншаАллагь, гьаму макьалайиъ ухьу жикъиди дидкан хабар...