Бахилвалинна даккнишнан гьякьикьат ва дурарин аьхир
Аллагьу Тааьлайи сар шлизкIа уж`вал гъапIиган, бахилвализ гьадму инсан дугъаз гъапIу хайирлуваларихъ мягьрум духьну ккунди шулу. Хъа даккнишнакан улхуруш, дидин бин душманвал, хъял ва инсанарихъди айи аьлакьйир чIюргъювал ву.
Бахил кас, сар касра сикинди гъидритру, аьдалатсуз ва рягьимсуз инсан ву. Аллагьди ﷻ кадагънайи Пайгъамбри ﷺ вари гъиллигъарин шубуб жюре улупна: «Фициб вушра гунагьнан шубуб багьнайихьан ихтиятди гъузай ва гучI апIинай. Дамагълувалихьан якьинди учву уьрхяй, гьаз гъапиш диди иблис Аллагьдихъ ﷻ хътругъуз ва Адам пайгъамбариз фана дюн`яйиъ икрам дарапIуз кюмек гъапIну. Бегьемди юкIв улубкьувалихьан ихтият йихьай, Адамдихьди диди, Женнетдиъ гъадагъа дапIнайи гьарин йимишдин тIяаьм дадмиш апIуз гъитну. Бахилвалихьан ярхлади гъузай, гьякьикьатдиъ Адамдин баярикан санури, Кабили (Каин), бахилвалиан чан чве Хабиль (Авель) йивну гъакIнийи.
Мялум ву, Аллагьу Тааьлайи Давуд пайгъамбарин бай Сулеймандиз шагьидвал гъапIнийи: «Сабанра уву Йиз намуслу лукIар тягьнайикк маккаан ва Йиз дурариин сариинра бахил махьан». Гьацира сар жара асгьябрин гафар а: «Аллагьу Тааьлайиз чан лукIриин душман алауз ккундуш, саб рягьимлувалра дугъаз дарапIуз, дугъ`ин бахил кас алауру».
Бахилвали дин ккабгъру, инсандин кIваан думу идипуру ва, мучIушин тувну, пердера гьебхру. Аллагьди Гьаънайири гъапну: «Гьякьниинди учвухьна сифте айидар гъафну: бахилвал ва даккнишин. Дурари чIарар ултIукьурадар, хъа дин ултIубкьура». Гьаддиз, сар аьрифлури (Аллагь аьгъю гъахьири) гьамци гъапну: «Аллагьу Тааьлайи шубуб жюре инсанарин тIалабар кьабул апIудар: гъадагъа вуйиб ишлетмиш апIурайирин, кми-кмиди нягьякьвалар апIрурин ва бахилвална даккнишин гьисс апIурайирин». Чан лукIариз туву кьисматниин дурар наразиди гъузували Аллагьу Тааьлайи дурарин тIалабар кьабул дарапIувал улупура.
Бахил касдихьна фици илтIикIуруш
Пайгъамбарин ﷺ терефкрари-асгьябари ухьуз бахил касдин сабдиинра рази даруваликан ктибтунхьуз. Гьамци, Муавийя гъапну: «Сар бахил кас ктарди, вари мютIюгъ апIуз шулу, ва бахилур мютIюгъ апIувал - му Аллагьу Тааьлайи тувкьан хайирлувалар дургувалик гьисаб ву». Имам аш-Шафийин гьамцдар цIарар а:
Ккабгъуз шуйи фициб вушра душманвал,
Эгер сабкьан кIваъ шулдайиш бахилвал.
Аькьюллу инсанари ухьуз, хаин ксарихьан уж`валариз миккилиганай кIури, насигьятар тувру, гьаз гъапиш дицисдариан уж`вал апIуз удукьурдар. Дурари гьамци кIура: «Уву, бахил кас увухьна уж`влиинди илтIикIиди, кIури, ккилигури аьзият магъадабгъан. Эгер увуз дугъан чIурубдихьан ярхлади гъузуз ккундуш, уву дугъаз яв шадваларна хайирлувалар муулупан».
