Дада, йиз кlван дарман

Дада, йиз кlван дарман

Дада-дада, кlури, магьа гъягъюра вахтар. Гъибди гьарурин уьмриъ гьациб йигъ, ккунийкlан саб ражарикьан дада рякъюз улариз, кlури. Саспи дюшюшариъ, дада жвуван гъвалахъ хъайиган, дугъан кlваъ айи читинваларикан, дерднакан ухьу фикир апlури шулдархьа. Амма дадайи чахъ швнур велед хъаш, гьадрарикан варидарикан фикир апlури шулу.

Веледар аьхю духьну, дурарин хизан ккебгъну, чпин хулан эйсйир чпи гъахьиганра кмиди, дадайиз дурар бицIиди рякъюру ва гьарган дурарин гъайгъушнаъ шулу. Дадайин вари уьмур веледарикан, дурарин хизанарикан, хутлар-гудларикан фикир апlури гъябгъюру, ва чакан фикир апlуз дугъаз вахткьан шулдар. Дада му дюн’яйилан гъушган, дадайин сес ибарик кубкlри адруган, ари гьадмуган велед гъаври шулу, фукьан уткан дайинхъа дадайин сес кlури. Ав, му гафар урхурайи, амма сарун дада хъимдру веледарин гьамусра магьа дадайикан фикрар кlулиз гъюрашул. Му жилиин илимдру дада кlваин гъахьиган, уларилан нивгъар дурушди гъузурдар, гьаз гъапиш дадайи жвувахъ гъизигу зегьмет кlваин шулу, дадайин мани гафар кlваин шулу ва дада рякъюз ккун шулу.

Дадайин ширин сеснахъ хъубкьруб фукlара адар, дадайин уткан насигьят гьарган герек ву, чав читинвалиъ ашра яв багахь гьарган кюмек апlуз гьязур вуйи дада кlваин шулу. Дадйирин кьимат кlваълан магьапlанай, дадйирин зегьмет ликрикк миккипанай - мидин жаваб тувуб гъагъи ляхин ву. Урчlвуб вазлиъ фуниъ дюрхну, уву ликариин дугъужвайизкьан хабахъ дидисну, школа ккудубкlайиз яв кьяляхъди лицури, институт ккудубкlайиз увкан фикрар апlури, яв хизан ккебгъурза кlури йигъйишв фикрар апlури гъахьир дада ву. Ухьу фукьан чалишмиш гъахьишра, дадайиз вафалувал улупну ккундубкlуз шлуб дар, гьаз гъапиш дадайи ухьухъ гъизигубсиб зегьмет ухьхьан дугъахъ зигуз гьичра даршул. Му зиихъ гъидикlдар йиз фикрар вуйиз.

Хъа фу кlурайкlан ухьуз Ислам диндиъ дадайин гьякьнаан?

Исламдиъ дада хъанара заан дапlна. Дадайин машназди учlруди лигузкьан хай шулдар. Дадайи дих гъапlган, дишлади жаваб тувну ккунду, дугъан табшуругъ дишлади тамам дапlну ккунду. Аллагьу Тааьлайи «аль-Исраъ» сурайиъ дупна: «Уву дурариз «уф» кlурикьан макlан, дурариина сес ягъал мапlан ва дурариз ужувлан гаф йип». Аллагьу Тааьлайи Муса пайгъамбариз гъапну: «Фунури абйир-бабариз гьюрмат апlуруш, дицириз Узу ярхи уьмур тувурза ва чазра гьюрмат апlру веледар тувурза, фуж абйир-бабарихъ хъпехъурдарш, дицирин уьмур жикъи апlурза ва дугъаз чахъ хъпебехъру веледар тувурза». Абйир-бабариз гьямд апlувал Аллагьу Тааьлайиз гьямд апlувалихъди аьлакьалу ву.

Аллагьу Тааьлайи дупна: «Узуз гьямд апlин ва яв абйир-бабариз» (сура «Лукьман», 14-пи аят). Кьабивал инсандиз варитlан гизаф кюмек лазим вуйи вахт ву. Думаган йигълан-йигъаз кайи уьзур читин шули, ликар алдагъуз читинди, жвуван марццишин апlуз читинди шулу, гьаддиз думу вахт кьабидариз варитlан кюмек герек вуйиб шулу. Ари гьадму вахтна дурари чпин баяр-шубар агуру, кюмекназ ккилигуру. Хъа язухъ даринхъа гьацир аба-бабан, думу вахтна веледари, зенг дапlнукьан, дурарин гьял аьгъю дарапlруган. Ляхнихъ хъади гъюз шулдар, машгъулди вуча кlури, веледари жаваб тувруган, ари гьадмуган абайизна бабаз дерд шулу.

Амма гьаци вушра, дадайи чан веледарилан хил алдабгъуру, дурарин терефназди анжагъ ужувлан фикиртlан апlурдар ва дурарихъан ужувлан дюаьтlан апlурдар. Дада имиди, дугъаз гьюрмат апlинай, дада хъимдруган, уьмур жараси дигиш хьибди. Дадаси учвхъан юкlв убгрур сарун даршул. Дадайин юкlв чан веледарихъан убгури дебккна. Гьаддиз дадайин ужувларикан гьичра кlваълан магьапlан. Дарш увуз Аллагьу Тааьлайин хъял шул ва Гъиямат йигъанра швумалвалиъ хьидива.

АНСАР РАМАЗАНОВ